Wątroba - atlas histopatologii

06.12.2012
Autor zdjęć i opisów: dr med. Wojciech Szczepański

Alkoholowe zapalenie wątroby

Alkoholowe zapalenie wątroby


Alkoholowe zapalenie wątroby (hepatitis alcoholica)

Na zdjęciu widoczne zmiany zwyrodnieniowe (także stłuszczenie), rozsiane martwice hepatocytów, nacieki zapalne granulocytów obojętnochłonnych i śródmiąższowe włóknienie. Zmiany dezorganizacyjne miąższu wątroby są dość silnie wyrażone. Barwienie trichromem Messona na włókna kolagenowe.

Podostre alkoholowe zapalenie wątroby


Podostre alkoholowe zapalenie wątroby (hepatitis alcoholica subacuta)

Dezorganizacja miąższu, nasilone stłuszczenie hepatocytów, rozsiane martwice hepatocytów z towarzyszącymi neutrofilnymi naciekami zapalnymi i nieliczne ciałka Mallory`ego


Pierwotna marskość żółciowa (cirrhosis biliaris primaria)

Zmiany odpowiadające II stopniowi wg Ludwiga. Okres zmian okołowrotnych. Na zdjęciu ziarniniak w miejscu przewodu żółciowego (strzałka długa) oraz zmiany okołowrotne (strzałka krótka) Zmiany odpowiadające II stopniowi wg Ludwiga. Okres zmian okołowrotnych. Na zdjęciu ziarniniak w miejscu przewodu żółciowego (strzałka długa) oraz zmiany okołowrotne ( strzałka krótka).

Alkoholowe zapalenie wątroby z rozpoczętą przebudową marską


Alkoholowe zapalenie wątroby z rozpoczętą przebudową marską (hepatitis alcoholica in cirrhosim vertens)

Na zdjęciu bioptat gruboigłowy wątroby z cechami zapalenia alkoholowego oraz wyraźnie zarysowane przegrody łącznotkankowe fragmentujące miąższ wątroby

Choroby nienowotworowe dróg żółciowych

Pierwotna marskość żółciowa


Pierwotna marskość żółciowa (cirrhosis biliaris primaria)

Zdecydowanie częściej występuje u kobiet (około 10 razy). Pierwszym objawem choroby jest świąd skóry; z powodu braku innych objawów najczęściej rozpoznawana jest późno (u kobiet w średnim wieku w przy utrzymującego się świądu należy bezwzględnie zbadać aktywność enzymów charakterystycznych dla cholestazy; jeżeli wartości są podwyższone, oznacza się stężenie przeciwciał przeciwmitochondrialnych i wykonuje biopsję wątroby). Na zdjęciu zmiany odpowiadające I stopniowi wg Ludwiga - nacieki komórek jednojądrowych wokół przewodu żółciowego z niszczeniem nabłonka (strzałka).



Pierwotna marskość żółciowa (cirrhosis biliaris primaria)

Zmiany odpowiadające II stopniowi wg Ludwiga. Okres zmian okołowrotnych. Na zdjęciu ziarniniak w miejscu przewodu żółciowego (strzałka długa) oraz zmiany okołowrotne (strzałka krótka) Zmiany odpowiadające II stopniowi wg Ludwiga. Okres zmian okołowrotnych. Na zdjęciu ziarniniak w miejscu przewodu żółciowego (strzałka długa) oraz zmiany okołowrotne (strzałka krótka).



Pierwotna marskość żółciowa (cirrhosis biliaris primaria)

Zmiany odpowiadające II stopniowi wg Ludwiga. Widoczna proliferacja drobnych przewodzików żółciowych (krótkie strzałki), a w miejscu przewodu żółciowego skupienie tkanki limfatycznej (długa strzałka).



Pierwotna marskość żółciowa (cirrhosis biliaris primaria)

Zmiany odpowiadające II stopniowi wg Ludwiga. Na obrzeżu przestrzeni wrotnej zmiany agresywne, z dominacją tkanki włóknistej. Widoczne liczne, drobne, proliferujące przewodziki żółciowe; brak przewodu żółciowego



Pierwotna marskość żółciowa (cirrhosis biliaris primaria)

Barwienie wykonane zmodyfikowaną metodą orceinową wg Shikaty uwidacznia ziarniste złogi w okołowrotnych hepatocytach, odpowiadające białku towarzyszącemu miedzi (złogi oznaczono strzałkami).

