Jakie są wskazania do hamowania dojrzewania u dzieci z granicznym wiekiem pokwitania?

Odpowiedź

prof. dr hab. n. med. Ewa Małecka-Tendera
Katedra i Klinika Pediatrii i Endokrynologii Dziecięcej z Pododdziałem Zaburzeń Rozwoju Płci Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Wątpliwości diagnostyczne i terapeutyczne budzi najczęściej wczesne lub szybko postępujące dojrzewanie u dziewczynek w wieku między 6. a 8. rokiem życia. Może ono przybierać łagodną postać i – postępując wolno – prowadzić do wystąpienia miesiączki dopiero za kilka lat, co pokrywa się z fizjologicznym dojrzewaniem rówieśniczek. Jeśli progresja dojrzewania jest jednak gwałtowna, to głównym wskazaniem do włączenia terapii analogiem gonadoliberyny (GnRH) jest najczęściej problem psychologiczny, czyli brak akceptacji wyglądu przez dziewczynkę oraz odczucie różnicy w budowie ciała w porównaniu z rówieśniczkami, przejawiające się na przykład odmową uczestniczenia w zajęciach sportowych ze względu na konieczność rozebrania się. Mimo towarzyszącego przyspieszenia wieku kostnego dziewczynki te mają wczesny skok wzrostowy, który korzystnie wpływa na ostateczny wzrost. Większość badań klinicznych wskazuje na brak lub tylko nieznaczny wpływ leczenia hamującego dojrzewanie w tym wieku na wyższy wzrost ostateczny. Decyzja o podjęciu lub zaniechaniu leczenia w dużym stopniu zależy więc od rodziców/opiekunów prawnych i samej dziewczynki.

Analog GnRH podaje się domięśniowo co 1–3 miesięcy, w zależności od preparatu. Obecnie w Polsce jedynym refundowanym preparatem jest Dipherelina SR, którą stosuje się co 4 tygodnie w dawce 3,75 mg. Lek jest na ogół bardzo dobrze tolerowany, ale niekiedy wstrzyknięcia są bolesne, co przyczynia się do wcześniejszego zaprzestania leczenia. Zwykle terapię prowadzi się do czasu, gdy dziecko osiągnie wiek kostny 12–12,5 lat. Nie zaleca się podawania analogu GnRH po tym okresie, ponieważ takie postępowanie może mieć niekorzystny wpływ na wzrost i gęstość masy kostnej.