Miejscowe podanie bupiwakainy po otwartym wycięciu wyrostka robaczkowego

Opracował: dr med. Andrzej Komorowski

Skróty: RCT – badanie z randomizacją

Metody: RCT; jednostronnie ślepa próba

Populacja: 84 chorych (wiek 8–75 lat, mężczyźni 63%) operowanych z powodu ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego sposobem otwartym z dostępu nad prawym dołem biodrowym poprzez cięcie z rozwarstwieniem mięśni. W okresie pooperacyjnym wszyscy chorzy otrzymywali paracetamol w dawce 1 g co 6 godzin. Dodatkowo w razie nasilenia dolegliwości bólowych chorzy otrzymywali ibuprofen w dawce 400 mg co 6 godzin, tramadol 50–100 mg co 6 godzin lub kodeinę 30 mg co 6 godzin, którą następnie zastępowano doustną podażą morfiny. W przypadku chorych nietolerujących podaży doustnej morfinę podawano domięśniowo (5–10 mg co 4 godziny) lub dożylnie (2,5 mg co 4 godziny).

Kryteria wykluczenia: Operacja laparoskopowa (w czasie badania w szpitalu, w którym się ono toczyło, operowano w ten sposób 19% chorych), operacja z cięciem w linii pośrodkowej ciała (w ten sposób zoperowano 3% chorych w analizowanym okresie), poszerzenie dostępu operacyjnego

Interwencja: Miejscowe podanie roztworu bupiwakainy w dawce 2 mg/kg mc. (1/2 dawki podawano do tkanki podskórnej bezpośrednio przed nacięciem skóry, a pozostałą częścią nastrzykiwano tkanki w miarę pogłębiania cięcia, podając lek głęboko w obręb mięśnia skośnego brzucha zewnętrznego bocznie od cięcia skórnego.

Kontrola: Miejscowe podanie roztworu bupiwakainy w dawce 2 mg/kg mc. wyłącznie do tkanki podskórnej bezpośrednio przed nacięciem skóry.

Pierwszorzędowy punkt końcowy: Nasilenie dolegliwości bólowych w okresie pooperacyjnym ocenianych przy użyciu skali Likerta (skala, w której chory przypisuje nasileniu dolegliwości bólowych wartość liczbową od 0 [brak bólu] do 10 [ból nie do zniesienia]).

Wyniki: W grupie chorych, u których roztwór bupiwakainy podawano do tkanek powierzchownych i głębokich w porównaniu z grupą chorych otrzymujących roztwór bupiwakainy jedynie powierzchownie stwierdzono:

mniejsze średnie natężenie bólu ocenianego 24 godziny po zabiegu operacyjnym za pomocą skali natężenia bólu Likerta (p = 0,016);

brak istotnej statystycznie różnicy pod względem średniego natężenia bólu ocenianego za pomocą skali Likerta w 1., 4. i 8. godzinie po operacji;

nie stwierdzono istotnej statystycznie różnicy w zapotrzebowaniu na opioidowe leki przeciwbólowe;

nie stwierdzono istotnej statystycznie różnicy w czasie hospitalizacji (32 godz. vs. 35 godz.).

Wniosek: U chorych operowanych z powodu ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego sposobem otwartym z uzyskaniem dostępu operacyjnego cięciem nad prawym dołem biodrowym z rozwarstwieniem mięśni podanie roztworu bupiwakainy przed rozpoczęciem operacji częściowo do tkanki podskórnej, a częściowo w czasie przecinania powłok w obręb tkanek głębokich, w porównaniu z podaniem roztworu bupiwakainy jedynie do tkanki podskórnej, wiązało się z mniejszym nasileniem dolegliwości bólowych w 24. godzinie po operacji, nie wpływało jednak na natężenie tych dolegliwości w 1., 4. i 8. godzinie od zabiegu.