European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) przygotowało raport dotyczący zachorowań na gruźlicę w krajach Unii Europejskiej/Europejskiego Obszaru Gospodarczego (UE/EOG) w 2023 roku będący częścią raportu opracowanego wspólnie ze Światową Organizacją Zdrowia (WHO) na temat epidemiologii gruźlicy w Regionie Europejskim WHO. Jakie są najważniejsze informacje z raportu?
1. W 2023 roku w krajach UE/EOG zarejestrowano łącznie 38 993 zachorowania na gruźlicę. Nieco ponad 24% przypadków zgłoszono w samej Rumunii. Ogółem zapadalność wyniosła 8,6/100 000 i była średnio o 10,5% większa niż w 2021 i 2022 roku. Mimo tego wzrostu nadal obserwuje się utrzymywanie się trendu spadkowego obecnego od rozpoczęcia europejskiego nadzoru w 1996 roku.
2. Podobnie jak w poprzednich latach stwierdza się znaczne różnice w zapadalności na gruźlicę między poszczególnymi krajami członkowskimi. W 2023 roku zapadalność była najmniejsza w Lichtensteinie (2,5/100 000), a największa w Rumunii (49,9/100 000). W Polsce zgłoszono 4436 zachorowań na gruźlicę, a zapadalność wyniosła 12,1/100 000.
3. Większość zgłoszonych zachorowań stanowiła gruźlica niedawno rozpoznana i dotychczas nieleczona (29 054 zachorowań; 74,5% wszystkich zgłoszonych przypadków), gruźlica już wcześniej leczona stanowiła 11,5% zgłoszonych przypadków, natomiast dla 14% zachorowań dotychczasowy status leczenie był nieznany.
4. Najczęstszą postacią kliniczną była gruźlica płuc (28 219 zachorowań; 72,4% wszystkich zgłoszonych przypadków), rzadziej zgłaszano gruźlicę pozapłucną (7516 zachorowań; 19,3% wszystkich zgłoszonych przypadków) oraz współwystępowaniu obu tych postaci (2750 zachorowań; 7,1% wszystkich zgłoszonych przypadków).
5. Większość zachorowań na gruźlicę potwierdzono laboratoryjnie (84,9% wszystkich zgłoszonych przypadków). W 4 krajach (Bułgaria, Francja, Malta, Słowacja) ponad 30% przypadków (nowe zachorowania i nawroty gruźlicy) stanowiły przypadki rozpoznane na podstawie objawów klinicznych.
6. W 2023 roku największą zapadalność na gruźlicę odnotowano w populacji osób w wieku 25–44 lat (10,2/100 000). Dzieci w wieku <15 lat stanowiły 4,3% wszystkich zgłoszonych przypadków gruźlicy, a zapadalności w tej grupie wiekowej była większa niż w 2022 roku (2,5 vs 2,0/100 000). Podobnie jak w 2022 roku wśród mężczyzn odnotowano 2-krotnie więcej zachorowań niż u kobiet.
7. Badanie określające lekowrażliwość prątków co najmniej na ryfampicynę wykonano dla 19 170 zachorowań (80,4%) potwierdzonych w badaniu mikrobiologicznym. Gruźlica oporna na ryfampicynę (RR-TB) lub wielolekooporna (MDR-TB) stanowiła 4,9% wszystkich przypadków potwierdzonych w badaniu mikrobiologicznym. Spośród 561 przypadków gruźlicy RR-TB/MDR-TB 155 (27,6%) stanowiła gruźlica oporna na izoniazyd, ryfampicynę, i fluorochinolon albo na ryfampicynę i fluorochinolon (pre-XDR-TB), a wśród tych 155 zachorowań wykryto 10 przypadków spełniających kryteria gruźlicy z opornością lekową rozszerzoną (XDR).
8. W 2023 roku wyniki leczenia znane były dla 24 901 zachorowań na gruźlicę zgłoszonych w 2022 roku. Leczenie zakończono powodzeniem dla 67,9% przypadków, 7,9% chorych zmarło, a u 0,8% osób odnotowano niepowodzenie leczenia. 2,3% chorych nadal było w trakcie leczenia, a dla 17,5% informacje o wynikach leczenia nie był dostępne. Światowa Organizacja Zdrowia ustaliła za cel skuteczność leczenia gruźlicy wynoszącą 90%.
Natomiast w całym Regionie Europejskim WHO szacowana liczba zachorowań na gruźlicę w 2023 roku wyniosła 225 000 (zapadalność 24/100 000), a liczba zgonów z powodu gruźlicy wśród osób niezakażonych HIV – 16 000. 50 z 53 krajów Regionu zgłosiło 172 331 nowo rozpoznanych przypadków. U 28,6% chorych na gruźlicę płuc, u których oceniono lekowrażliwość, odnotowano gruźlicę oporną na rypampicynę lub MDR-TB. Odsetki powodzenia leczenia znajdowały się poniżej wartości przyjętych przez WHO i wyniosły 75,5% dla nowo rozpoznanej gruźlicy, 59,7% dla gruźlicy opornej na rypampicynę lub MDR-TB i 53,97% dla gruźlicy z opornością pre-XDR/XDR.
