Skuteczność toksyny botulinowej w leczeniu pierwotnego i wtórnego objawu Raynauda

17.06.2021
Omówienie artykułu: Botulinum toxin in the management of primary and secondary Raynaud's phenomenon.
Ennis D, Ahmad Z, Anderson MA, Johnson SR.
Best Pract Res Clin Rheumatol. 2021; May 5: 101684

Opracowała: lek. Karina Polak

Skróty: SSc – twardzina układowa, RCS – skala Raynaud's Condition Score, MCSS - Wskaźnik Wrażliwości na Zimno McCabe’go, PASS - kwestionariusz Patient acceptable symptom state
Za poziom istotności statystycznej przyjęto p <0,05.

Objaw Raynauda, polegający na wystąpieniu zblednięcia, zasinienia, a następnie zaczerwienienia skóry, głównie w obrębie palców rąk, stanowi ważne kryterium diagnostyczne twardziny układowej (systemic sclerosis – SSc), występujące u ok. 98% pacjentów dotkniętych chorobą. U 15-50% pacjentów w jego wyniku dochodzi do rozwoju zmian niedokrwiennych w  obrębie palców, powstania nadżerek, owrzodzeń, akroosteolizy lub zgorzeli. Autorzy artykułu dokonali przeglądu opublikowanych w latach 2004 – 2018 badań oceniających przydatność iniekcji toksyny botulinowej w leczeniu pierwotnego i wtórnego objawu Raynauda.

Przeanalizowano 33 doniesienia, z których 28 stanowiły opisy przypadków lub serii przypadków, zaś 5 badania kliniczne z randomizacją. Łącznie interwencji poddano 421 osób, w tym 74 z pierwotnym objawem Raynauda. Przyczyny wtórnego objawu Raynauda u badanych przedstawiono w tabeli 1.

U 411 pacjentów podawano w jednorazowej serii iniekcji serotyp A toksyny botulinowej, zaś u 10 osób serotyp B. W przypadku serotypu A stosowano łączne dawki od 24 do 200 jednostek toksyny (łącznie dla obu dłoni), zaś w przypadku serotypu B dawki 250, 1000 oraz 2000 jednostek. Wśród najczęstszych miejsc iniekcji wymieniono rejon śródręcza (275 osób) oraz palców dłoni. Nie wykazano statystycznie istotnych różnic dla poszczególnych lokalizacji w zakresie redukcji bólu i  poprawy koloru skóry.

Aby ocenić efekt iniekcji toksyny botulinowej, autorzy analizowanych badań wykorzystywali następujące metody: skalę Raynaud's Condition Score (RCS), kwestionariusz QuickDASH, Wskaźnik Wrażliwości na Zimno McCabe’go (MCSS), laserowe obrazowanie metodą Dopplera, kwestionariusz Patient acceptable symptom state (PASS). W 32 spośród 33 analizowanych doniesień wykazano korzystne efekty działania iniekcji toksyny botulinowej, związane m.in. z poprawą w zakresie punktacji w ww. skalach, zmniejszeniem częstości występowania objawu Raynauda, zwiększoną tolerancją zimna, zwiększonym uciepleniem palców rąk, zagojeniem owrzodzeń, poprawą w zakresie koloru skóry. Wyniki pochodzące z badań klinicznych wykazały statystycznie istotną poprawę w zakresie ucieplenia opuszek palców (średnio o 1,3°C), względną poprawę wyniku oceny w skali RCS, oceny bólu w skali VAS oraz w zakresie gojenia owrzodzeń w obrębie palców rąk. Średni czas utrzymywania się korzystnych efektów wyniósł 6,1 miesiąca. Wśród zaobserwowanych działań niepożądanych odnotowano istotne osłabienie siły mięśniowej (32 pacjentów), utrzymywanie się bólu (2 pacjentów), wystąpienie trwałego osłabienia i atrofii mięśni (1 pacjent – po zastosowaniu dawki 100 jednostek serotypu A  toksyny). Opisano także jeden przypadek śmierci 3 dni po podaniu toksyny, jednak wg badaczy nie miał on związku z wykonaną iniekcją.

strona 1 z 2

Gdzie kierować

Przedstawiamy aktualny wykaz dermatologicznych oddziałów klinicznych posiadających umowę z NFZ oraz dane kontaktowe konsultantów (stan na 01.05.2021 r.).

Konferencje i szkolenia dermatologiczne

IV Letnia Akademia Dermatologii 16-17.07.2021r.

American Academy of Dermatology Summer Meeting 05-08.08.2021r.

III Bieszczadzkie Spotkania z Dermatologią 1-3.09.2021r.

EADV’s 30th Anniversary Congress 29.09-02.10.2021r.

WAWDERM 2021 Warszawskie Dni Dermatologiczne 14-16.10.2021r.

11th World Congress on Itch (WCI) 22-23.10.2021r.

11. Konferencja CURRENT & FUTURE PERSPECTIVES OF MM & other hematological malignancies treatment 19-20.11.2021r.

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.