Jeśli chodzi o szczepienie przeciwko odrze, Polska uplasowała się na poziomie średniej unijnej. Nieco gorzej wypadamy w przypadku szczepienia przeciwko WZW typu B – wynika z raportu „Health at a Glance. Europe 2024”.
Fot. istockphoto.com
- W Europie zalecany minimalny odsetek zaszczepionych przeciwko odrze, czyli 95%, osiągają tylko pojedyncze kraje
- Spośród 18 449 przypadków odry zgłoszonych od września 2023 r. do sierpnia 2024 r. 87% dotyczyło osób nieszczepionych
- Większość krajów nie osiągnęła zalecanej 95% wyszczepialności trzema dawkami szczepionki przeciwko WZW typu B
- Średnia dla UE wyszczepialność przeciwko HPV wśród 15-latków wynosi 64%
- W Polsce program szczepień przeciwko HPV wystartował dopiero w połowie 2023 r. Największy odsetek zaszczepionych przeciwko HPV – po ok. 25% – mają roczniki 2010–2011
– Blisko 90% przypadków odry, jakie odnotowano w Europie w okresie od września 2023 roku do sierpnia 2024 roku, dotyczyło osób nieszczepionych – wynika z raportu „Health at a Glance. Europe 2024”. Dane OECD i Komisji Europejskiej (KE) wskazują, że w Europie zalecany minimalny odsetek zaszczepionych przeciwko odrze, czyli 95%, osiągają tylko pojedyncze kraje.
– Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca 95% wyszczepialność 2 dawkami szczepionki przeciwko odrze i 3 dawkami szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby (WZW) typu B, w tym dla pierwszej dawki podawanej po urodzeniu (w 1. dobie życia) – czytamy w raporcie.
Odra już od dobrych kilku lat powraca jako problem, w poprzednim roku po raz kolejny. – Globalna zachorowalność na odrę zwiększyła się w 2023 roku, co w dużej mierze przypisuje się załamaniu realizacji szczepień podczas pandemii COVID-19 – przypominają autorzy raportu. Spośród 18 449 przypadków odry zgłoszonych w okresie od września 2023 roku do sierpnia 2024 roku, aż 87% dotyczyło osób nieszczepionych. Większość zachorowań odnotowano w Rumunii (niemal 78%), co skutkowało koniecznością ogłoszenia stanu epidemii, pozostałe we Włoszech (blisko 5%) oraz w Belgii, Austrii i Niemczech (po ok. 3%).
Wskaźnik wyszczepialności przeciw odrze jest istotny przede wszystkim dla oceny odporności populacyjnej, ale nie tylko. – Odzwierciedla on ciągłość opieki i dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej – czytamy w raporcie. Patrząc z tego punktu widzenia w Europie, również w Unii Europejskiej (UE) nie dzieje się dobrze: w 2023 roku 2 dawki szczepionki otrzymało 88% dzieci kwalifikujących się do szczepienia. – Jedynie Węgry i Portugalia osiągnęły zalecany wskaźnik wyszczepialności wynoszący 95%. Słowacja, a z krajów poza UE Norwegia i Turcja, były blisko osiągnięcia tego poziomu. Najmniejszy odsetek zaszczepionych notuje Rumunia (ok. 63%), podobny zaraportowała, poza UE, Bośnia i Hercegowina. Poniżej 80% zaszczepionych mają też Estonia i Czarnogóra. – W porównaniu z 2019 rokiem wskaźniki wyszczepialności zmniejszyły się o ponad 10 pkt proc. w kilku krajach UE, w tym w Estonii, Rumunii i na Malcie – czytamy w raporcie. Polska uplasowała się, jeśli chodzi o szczepienie przeciw odrze na poziomie średniej unijnej.