Stwardniające zapalenie dróg żółciowych


Pierwotne zwłókniające zapalenie dróg żółciowych (cholangitis sclerosans primaria)

Choroba o nieznanej etiologii, prawdopodobnie autoimmunologicznej. W 50-70% przypadków towarzyszy zapalnym chorobom jelita grubego, zwłaszcza colitis ulcerosa. Morfologicznie (zdjęcie) cechuje się włóknieniem wokół przewodów żółciowych. W następstwie tych zmian obserwuje się ogniskowe zwężenia i poszerzenia wewnątrz- i zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych.

Nowotwory i zmiany nowotworopodobne

Gruczolak wątrobowokomórkowy


Gruczolak wątrobowokomórkowy (adenoma hepatocelullare)

Rzadki guz wątroby, zwykle pojedynczy, zdecydowanie częściej występujący u kobiet (wiązany ze stosowaniem środków antykoncepcyjnych). Barwa guza (często żółtawa) stanowi wynik stłuszczenia hepatocytów (na zdjęciu wakuole po wypłukanym tłuszczu). Granica guza wyraźna (strzałki). Często posiadają torebkę łącznotkankową. Kazuistyczne przypadki transformacji złośliwej.

Gruczolak z przewodów żółciowych wewnątrzwątrobowych


Gruczolak z przewodów żółciowych wewnątrzwątrobowych (adenoma biliare hepatis)

Bardzo rzadki, drobny (średnicy do 1 cm), podtorebkowy guzek, jaśniejszy od otaczającego miąższu i zwykle przypadkowo odkrywany podczas laparoskopii lub laparotomii. Wygląd makroskopowy może chirurgowi sugerować ognisko przerzutu raka. Histologicznie należy różnicować z gruczolakorakiem (rak - atypia komórkowa, naciek zrazików, brak brzeżnych nacieków limfocytarnych).

Atypic adenomatous hiperplasia


Atypical adenomatous hyperplasia (hyperplasia adenomatosa atypica)

W dużych guzkach regeneracyjnych marskich wątrób spotykane są obszary zaburzeń architektoniki z tworzeniem struktur cewkowatych i nieprawidłowych układów beleczkowych z towarzyszącą dysplazją hepatocytów (strzałki). Ogniska takie uważane są za pośredni etap między dużymi guzkami regeneracyjnymi a rakiem wątrobowokomórkowym.

Dysplazja drobnokomórkowa hepatocytów


Dysplazja drobnokomórkowa hepatocytów (small liver cell dysplasia)

Ognisko o zaburzonej architektonice beleczek wątrobowych, zbudowane z drobnych hepatocytów z cechami dysplazji (strzałki). Zmiany takie mogą występować na terenie pozostałego miąższu wątroby (np. drobne guzki regeneracyjne lub miąższ wątroby bez przebudowy marskiej) - przez wielu autorów uznawane są wówczas za alternatywną drogę rozwoju raka wątrobowokomórkowego.

Dysplazja wielkokomórkowa hepatocytów


Dysplazja wielkokomórkowa hepatocytów (large liver cell dysplasia)

Często stwierdzana w marskich wątrobach, zwłaszcza po WZW typu B, a najczęściej gdy marskość współistnieje z rakiem wątrobowokomórkowym. Coraz powszechniej uważana jest za zmianę paraneoplastyczną. Stwierdzenie jej w bioptacie powinno wskazać klinicyście na konieczność częstszych i bardziej szczegółowych badań kontrolnych wątroby.



Dysplazja wielkokomórkowa hepatocytów (large liver cell dysplasia)

Histologicznie cechuje się powiększeniem hepatocytów, polimorfizmem i hiperchromazją jąder, częstym występowaniem hepatocytów z dwoma lub trzema jądrami, ale z zachowanym stosunkiem jądrowo-cytoplazmatycznym

Rak wątrobowokomórkowy


Rak wątrobowokomórkowy (carcinoma hepatocellulare)

Rak wątrobowokomórkowy z wyraźną produkcją żółci do środka pseudogruczołowych struktur (gruczolakorak z przewodów żółciowych nie produkuje ani nie zawiera w swoich strukturach gruczołowych żółci).



