Przeciwko HPV zaszczepiono do tej pory 19% uprawnionej populacji. W ciągu roku do realizacji programu powszechnych szczepień przystąpiło 40% szkół – takie, między innymi, informacje przekazano w środę, podczas pierwszego posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Przeciwdziałania Wirusowi HPV i Chorobom z nim Powiązanym.
Fot. istockphoto.com
- Mały odsetek zaszczepionych to w dużym stopniu efekt dezinformacji
- Jednym ze szkodliwych stereotypów jest przypisanie szczepienia tylko dziewczynkom
- Podczas dyskusji padł postulat podwyższenia górnej granicy wieku uczestnictwa w programie
- MZ zapowiada kontynuację programu oraz trwających kampanii edukacyjnych
W skład zespołu weszli posłowie: Alicja Łepkowska-Gołaś, Iwona Karolewska, Dorota Łoboda, Katarzyna Matusik-Lipiec, Grzegorz Napieralski, Jolanta Niezgodzka, Elżbieta Anna Polak oraz Jolanta Zięba-Gzik. Celem zespołu jest zwiększanie świadomości rodziców i dzieci na temat szczepień i profilaktyki nowotworowej. Szczepienia przeciwko HPV chronią przed rakiem – nie tylko szyjki macicy, z którym są najczęściej kojarzone – tymczasem w Polsce, choć dla dzieci i młodzieży są bezpłatne, a dla populacji w wieku 9–14 lat dostępne w ramach programu powszechnego, wciąż niechętnie z nich korzystamy.
– Każdy z nas zna kogoś, kto chorował lub choruje na nowotwór. Oddalibyśmy wszystko za szczepionkę, która może temu zapobiec. Tu mamy taką możliwość, bo szczepienia przeciwko HPV mogą uratować tysiące istnień – mówiła posłanka Jolanta Niezgodzka.
Bezpłatne szczepienia przeciwko HPV w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej rozpoczęły się 1 czerwca 2023 roku. Początkowo obejmowały dzieci w wieku 12 i 13 lat, od września 2024 roku rozszerzono je na grupę 9–14-latków. Realizowane są w przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) i w szkołach.
– Spotykamy się dziś, aby podsumować pierwszy rok realizacji powszechnego programu szczepień przeciwko HPV w szkołach. To przedsięwzięcie o ogromnym znaczeniu zdrowotnym i społecznym, które wpisuje się w cele Narodowej Strategii Onkologicznej – poinformowała Joanna Kujawa z Departamentu Zdrowia Publicznego Ministerstwa Zdrowia. W roku szkolnym 2024/2025 udział w programie zadeklarowało 5207 szkół, co stanowi niespełna 40% wszystkich placówek. Łącznie zrealizowano blisko 85 000 szczepień w szkołach i ponad 192 000 w poradniach POZ.
Na zakup szczepionek wydaliśmy w 2023 roku ponad 142 mln zł, a w 2024 roku niemal 300 mln zł. NFZ rozliczył dotąd ponad 15 mln zł kosztów samych szczepień. Cena jednostkowa wynosi 35,04 zł w poradni POZ i 87,07 zł w szkole.
Podczas dyskusji zwrócono uwagę, że mały odsetek zaszczepionych to w dużym stopniu efekt dezinformacji. Choć Polacy generalnie szczepią dzieci w ramach programu szczepień obowiązkowych (w zależności od choroby wyszczepialność wśród najmłodszych wynosi 90–95%), to wokół szczepień przeciwko HPV przez lata narosło wiele mitów i rozsiano wiele kłamstw.
– Ciągle kojarzy się on wyłącznie z rakiem szyjki macicy, podczas gdy odpowiada także za inne nowotwory – głowy, szyi czy okolicy anogenitalnej – podkreślała wiceminister edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz.
Jednym ze szkodliwych stereotypów jest przypisanie szczepienia tylko dziewczynkom. Tymczasem na dużą część nowotworów HPV-zależnych mogą zachorować również mężczyźni. – I to jest bardzo istotna informacja dla rodziców. Pamiętam dyskusje prawie 20 lat temu, kiedy seksualizowano szczepienia przeciwko HPV, mówiąc, że jest to głównie kwestia tego, kiedy kto rozpocznie współżycie. W dalszym ciągu gdzieś te stereotypy krążą – mówiła, dodając, że Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) chce zdecydowanie wzmocnić w dyskusji wątek konieczności szczepień chłopców i budować wiedzę, jakie choroby powoduje HPV i to, że dotyczą one obu płci. – Musimy bez końca powtarzać fakty, rozwiewać lęki i pracować nie tylko z młodzieżą, ale przede wszystkim z rodzicami, bo to oni podejmują decyzję.
Na posiedzeniu głos zabrały także organizacje pozarządowe. Ich przedstawiciele zwracali uwagę na konieczność szybkiego rozprawiania się przynajmniej z ewidentnymi kłamstwami na temat szczepień, ale też budowę pozytywnej narracji i edukowana rodziców, a zwłaszcza dzieci, co do korzyści, jakie szczepienia dają. Padł postulat podwyższenia górnej granicy wieku uczestnictwa w programie (np. do 19–20 lat), tak by młody człowiek – którego zdrowie jest stawką w tej sprawie – mógł samodzielnie podjąć decyzję. Taką możliwość rozważała i deklarowała poprzednia szefowa resortu zdrowia.
Pytano również o zapowiedź włączenia szczepienia przeciwko HPV do szczepień obowiązkowych. Przedstawicielka Ministerstwa Zdrowia w tej ostatniej sprawie nie miała jednak jednoznacznych informacji: Joanna Kujawa poinformowała, że trwają analizy, zakończyły się konsultacje wewnętrzne i projekt zmian w rozporządzeniu ministra zdrowia „niebawem” trafi do konsultacji publicznych, natomiast w tej chwili nie ma jeszcze decyzji dotyczących tej konkretnej zmiany, a zmian planowanych jest znacznie więcej.
Ministerstwo Zdrowia zapowiada kontynuację programu oraz trwających kampanii edukacyjnych. Cel to osiągnięcie 70% wyszczepialności w każdym roczniku. – Tworzymy fundament pod zdrową przyszłość naszych dzieci. W niektórych krajach dzięki szczepieniom rak szyjki macicy praktycznie nie występuje. Chcemy, aby Polska także znalazła się na tej liście – deklarowała Joanna Skowron z Głównego Inspektoratu Sanitarnego, podkreślając, że w tym roku szkolnym zaproszenia do udziału w programie ponownie zostaną skierowane do wszystkich szkół, tak by każda mogła wziąć w nim udział.
