Opracowały: Iwona Rywczak, Małgorzata Ściubisz
Skróty: CI – przedział ufności, dTpa – skojarzona szczepionka zawierająca toksoid tężcowy oraz zmniejszone dawki toksoidu błoniczego i bezkomórkowych antygenów krztuśca, RR – ryzyko względne
W badaniu przeprowadzonym w kanadyjskiej prowincji Quebec oceniono częstość nawrotów zdarzeń niepożądanych po ponownym zaszczepieniu szczepionką, po której w przeszłości obserwowano takie zdarzenie. W tym celu przeanalizowano dane z rejestru zdarzeń niepożądanych obejmujące lata 1998–2016. W Kanadzie lekarze mają obowiązek zgłaszania zdarzeń niepożądanych po szczepieniu. Zgłoszenia te przed umieszczeniem w rejestrze podlegają weryfikacji. Ponownemu szczepieniu poddano 1350 osób, w większości (59%) były to dzieci do 2. roku życia. Najwięcej zdarzeń niepożądane zaklasyfikowano do kategorii „reakcje typu alergicznego” (49% przypadków). Ponowne wystąpienie tego samego zdarzenia niepożądanego zaobserwowano u 16% (215/1350) pacjentów, spośród których 41 i 18% doświadczyło reakcji o podobnym lub cięższym przebiegu w porównaniu z wcześniejszym epizodem. Osoby, u których wcześniej odnotowano ciężkie zdarzenie niepożądane, rzadziej poddawano ponownemu szczepieniu niż osoby, u których takich zdarzeń nie obserwowano (60 vs 80%, RR: 0,8 [95% CI: 0,66–0,86]). Jednak u osób z ciężkim zdarzeniem w przeszłości rzadziej obserwowano ich ponowne wystąpienie niż u osób bez takich zdarzeń w wywiadzie (8 vs 17%, RR: 0,5 [95% CI: 0,25–0,95]).
Biorąc pod uwagę wszystkie zdarzenia niepożądane, ponowne szczepienie najczęściej (89% [95% CI: 78,1–96,0]) wykonywano u dzieci, u których wystąpił epizod hipotoniczno-hiporeaktywny (HHE). Równocześnie dzieci te były obarczone najmniejszym ryzykiem nawrotu zdarzenia niepożądanego – HHE ponownie wystąpił u 1 z 50 dzieci (2% [95% CI: 0,1–10,6]). Spośród zdarzeń niepożądanych najczęściej nawracał duży odczyn miejscowy sięgający poza najbliżej położony staw i utrzymujący się przez ?4 dni (67%, 6/9).
Nie stwierdzono żadnego przypadku ponownego wystąpienia drgawek bez gorączki w grupie 11 pacjentów, u których wcześniej obserwowano takie zdarzenie. W grupie 36 osób odnotowano natomiast 3 przypadki nawrotu drgawek gorączkowych (po szczepieniu DTPa/dTpa z równoczesnym podaniem szczepionki przeciwko pneumokokom lub po samej DTPa/dTpa). Nie zgłoszono żadnego przypadku nawrotu drgawek gorączkowych u 33 pacjentów ponownie zaszczepionych szczepionką przeciwko odrze, śwince i różyczce, którzy otrzymali tę szczepionkę ze składnikiem przeciwko ospie wietrznej lub bez takiego składnika (MMR/MMRV). Ponowne wystąpienie reakcji typu alergicznego odnotowano u 76 z 659 pacjentów (12% [95% CI: 9,2–14,2]). Nie zgłoszono żadnego przypadku reakcji anafilaktycznej.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że większości osób, u których w przeszłości po szczepieniu obserwowano zdarzenia niepożądane o łagodnym lub umiarkowanym przebiegu, można bezpiecznie ponownie zaszczepić. Konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych badań u osób, u których w przeszłości wystąpiło ciężkie zdarzenie niepożądane. Ponieważ w tej grupie ponowne szczepienie wykonuje się rzadziej, dane dotyczącego tego zagadnienia są ograniczone.
