Sukces programów szczepień przeciwko tężcowi noworodków

04.05.2020
Njuguna H.N. i wsp.: Progress toward maternal and neonatal tetanus elimination – worldwide, 2000–2018. MMWR, 2020; 69: 515–520

Tężec noworodkowy i tężec u kobiet w ciąży i w okresie połogu jest nadal ważnym problemem zdrowia publicznego. Do zachorowania noworodka dochodzi zwykle w wyniku zakażenia kikuta pępowiny. W 1989 roku Światowe Zgromadzenie Zdrowia przyjęło plan eliminacji tężca noworodkowego, który rok później rozszerzono o eliminację tężca u ciężarnych i w okresie 6 tygodni po porodzie. Działaniami objęto 59 krajów Afryki, Azji i Ameryki Środkowej (kraje priorytetowe). Strategie eliminacji tężca obejmowały:

  • uzyskanie ≥80% wskaźnika wyszczepialności ≥2 dawkami szczepionki zawierającej toksoid tężcowy (T lub Td) u kobiet w wieku rozrodczym poprzez powszechne szczepienia ciężarnych i dodatkowe kampanie masowych szczepień na obszarach dużego ryzyka tężca,
  • poprawę opieki okołoporodowej, tak aby ≥70% porodów odbywało się w obecności wyszkolonego personelu,
  • wzmocnienie nadzoru epidemiologicznego nad tężcem noworodkowym.

Jako kryterium eliminacji tężca noworodkowego przyjęto roczną zapadalność <1 zachorowania na każde 1000 żywych urodzeń.

W okresie od 2000 do 2018 roku wskaźnik wyszczepialności kobiet w wieku rozrodczym ≥2 dawkami szczepionki T lub Td zwiększył się z 62 do 72%. Do grudnia 2018 roku w 52 z 59 krajów priorytetowych przeprowadzono masowe kapanie szczepień. Z docelowej grupy 201 milionów kobiet w wieku rozrodczym szczepienie przeciwko tężcowi (2 dawki T lub Td) otrzymały 154 miliony (77%) kobiet. Odsetek porodów w asyście wyszkolonego personelu zwiększył się z 62% w latach 2000–2005 do 81% w latach 2013–2018, a szacowana liczba zgonów z powodu tężca noworodkowego zmniejszyła się o 85%, ze 170 829 w 2000 roku do 25 000 w 2018 roku. Do grudnia 2018 roku Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła eliminację tężca w okresie ciąży i połogu oraz tężca noworodkowego w 45 krajach priorytetowych. Eliminacji nie udało się osiągnąć w 14 krajach: Afganistanie, Angoli, Republice Środkowoafrykańskiej, Czadzie, Demokratycznej Republice Konga, Gwinei, Mali, Nigerii, Pakistanie, Papui Nowej Gwinei, Somalii, Sudanie Południowym, Sudanie i Jemenie.

Mimo tych sukcesów prawie 50 milionów kobiet i ich dzieci nie jest chronionych i nie zostało objętych kampaniami szczepień. Natomiast kraje, którym udało się osiągnąć eliminację tężca noworodkowego i matczynego, muszą skupić się na utrzymaniu odpowiednich wskaźników wyszczepialności kobiet.

Konferencje MP
  • Jesień Pediatryczna 2026
    Kraków, 25–26 września
    • najnowsze wytyczne, algorytmy diagnostyczno-terapeutyczne, debaty
    • warsztaty (ćwiczenia na fantomach): m.in. resuscytacja, nakłucie lędźwiowe, otoskopia, USG płuc
    • aż 30 istotnych problemów pediatrycznych z rozwiązaniami
    • 6 sesji tematycznych, różnorodność zagadnień i form prezentacji
    • doświadczeni eksperci, doceniani wykładowcy
  • Neonatologia 2026
    Obejrzyj wykłady
    • antybiotykoterapia w neonatologii
    • toksykologia prenatalna – implikacje kliniczne
    • wstrząs, hipotensja, PDA – decyzje hemodynamiczne
    • wsparcie oddechowe noworodka
    • bezdech i sinica

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.