European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) wydało komunikat w sprawie wykrycia dzikiego wirusa polio typu 1 (WPV1) w próbce ścieków pobranej w Niemczech. Wyjaśniono ryzyko związane z tym zdarzeniem dla populacji Europy oraz wydano zalecenia dotyczące dalszego postępowania.
13 listopada 2025 roku Instytut Roberta Kocha (IRK) poinformował (p. https://www.rki.de/EN/Topics/Infectious-diseases/Diseases/Polio/wpv1-in-wastewater.html), że w próbce ścieków pobranych w Hamburgu w ramach nadzoru środowiskowego nad poliomyelitis, wykryto dziki wirus polio typu 1 (WPV1). Wykrycie WPV1 nie jest powiązane z wcześniejszym wykryciem w ściekach w kilku lokalizacjach w Niemczech i innych krajach w Europie (również w Polsce) wirusa polio typu 2 pochodzenia szczepionkowego (VDPV2 [p. Komunikat ECDC ws. wykrycia wirusa polio w ściekach w kilku krajach UE]).
ECDC wyjaśniło, że wykrycie WPV1 w próbce ścieków w Niemczech jest nietypowe, ale nie całkowicie nieoczekiwane. Uważa się, że aktualne ryzyko dla populacji europejskiej w związku z wykryciem WPV1 w ściekach jest bardzo małe dzięki ogólnie dużemu wskaźnikowi wyszczepialności przeciwko polio w tym regionie.
Należy pamiętać, że polio nie zostało wyeliminowane na całym świecie - aktualnie zachorowania na polio wywołane przez dziki wirus polio występują endemicznie w 2 krajach na świecie: Pakistanie i Afganistanie. W związku z tym ryzyko ponownego pojawienia się wirusa w Europie istnieje tak długo, jak długo w populacjach będą osoby niezaszczepione lub nie w pełni zaszczepione.
Na podstawie sekwencjonowania genomu WPV1 wyizolowanego z próbki ścieków pobranej w Niemczech stwierdzono jego bardzo duże podobieństwo do szczepów krążących aktualnie w Afganistanie (p. https://polioeradication.org/news/detection-of-wild-poliovirus-type-1-wpv1-in-environmental-sample-in-germany/).
Wszystkie kraje UE/EOG realizują programy powszechnych szczepień przeciwko polio i wszystkie stosują inaktywowane szczepionki przeciwko polio (IPV). W większości krajów UE/EOG wyszczepialność wynosi >90%. Duży wskaźnik wyszczepialności jest niezbędny, aby zapewnić ochronę populacji. Europa nadal jest regionem wolnym od zachorowań na poliomyelitis. Aktualnie nie stwierdzono żadnego zachorowania na polio w populacji europejskiej.
ECDC zaleca, aby krajowe instytucje odpowiedzialne za zdrowie skupiły się na:
- utrzymaniu dużej (>90%) wyszczepialności 3 dawkami IPV na poziomie krajowym i regionalnym
- terminowym realizowaniu szczepienia przeciwko polio w ramach krajowych PSO, zwłaszcza w populacji małych dzieci
- zweryfikowaniu stan zaszczepienia populacji, również na poziomie regionalnym
- opracowaniu i szybkim wprowadzeniu programów wychwytujących szczepień przeciwko poliomyelitis skierowanych do osób nieszczepionych lub zaszczepionych w niepełnym schemacie oraz przeprowadzeniu kampanii informacyjnych nt. ryzyka i pokreślenia znaczenia terminowej realizacji szczepienia przeciwko polio
- przypomnieniu lekarzom, zwłaszcza pediatrom i neurologom, o nadzorze nad ostrymi porażeniami wiotkimi, który opiera się na identyfikacji wirusa polio w próbkach kału i że ujemny wynik badania innego materiału klinicznego nie wyklucza zakażenia wirusem polio (w Polsce nadzór kliniczny nad ostrymi porażeniami wiotkimi nakłada na lekarza obowiązek zgłoszenia każdego przypadku ostrego porażenia wiotkiego u pacjenta do 15. rż. oraz pobrania 2 próbek kału w odstępie 24–48 godzin w ciągu 2 pierwszych tygodni choroby i wysłania ich do laboratorium w Krajowym Ośrodku ds. Diagnostyki Zakażeń Poliowirusami w Zakładzie Wirusologii NIZP PZH-PIB [p. https://www.pzh.gov.pl/strona-glowna-2/polio/polio-program-w-polsce/polio-nadzor-nad-opw/ oraz https://www.pzh.gov.pl/strona-glowna-2/polio/polio-program-w-polsce/polio-badania-wirusologiczne/] – przyp. red.)
- wzmocnieniu środowiskowego nadzoru nad wirusami polio.
