Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Rola pediatry pierwszego kontaktu w opiece nad dzieckiem przewlekle chorym
Odcinek 8: Nawracające zakażenia układu moczowego

Rola pediatry pierwszego kontaktu w opiece nad dzieckiem przewlekle chorym
Odcinek 8: Nawracające zakażenia układu moczowego
03.06.2002
prof. dr hab. med. Maria Sieniawska
Przewodnicząca Polskiego Towarzystwa Nefrologów Dziecięcych
emer. Kierownik Katedry i Kliniki Pediatrii i Nefrologii AM w Warszawie

Definicja i terminologia

Zakażenie układu moczowego (ZUM) obejmuje wiele stanów chorobowych spowodowanych wtargnięciem drobnoustrojów do dróg moczowych. W warunkach prawidłowych - z wyjątkiem dalszego odcinka cewki moczowej - są one jałowe. Różnorodność postaci i przebiegu ZUM uzasadnia przyjęcie ujednoliconej terminologii pozwalającej uściślić rozpoznanie.[1]
Znamienny bakteriomocz oznacza patognomiczną dla ZUM liczbę kolonii bakteryjnych hodowanych w 1 ml moczu. Diagnostyczne znaczenie bakteriomoczu zależy od sposobu pobrania moczu, płci pacjenta i objawów klinicznych:[2]
- w posiewie moczu uzyskanego przez nakłucie nadłonowe każda liczba bakterii Gram-ujemnych i >103/ml bakterii Gram-dodatnich pozwala z  99% prawdopodobieństwem rozpoznać ZUM;
- w posiewie moczu pobranego cewnikiem bakteriomocz >105 świadczy z 95% prawdopodobieństwem o ZUM, przy wartości 104-105/ml zakażenie jest prawdopodobne, a gdy wynik posiewu wynosi 103-104/ml - posiew należy powtórzyć; bakteriomocz <103/ml nie przemawia natomiast za zakażeniem;
- u chłopców w posiewie moczu pobranego ze środkowego strumienia bakteriomocz >104/ml przemawia za ZUM;
- u dziewczynek wynik posiewu moczu pobranego ze środkowego strumienia jest trudniejszy do interpretacji - bakteriomocz co najmniej 105/ml przemawia w takich przypadkach za ZUM z prawdopodobieństwem 80-95%, natomiast wynik 104-105/ml przy obecności objawów klinicznych ZUM jest wskazaniem do rozpoczęcia leczenia i powtórnego pobrania moczu na posiew przed podaniem pierwszej dawki leku przeciwbakteryjnego, taka sama wartość bakteriomoczu bez objawów ZUM jest natomiast wskazaniem do powtórzenia posiewu moczu; bakteriomocz <104/ml moczu pobranego ze środkowego strumienia świadczy o małym prawdopodobieństwie zakażenia, ZUM można natomiast wykluczyć, gdy wynik wynosi 103/ml lub mniej;
- ocena bakteriomoczu ma ograniczoną wartość diagnostyczną w okresie stosowania leków przeciwbakteryjnych i u chorych z wielomoczem.
Bezobjawowy bakteriomocz oznacza znamienny bakteriomocz bez zmian patologicznych w badaniu ogólnym moczu i bez klinicznych objawów ZUM. Stan ten nie jest wskazaniem do leczenia dziewczynek w wieku szkolnym, jeśli starannie zebrane wywiady nie wskazują na ZUM. W badaniach epidemiologicznych bezobjawowy bakteriomocz rozpoznaje się u zdrowych osób na podstawie wyników 2 posiewów moczu, wykazujących wzrost tego samego drobnoustroju w znamiennej liczbie.[3]
Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek można rozpoznać bez pogłębionych badań diagnostycznych, jeśli ZUM przebiega z gorączką lub innymi objawami ogólnymi, takimi jak wymioty, biegunka, ból brzucha albo ból w okolicy lędźwiowej. Objawy takie świadczą o tym, że proces chorobowy obejmuje nerki. U dzieci odróżnienie na podstawie objawów klinicznych zakażenia dróg moczowych od odmiedniczkowego zapalenia nerek jest jednak często niemożliwe, dlatego w praktyce stosuje się niezbyt precyzyjne rozpoznanie "zakażenie układu moczowego". U dzieci w pierwszych 3 latach życia bezpiecznie jest każdy epizod ZUM - niezależnie od objawów klinicznych - traktować jak ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek.
Przewlekle odmiedniczkowe zapalenie nerek jest następstwem powstania blizn w nerce po nieleczonym lub zbyt późno leczonym ostrym odmiedniczkowym zapaleniu nerek. U dzieci z odpływem pęcherzowo-moczowodowym zmiany takie określane są jako nefropatia refluksowa. Wiadomo obecnie, że zmiany bliznowate w nerkach mogą powstawać u dzieci bez jakiejkolwiek wady układu moczowego, po przebytym w pierwszych latach życia ZUM.[4,5]
Zapalenie pęcherza moczowego charakteryzuje się częstym, bolesnym parciem na mocz i bólem przy oddawaniu moczu - objawy te określane są mianem dysurii - oraz leukocyturią i krwinkomoczem. Mimo bakteryjnej etiologii choroby bakteriomocz zazwyczaj jest nieznamienny, ponieważ częste mikcje skracają czas przebywania moczu w pęcherzu moczowym i zmniejszają możliwość namnażania się bakterii. Makroskopowy krwiomocz jest natomiast charakterystyczny dla wirusowego zapalenia pęcherza, wymaga jednak różnicowania z innymi przyczynami krwiomoczu.
Malakoplakia jest rzadko występującym u dzieci zespołem przewlekłych, ziarniniakowych zmian obejmujących pęcherz, moczowody i nerki w następstwie zakażeń układu moczowego. Kliniczny przebieg charakteryzuje się gorączką, upośledzeniem czynności nerek i brakiem poprawy po leczeniu antybiotykami. Potwierdzenie rozpoznania można uzyskać, wykonując badanie histologiczne bioptatu błony śluzowej pęcherza moczowego.[6]
Nawrót zakażenia oznacza ponowny epizod ZUM wywołany tym samym drobnoustrojem w okresie pierwszych 3 tygodni po zakończonym zbyt krótkim lub niewłaściwym leczeniu. Nawroty takie są często bezobjawowe.[7] Jeśli występują po prawidłowo przeprowadzonym leczeniu, wskazana jest diagnostyka w kierunku ognisk bakteryjnych w drogach moczowych lub w tkance śródmiąższowej nerek.

O tym się mówi

  • Lista sukcesów
    Nakłady na ochronę zdrowia rosną, kolejki się skracają, lekarzy i pielęgniarek jest coraz więcej i zaczynają więcej zarabiać, lista darmowych leków dla seniorów się rozrasta, a nowoczesne terapie lekowe stają się coraz bardziej dostępne. Łukasz Szumowski podsumował trzy lata działań resortu.
  • System nie wytrzymał
    Pierwszy roboczy dzień wystawiania e-ZLA zweryfikował gotowość ZUS do przejścia na obligatoryjne e-zwolnienia. Już przed południem lekarze z całego kraju zaczęli informować o problemach z systemem ZUS.
  • Niepokojące wskaźniki
    W Polsce jest najniższy wskaźnik liczby lekarzy na 1000 mieszkańców, od 2000 r. liczba lekarzy praktycznie się nie zmienia, proporcje między lekarzami rodzinnymi a pozostałymi specjalistami są zaburzone - raport OECD i KE punktuje słabości naszego systemu opieki zdrowotnej.