Pytanie nadesłane do Redakcji
Czy w przypadku wyhodowania w posiewie kału Salmonella enteritidis u 3-letniego dziecka z rumieniem guzowatym i dodatnim wywiadem w kierunku biegunki oraz gorączki, która ustąpiła około 4 dni przed wystąpieniem zmian skórnych, jest wskazana antybiotykoterapia? Dziecko do tej pory było zdrowe, nie ma dodatkowych obciążeń.
Odpowiedź
dr hab. n. med. Ewelina Gowin
Katedra i Zakład Profilaktyki Zdrowotnej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, Oddział Obserwacyjno-Zakaźny Wielkopolskiego Centrum
Pediatrii
Rumień guzowaty (EN) to samoograniczające się, autoimmunizacyjne zapalenie tkanki podskórnej o charakterze pierwotnym (idiopatycznym) lub wtórnym do innych chorób zakaźnych, chorób autoimmunizacyjnych, nowotworów złośliwych, przyjmowanych leków, szczepień oraz ciąży. Rozpoznanie EN ma charakter kliniczny. Rzadko występuje u dzieci, a wyjątkowo rzadko u dzieci ≤2. roku życia. Najczęstszym czynnikiem etiologicznym u dzieci jest zakażenie paciorkowcem grupy A (group A streptococcus – GAS), Mycobacterium tuberculosis, Yersinia, prątkami nietypowymi i pałeczkami Salmonella.
EN stanowi reakcję nadwrażliwości typu późnego na różne antygeny (zarówno endogenne, jak i zewnątrzpochodne). Mechanizm jego powstawania polega na odkładaniu się kompleksów immunologicznych w naczyniach podskórnej tkanki tłuszczowej z towarzyszącym zwiększeniem stężenia interleukin (IL [IL-6, IL-8, IL-12]) i czynników wzrostu (TNF-α, interferon-γ, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów i białkowy chemoatraktant monocytów-1). Zakażenie pałeczkami Salmonella może inicjować proces immunologiczny. EN nie jest manifestacją inwazyjnego zakażenia pałeczką Salmonella, dlatego nie stanowi wskazania do antybiotykoterapii. W leczeniu stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. naproksen, ibuprofen), a w wybranych przypadkach glikokortykosteroidy.
Piśmiennictwo:
1. Leung A.K.C., Leong K.F., Lam J.M.: Erythema nodosum. World J. Pediatr., 2018; 14: 548–5542. De Simone C., Caldarola G., Scaldaferri F. i wsp.: Clinical, histopathological, and immunological evaluation of a series of patients with erythema nodosum. Int. J. Dermatol., 2016; 55 (5): e289–294
3. Moraes A.J.P., Soares P.M.F., Zapata A.L. i wsp.: Panniculitis in childhood and adolescence. Pediatr. Int., 2006; 48: 48–53
4. Trapani S., Rubino C., Lodi L. i wsp.: Erythema nodosum in children: a narrative review and a practical approach. Children (Basel), 2022; 9 (4): 511
