Odpowiedź
prof. dr hab. n. med. Ewa Małecka-Tendera
Katedra i Klinika Pediatrii i Endokrynologii Dziecięcej z Pododdziałem Zaburzeń Rozwoju Płci Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach
Dziecko może przypadkowo spożyć niezabezpieczone preparaty zawierające estrogen stosowane przez matkę lub starszą siostrę. W produktach sojowych występują fitoestrogeny, które spożywane często i w dużej ilości mogą powodować łagodne objawy hiperestrogenizacji objawiającej się niewielkim powiększeniem gruczołów piersiowych (M2–M2/3 w skali Tannera). W przeszłości był to dość częsty skutek uboczny karmienia niemowląt z nietolerancją laktozy mieszankami sojowymi. Obecnie można się z nim spotkać niezwykle rzadko w rodzinach stosujących rygorystyczne diety wegetariańskie.
Piśmiennictwo:
1. Farello G., Altieri C., Cutini M. i wsp.: Review of the literature on current changes in the timing of pubertal development and the incomplete forms of early puberty. Front. Pediatr., 2019; 7: 1472. Chakraborty T.R., Alicea E., Chakraborty S.: Relationships between urinary biomarkers of phytoestrogens, phthalates, phenols, and pubertal stages in girls. Adolesc. Health Med. Ther., 2012; 3: 17–26
3. Adgent M.A., Daniels J.L., Rogan W.J. i wsp.: Early-life soy exposure and age at menarche. Paediatr. Perinat. Epidemiol., 2012; 26 (2): 163–175
4. Calcaterra V., Verduci E., Magenes V.C. i wsp.: The role of pediatric nutrition as a modifiable risk factor for precocious puberty. Life (Basel), 2021; 11 (12): 1353