Nieco gorzej wypadamy, jeśli chodzi o szczepienie przeciwko WZW typu B. – Szczepienie to uwzględniają programy szczepień dzieci w większości krajów UE, z wyjątkiem Danii i Finlandii, gdzie jest ono zalecane tylko w grupach ryzyka – przypominają autorzy raportu. I dodają, że większość krajów nie osiągnęła zalecanej 95% wyszczepialności trzema dawkami szczepionki przeciwko WZW typu B. Średnia dla UE wynosi 92% (w 2023 roku tyle dzieci, które skończyły rok, otrzymało 3 dawki szczepionki). Ponad 95% wyszczepialnością mogły pochwalić się Portugalia, Malta, Łotwa, Belgia, Słowacja, Luksemburg, Grecja, Francja i Cypr (z krajów poza UE – Norwegia, Turcja i Albania). Najniższy stan zaszczepienia – nieco powyżej 70% – odnotowano w Estonii, natomiast w Rumunii – ok. 80%. Polska zaraportowała 90% wyszczepialność.
Raport bierze też pod lupę szczepienia przeciwko HPV. Dane obejmują 22 kraje UE i dotyczą odsetka 15-latków zaszczepionych w pełnym schemacie. Autorzy raportu zauważają, że prawie wszystkie kraje UE oraz Norwegia i Islandia oferują szczepienia przeciwko HPV zarówno dziewczętom, jak i chłopcom (program dla chłopców, jako ostatni kraj, w 2025 roku planuje otworzyć Bułgaria).
Średnia dla UE wyszczepialność przeciwko HPV wśród 15-latków, w ramach programów prowadzonych – jak czytamy w raporcie – w niektórych krajach w szkołach, w innych tylko w poradniach podstawowej opieki zdrowotnej, wynosi 64%. Jednak różnice między krajami są olbrzymie – od 91% w Portugalii do 7% w Bułgarii. We wszystkich krajach, z wyjątkiem Portugalii, Islandii i Norwegii, wyszczepialność była mniejsza niż cel wyznaczony przez WHO na 2030 rok, czyli zaszczepienie 90% dziewcząt w wieku 15 lat (wyszczepialność wśród chłopców jest na ogół mniejsza niż wśród dziewcząt, jak tłumaczą autorzy raportu, przede wszystkim z powodu ich późniejszego włączenia do programów krajowych).
Europejskimi liderami w szczepieniach przeciw HPV są Islandia (96%) i Szwecja (93%, dla obu płci). Z danych OECD i KE wynika, że w 7 krajach udało się zredukować różnicę wyszczepialności między dziewczynkami a chłopcami do 10 pkt proc., a w 8 krajach (Norwegia, Portugalia, Dania, Irlandia, Finlandia, Belgia, Węgry i Wielka Brytania) w 2023 roku w pełnym schemacie zaszczepiono ponad 60% chłopców.
Polski ta część raportu nie obejmuje, ponieważ program szczepień przeciwko HPV wystartował dopiero w połowie 2023 roku. Aby zobaczyć, w jakim miejscu jesteśmy w zakresie realizacji programu powszechnego, można sięgnąć do danych Centrum e-Zdrowia, które na bieżąco aktualizuje dane dotyczące szczepień (choć nie ma tam pełnych danych dotyczących szczepień przeciwko HPV wykonanych w ramach programów samorządowych lub prywatnie, co dotyczy zwłaszcza starszych roczników).
Największy odsetek zaszczepionych przeciwko HPV – po ok. 25% – mają roczniki 2010–2011, które mogą korzystać z programu od czerwca 2023 roku. Zaszczepionych jest po ok. 30% dziewczynek w każdym roczniku i niespełna 20% chłopców. Oczywiście, pamiętając, że z czasem te dane mogą się zmienić i odsetek zaszczepionych nastolatków się zwiększy. Aktualnie punktem odniesienia są dla nas takie kraje jak Północna Macedonia (30% wyszczepialności) lub Gruzja (38%). Z krajów UE – Francja (45%), która szczepi zarówno chłopców, jak i dziewczynki, Estonia i Luksemburg (43%, szczepią tylko dziewczynki). I Bułgaria – 7% zaszczepionych dziewczynek.
