Paracetamol działa nie tylko w mózgu; redukuje również ból w obwodowych zakończeniach nerwowych, czyli u jego źródła. Omawiane badanie wykazało, że po przyjęciu paracetamolu ulega on metabolizmowi i jest wytwarzany aktywny metabolit AM404, inhibitor wychwytu zwrotnego anandamidu (AM404) bezpośrednio w zakończeniach nerwów czuciowych. Związek ten blokuje kanały sodowe odpowiedzialne za przekazywanie sygnałów bólowych, zatrzymując impuls zanim dotrze on do mózgu. Odkrycie to zmienia nasze rozumienie mechanizmu działania tego popularnego leku i może doprowadzić do opracowania bardziej precyzyjnych i pozbawionych działań niepożądanych metod leczenia bólu.
Informacje kluczowe:
- Działanie obwodowe leku – AM404, metabolit paracetamolu, blokuje kanały sodowe w obwodowych nerwach czuciowych
- Nowo odkryty mechanizm działania leku – podważa przekonanie, że paracetamol działa wyłącznie w mózgu i rdzeniu kręgowym
- Potencjał terapeutyczny odkrycia – może prowadzić do opracowania bezpieczniejszych i bardziej precyzyjnych alternatyw dla obecnych leków znieczulających miejscowo
Badanie przeprowadzone przez badaczy z Hebrew University of Jerusalem opublikowano w czerwcu 2025 roku, w prestiżowym czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences” (USA). Badacze ujawnili nieznany dotąd mechanizm obwodowego działania paracetamolu (znanego również pod nazwą acetaminofen) w łagodzeniu bólu.
Badaniem kierowali prof. Alexander Binshtok z Hebrew University’s Faculty of Medicine and Center for Brain Sciences (ELSC) oraz prof. Avi Priel z School of Pharmacy. Wspólnie odkryli nowy zaskakujący mechanizm działania jednego z najczęściej stosowanych na świecie leków przeciwbólowych.
Przez dziesięciolecia sądzono, że paracetamol działa przeciwbólowo wyłącznie ośrodkowo w mózgu i rdzeniu kręgowym. Tymczasem opisywane badanie wskazuje na to, że lek działa również poza ośrodkowym układem nerwowym: w nerwach, które jako pierwsze odbierają bodźce bólowe.
Odkrycie koncentruje się na AM404, substancji, która powstaje w organizmie w wyniku metabolizmu paracetamolu. Zespół badawczy wykazał, że AM404 jest produkowany bezpośrednio w zakończeniach nerwów czuciowych i blokuje swoiste kanały sodowe odpowiedzialne za przekazywanie sygnałów bólowych. Blokując te kanały, AM404 hamuje powstawanie sygnału bólowego, zanim zostanie on przesłany do mózgu.
„Po raz pierwszy udało się nam wykazać, że AM404 działa bezpośrednio na włókna nerwowe poza mózgiem” – mówi prof. Binshtok. – „To całkowicie zmienia nasze rozumienie mechanizmu działania paracetamolu”.
To przełomowe odkrycie może również doprowadzić do opracowania nowego typu leków przeciwbólowych. Ponieważ AM404 działa selektywnie na nerwy przewodzące ból, może nie powodować drętwienia, osłabienia mięśni ani innych działań niepożądanych charakterystycznych dla tradycyjnych leków znieczulających miejscowo (np. lidokaina ropiwakaina).
„Jeśli uda się opracować nowe leki oparte na inhibitorze AM404, będzie można stworzyć skuteczne, a jednocześnie bezpieczniejsze i bardziej precyzyjne terapie przeciwbólowe” – dodaje prof. Priel.
The analgesic paracetamol metabolite AM404 acts peripherally to directly inhibit sodium channels, Alexander Binshtok i in., Proceedings of the National Academy of Sciences
