Zapalenie rogówki (keratitis)
Przyczyny: zakażenia bakteryjne (najczęściej gronkowce, paciorkowce oraz pałeczki ropy błękitnej), które występują zwykle po uszkodzeniu nabłonka rogówki; istnieją nieliczne szczepy bakterii (np. N. gonorrhoeae, H. influenzae), które powodują zapalenie, mimo że nie doszło do uszkodzenia nabłonka.
Objawy: głębokie/mieszane zadrażnienie gałki ocznej, ból oka, światłowstręt, łzawienie, pogorszenie ostrości wzroku, zaburzenia gładkości i przezierności rogówki (białe, szare, żółte nacieki w zrębie rogówki) i owrzodzenia rogówki (zagłębienia z naciekiem zapalnym wybarwia się fluoresceiną dostępną w postaci jałowych pasków); niejednokrotnie zmianom rogówki towarzyszy wysięk w komorze przedniej oka (ropostek). Owrzodzenie rogówki nieleczone lub leczone niewłaściwie może doprowadzić do jej perforacji.
Postępowanie: pilne skierowanie do specjalisty.
Leczenie: chemioterapeutyki z grupy fluorochinolonów (wzmocnione) lub antybiotyki (zgodnie z antybiogramem), mydriatyki.
Zakażenia wirusowe
Nagminne zapalenie rogówki i spojówek (keratoconiunctivitis epidemica) wywołane przez serotypy 8, 19 lub 37 adenowirusów; zakażenia powodują epidemie.
Objawy: początkowo złe samopoczucie, powiększenie przyusznych węzłów chłonnych, zapalenie gardła, spojówek, zadrażnienie spojówkowe, obrzęk mięska łzowego; po kilku dniach silny ból, światłowstręt, skurcz powiek, głębokie/mieszane zadrażnienie gałki ocznej, uczucie ciała obcego w oku, zmiany zapalne w rogówce utrzymujące się przez 2–3 tygodnie (punkcikowe ubytki nabłonka są dobrze widoczne po wybarwieniu fluoresceiną dostępną w postaci jałowych pasków; powierzchowne, podnabłonkowe punkcikowe nacieki zapalne (białe punkty w nabłonku lub pod nabłonkiem rogówki); możliwe pogorszenie ostrości wzroku. Objawy spojówkowe ustępują, jednak zmiany chorobowe w rogówce mogą się utrzymywać przez wiele miesięcy, a nawet pozostawić trwałe blizny.
Postępowanie: konieczne zachowanie higieny osobistej, m.in. używanie osobnych ręczników, częste mycie rąk.
Leczenie objawowe: krople nawilżające, antybiotyki zapobiegające nadkażeniu bakteryjnemu.
Wirusowe zapalenie rogówki wywołane wirusem opryszczki (HSV) typ I (keratitis herpetica)
Powoduje charakterystyczne ubytki nabłonka rogówki, tzw. owrzodzenia drzewkowate (keratitis dendritica) lub geograficznym lub głębokie zapalenie tarczowate i miąższowe zapalenie martwicze wskutek późnej odpowiedzi immunologicznej.
Leczenie: maść z acyklowirem lub gancyklowirem; w ciężkich przypadkach acyklowir doustnie.
Półpasiec oczny (Herpes zoster ophthalmicus)
Wirusowe zapalenie rogówki, wywołane wirusem ospy wietrznej i półpaśca (VZV)
Objawy: punktowate lub pieniążkowate ubytki nabłonka rogówki z towarzyszącymi zmianami skórnymi (pęcherzyki) w obszarze unerwienia gałęzi ocznej nerwu trójdzielnego (powieki, nos, czoło).
Leczenie: maść z acyklowirem lub gancyklowir oraz acyklowir doustnie.
Zakażenia grzybicze (keratomycosis)
Rozwijają się po urazach (najczęściej związanych z materiałem organicznym – trawą, zbożem, gałęziami) lub w przypadkach upośledzenia odporności.
Objawy: głębokie/mieszane zadrażnienie gałki ocznej, ból oka, światłowstręt, łzawienie, pogorszenie ostrości wzroku, nacieki w zrębie rogówki i owrzodzenia o puszystych, postrzępionych brzegach, niejednokrotnie z towarzyszącymi zmianami satelitarnymi; zmianom w rogówce towarzyszy wysięk w komorze przedniej oka (ropostek) i zapalenie błony naczyniowej.
Leczenie: leki przeciwgrzybicze w postaci kropli, maści oraz podawane ogólnie (np. natamycyna, amfoterycyna B, flucytozyna).
