Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Objawy ze strony przewodu pokarmowego w zakażeniu SARS-CoV-2

20.03.2020
dr n. med. Małgorzata Szczepanek, dr n. med. Weronika Rymer, mgr Anna Bagińska

Od wczoraj (19.03.2020 r.) serwisy internetowe podają informację, że SARS-CoV-2 może powodować objawy ze strony przewodu pokarmowego. Pierwszymi, a niekiedy nawet jedynymi objawami zakażenia mogą być jadłowstręt, biegunka oraz wymioty, a choroba ma w takich przypadkach cięższy niż zazwyczaj przebieg . Na tej postawie zachęca się do wykonywania badań w kierunku zakażenia u chorych z takimi symptomami.

Koronawirus na świecie. Naukowcy o nowych objawach zakażenia (wejście 20.03.2020)
Czy biegunka lub jadłowstręt mogą być objawem COVID-19? (wejście 19.03.2020)

Doniesienia te niewątpliwie budzą niepokój, dlatego warto przeanalizować badanie stanowiące ich źródło. Dane pochodzą z opublikowanego na stronach „American Journal of Gastroenterology” badania kohortowego autorstwa Pana i wsp.1, które objęło 204 chorych w wieku 55 lat (średnia) hospitalizowanych w 3 szpitalach w prowincji Hubei. Przyjęto dwa kryteria włączenia: 1) potwierdzone zakażenie SARS-CoV-2 (real-time RT PCR), 2) wykonanie tomografii komputerowej klatki piersiowej oraz badań laboratoryjnych krwi (morfologii i badań biochemicznych) oraz moczu. Kwalifikację prowadzono od 18 stycznia do 28 lutego br., a obserwację zakończono 5 marca. Chińscy naukowcy podają, że 48% uczestników badania miało objawy ze strony przewodu pokarmowego, z czego 84% (99 osób) zgłaszało jadłowstręt, 29% biegunkę, 8% wymioty, a 4% ból brzucha. Zaobserwowano ponadto, że w grupie chorych z objawami ze strony przewodu pokarmowego czas od wystąpienia objawów do przyjęcia do szpitala był o 2 dni dłuższy niż u pozostałych chorych (9 vs 7,3 dnia), a choroba miała cięższy przebieg.

Należy jednak zwrócić uwagę na słabe strony badania wskazane przez jego autorów:
1) analiza retrospektywna objęła niewielką grupę chorych
2) nie wykonano badania RNA SARS-CoV-2 w stolcu chorych
3) badanie zakończono przed zakończeniem leczenia wszystkich włączonych do niego osób.

Badanie budzi jeszcze więcej wątpliwości. Pierwsza dotyczy jadłowstrętu. Z wyników badań zebranych w tabeli wynika, że 94% chorych z objawami ze strony przewodu pokarmowego miało gorączkę. Nie ma wprawdzie danych na temat tego, czy występowała ona u wszystkich chorych z jadłowstrętem, ale wiemy, że w przypadku większości chorób w okresie gorączki apetyt jest zmniejszony.

Nie ma także informacji na temat czasu włączenia do badania 7 osób, które zgłaszały objawy wyłącznie ze strony przewodu pokarmowego (tj. czy obserwowano je do momentu wyleczenia) – jeśli zakwalifikowano je pod koniec badania, czas ich obserwacji mógł być niepełny.

Czytając kryteria włączenia do badania, nie można mieć pewności, że objęto nim wszystkich chorych z potwierdzonym zakażeniem i wykonaną TK klatki piersiowej. Nie wiemy też, jakie były wskazania do wykonania TK i jak dużej liczbie chorych hospitalizowanych w 3 wskazanych szpitalach w objętych badaniem okresie TK nie wykonano (tym samym nie kwalifikując ich do opisanego badania). Jeśli powodem niewykonania TK był łagodny przebieg COVID-19, brak informacji o występowaniu objawów ze strony przewodu pokarmowego w tej grupie chorych może również fałszować wniosek o cięższym przebiegu.

Należy ponadto zwrócić uwagę, że prezentowana w wynikach badania częstość występowania poszczególnych objawów nie odnosi się do wszystkich przebadanych chorych, a jedynie do tych, którzy zgłaszali objawy ze strony przewodu pokarmowego. W przeliczeniu na całą – niewielką –przebadaną grupę (204 osoby) jadłowstręt występował u 41% chorych na COVID-19, biegunka u 14%, a wymioty u 4%.

Trzeba zauważyć, że przyjęta w badaniu definicja biegunki (nieodwadniająca, zazwyczaj ≤3 luźnych stolców/d) jest bardzo liberalna, zazwyczaj bowiem przyjmuje się, że warunkiem jej rozpoznania jest oddawanie ≥3 luźnych stolców na dobę.

Nie mamy pełnej informacji na temat leków stosowanych w momencie stwierdzenia u chorych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. W Chinach u zarażonych SARS-CoV-2 często wdrażano – w ramach terapii eksperymentalnej – lopinawir z ritonawirem, a wiadomo, że najczęstszymi działaniami niepożądanymi lopinawiru są właśnie biegunka, nudności i wymioty. Nieujęcie zastosowanego leczenia w analizie obrazu klinicznego zakażenia SARS-CoV-2 może prowadzić do błędnych wniosków.

strona 1 z 2

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.