Jak powinna przebiegać kwalifikacja do szczepienia przeciwko HPV?

27.02.2023
dr n. med. Ilona Małecka
Katedra i Zakład Profilaktyki Zdrowotnej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu
Oddział Obserwacyjno-Zakaźny Specjalistycznego ZOZ nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu

Jak powinna przebiegać kwalifikacja do szczepienia przeciwko HPV? Jakie są przeciwwskazania do szczepienia? Czy przed szczepieniem należy zalecić wykonanie badania ginekologicznego i testu ciążowego? Zgodnie z zaleceniami szczepienie „najlepiej wykonać przed inicjacją seksualną”, czy zatem podjęcie współżycia wyklucza możliwość szczepienia?

Kwalifikacja do szczepienia przeciwko ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV) nie odbiega od kwalifikacji do innych szczepień, a jej celem jest identyfikacja wskazań i ewentualnych przeciwwskazań do szczepienia lub sytuacji wymagających zachowania szczególnej ostrożności. Rutynowa kwalifikacja składa się z:

  • badania podmiotowego (kwestionariusz wstępnego wywiadu przesiewowego przed szczepieniem [p. Kwestionariusze wywiadu przesiewowego przed szczepieniem dzieci, młodzieży i dorosłych – przyp. red.]),
  • badania przedmiotowego (nakierowanego głównie na wykluczenie objawów ostrej infekcji),
  • przekazania informacji o procedurze szczepienia i najczęstszych niepożądanych odczynach poszczepiennych (NOP), jakie mogą się pojawić w związku z podawaną szczepionką.

Trwałym przeciwwskazaniem do szczepienia jest reakcja anafilaktyczna (ogólnoustrojowa reakcja uczuleniowa) po poprzedniej dawce szczepionki lub na jakikolwiek jej składnik w wywiadzie. Natomiast wskazaniem do czasowego odroczenia szczepienia może być umiarkowana lub ciężka ostra choroba przebiegająca z gorączką lub bez, lub zaostrzenie choroby przewlekłej. Zwykle szczepienie należy opóźnić do czasu ustąpienia objawów choroby i stabilizacji stanu klinicznego (zalecenie to ma charakter profilaktyczny i wynika z możliwego nasilenia się choroby lub wystąpienia powikłań [bez związku ze szczepieniem], które niesłusznie mogą być zinterpretowane jako NOP).

W trakcie rutynowej kwalifikacji do szczepienia przeciwko HPV nie ma potrzeby przeprowadzania badania ginekologicznego ani wykonania testu ciążowego (co prawda nie zaleca się podawania szczepionki przeciwko HPV w trakcie ciąży, ale pytanie dotyczące ew. ciąży, które jest elementem wywiadu lekarskiego [p. wyżej], uznaje się za wystarczające).

Podjęcie współżycia nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia przeciwko HPV. Zgodnie z aktualnymi zaleceniami faktycznie szczepienie najlepiej wykonać w wieku 9–14 lat, czyli jeszcze przed inicjacją seksualną i możliwym kontaktem z HPV. Populacja w tym wieku to także główna grupa docelowa w programach powszechnych szczepień przeciwko HPV. Wynika to jednak z tego, że szczepienie przeciwko HPV jest elementem profilaktyki pierwotnej, a jak pokazują badania wszystkich dostępnych szczepionek, ich skuteczność u kobiet aktywnych seksualnie, czyli tych, które najpewniej miały kontakt z HPV, jest mniejsza. Co nie oznacza, że osoby takie nie odniosą korzyści ze szczepienia (p. Do jakiego wieku zalecać pacjentkom szczepienie przeciwko HPV? – przyp. red.). Przeciwwskazaniem do szczepienia nie jest także stosowanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych.

Piśmiennictwo:

1. Kwestionariusze wywiadu przesiewowego przed szczepieniem dzieci, młodzieży i dorosłych. www.mp.pl/szczepienia/praktyka/porocedury/70925,kwestionariusze-wywiadu-przesiewowego-przed-szczepieniem-dzieci-mlodziezy-i-doroslych (dostęp: 12.10.2022)
2. Human papillomavirus vaccines: WHO position paper, May 2017 – Recommendations. Vaccine, 2017; 35 (43): 5753–5755
3. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej, Polskiego Towarzystwa Wakcynologii oraz Polskiego Towarzystwa Kolposkopii i Patofizjologii Szyjki Macicy w zakresie szczepień profilaktycznych przeciwko zakażeniom wirusami brodawczaka ludzkiego w Polsce. https://podyplomie.pl/onkologia/37660,rekomendacje-polskiego-towarzystwa-ginekologow-i-poloznikow-polskiego-towarzystwa-pediatrycznego (dostęp: 12.10.2022)
4. Schiller J.T., Castellsagué X., Garland S.M.: A review of clinical trials of human papillomavirus prophylactic vaccines. Vaccine, 2012; 30 (supl. 5): F123–138
5. European Centre for Disease Prevention and Control: Guidance on HPV vaccination in EU countries: focus on boys, people living with HIV and 9. valent HPV vaccine introduction, 2020. Stockholm, ECDC, 2020. www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/guidance-hpv-vaccination-eu-focus-boys-people-living-hiv-9vHPV-vaccine
Zobacz także
Wybrane treści dla pacjenta
  • Zmiany skórne w ciąży
  • Ostre stłuszczenie wątroby ciężarnych
  • Toksoplazmoza w ciąży
  • Zakażenie wirusem cytomegalii w ciąży
  • Zakażenie bakterią Chlamydia trachomatis w ciąży
  • Nowotwór złośliwy a ciąża
  • Stan przedrzucawkowy i rzucawka
  • Różyczka u kobiet w ciąży
  • Badania prenatalne
  • Szczepienie przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV)

Reklama

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Przegląd badań