Odpowiedź
prof. dr hab. n. med. Leszek Szenborn
Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu
Czyrak jest bakteryjnym zapaleniem mieszka włosowego i otaczających go tkanek, które wywołuje gronkowiec złocisty. Początkowo wygląda jak zmiana rumieniowo-naciekowa w otoczeniu mieszka włosowego, która następnie zmienia się w twardy, bolesny guzek z ropnym, a następnie martwiczym czopem na powierzchni. Czyraki mogą się pojawić w dowolnym miejscu na owłosionej skórze. Kiedy zakażenie obejmuje kilka sąsiednich mieszków włosowych, tworzy zlewającą się, bardzo bolesną zmianę zapalną nazywaną czyrakiem gromadnym lub karbunkułem. Czyraki mają tendencję do samoczynnego opróżniania się z wytworzeniem kraterowatego ubytku skóry, który po zagojeniu się pozostawia niewielką bliznę. W przypadku pojedynczych, niewielkich czyraków, w celu sprowokowania szybszego uformowania się czopa martwiczego i samoistnego drenażu można zastosować okłady z ichtiolu lub maści ichtiolowej. Większe czyraki i wszystkie karbunkuły wymagają nacięcia i drenażu. U dzieci skuteczne są metody małoinwazyjne (np. niewielkie nacięcie, przerwanie przegród w obrębie ogniska kleszczykami Peana, założenie drenu). Antybiotykoterapia ogólna ma zastosowanie w przypadku czyraka gromadnego, słabej odpowiedzi na wstępnie zastosowany drenaż oraz u dzieci z objawami ogólnymi. Dobrym wyborem do leczenia doustnego będzie kotrimoksazol, który jest skuteczny również wobec szczepów MRSA.
Jeśli zmiany są bardziej nasilone lub nie ustępują mimo leczenia, wskazana jest konsultacja chirurgiczna.
Piśmiennictwo:
1. Stevens D.L., Bisno A.L., Chambers H.F. i wsp.: Practice guidelines for the diagnosis and management of skin and soft-tissue infections. Clin. Infect. Dis., 2005; 41 (10): 1373–14062. Stevens D.L., Bisno A.L., Chambers H.F. i wsp.: Practice guidelines for the diagnosis and management of skin and soft tissue infections: 2014 update by the Infectious Diseases Society of America. Clin. Infect. Dis., 2014; 59 (2): e10–52
3. Żukowska A., Hryniewicz W. (red.): Rekomendacje diagnostyki, terapii i profilaktyki antybiotykowej zakażeń w szpitalu – 2020. Materiał przeznaczony dla komitetów terapeutycznych i zespołów ds. antybiotykoterapii. Warszawa, Narodowy Instytut Leków, 2020
4. Ramakrishnan K., Salinas R.C., Agudelo Higuita N.I.: Skin and soft tissue infections. Am. Fam. Physician, 2015; 92 (6): 474–483