Rak wątrobowokomórkowy (carcinoma hepatocellulare)

Typ jasnokomórkowy (komórki raka zawierają duże ilości glikogenu). Rokowanie co do długości przeżycia nieznacznie lepsze niż w przypadkach raka beleczkowego lub pseudogruczołowego.

Rak wątrobowokomórkowy - typ włóknistoblaszkowy


Rak wątrobowokomórkowy - typ włóknistoblaszkowy (carcinoma hepatocelullare - fibrolammelar type)

Występuje częściej w młodszym wieku, bez współistniejącej marskości. Resekcja chirurgiczna guza bywa zabiegiem leczącym.

Naciek nowotworowy wątroby o utkaniu gruczolakoraka


Naciek nowotworowy o utkaniu gruczolakoraka (infiltratio carcinomatosa hepatis - adenocarcinoma)

W przypadku stwierdzenia utkania gruczolakoraka w biopsji wątroby należy przede wszystkim mieć na uwadze przerzuty tego typu raka do wątroby, ponieważ występują one ok. 20-30 razy częściej niż pierwotny gruczolakorak z przewodów żółciowych wewnątrzwątrobowych.

Rak z wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych


Rak z wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych (cholangiocarcinoma)

Nowotwór nie jest związany z marskością i nie ma charakterystycznej budowy makroskopowej. Nieznacznie częściej występuje u kobiet. Na zdjęciu widoczna tzw. postać obwodowa rozpoznawana klinicznie zbyt późno i niepoddawana doszczętnej resekcji (przypadek sekcyjny).

Rak mieszany z hepatocytów i nabłonka przewodów żółciowych


Rak mieszany z hepatocytów i nabłonka przewodów żółciowych (hepatocholangiocarcinoma)

W utkaniu raka występuje dwukierunkowe różnicowanie w kierunku hepatocytów i komórek nabłonka dróg żółciowych. Obok struktur gruczołowych zawierających śluz widoczne są komórki zawierające żółć (strzałka).

Wątrobiak zarodkowy


Wątrobiak zarodkowy (hepatoblastoma embryonale)

Lite obszary polimorficznych komórek o niewyraźnych obrysach cytoplazmy.

Wątrobiak płodowy


Wątrobiak płodowy (hepatoblastoma foetale)

Guz wczesnodziecięcego wieku (65-70% przed 2. rokiem życia), w sporadycznych przypadkach może jednak występować w wieku kilkunastu lat. Często w guzie stwierdza się ogniska hematopoezy pozaszpikowej (strzałki). Czasami w biopsji gruboigłowej niemożliwe jest rozróżnienie od raka wątrobowokomórkowego, który również występuje niekiedy w młodym wieku.

Wątrobiak mieszany


Wątrobiak mieszany nabłonkowy (hepatoblastoma mixtum)

Oprócz utkania płodowego widoczne jest ognisko nabłonka wielowarstwowego płaskiego tworzącego rogowaciejącą perłę (strzałka).

Wątrobiak mieszany (nabłonkowo-mezenchymalny)


Wątrobiak mieszany (nabłonkowy i mezenchymalny) - hepatoblastoma mixtum (epitheliale et mesenchymale)

Po prawej stronie widoczne utkanie osteoidu, po lewej - wątrobiaka płodowego.

Naczyniak jamisty wątroby


Naczyniak krwionośny jamisty wątroby (haemangioma cavernosum hepatis)

Najczęstszy łagodny nowotwór wątroby, występujący w każdym wieku. Zwykle przypadkowo stwierdzany jako podtorebkowy pojedynczy guzek. W USG - ognisko hipoechogeniczne - po biopsji niebezpieczeństwo krwawienia!
Brzeg naczyniaka oznaczony strzałkami.

Śródbłoniak krwionośny dziecięcy - typ I


Śródbłoniak krwionośny dziecięcy - typ I (haemangioendothelioma infantile - typus I)

Drugi pod względem częstości występowania u dzieci guz wątroby (po hepatoblastoma), najczęściej pojedynczy i wykrywany w pierwszych kilku miesiącach życia. Klinicznie może powodować objawy zastoinowej niewydolności serca, małopłytkowość lub nagły krwotok do jamy brzusznej. Histologicznie wyróżnia się dwa typy: I - z reguły o przebiegu łagodnym, oraz II, w którym przestrzenie naczyniowe wyścielone są komórkami śródbłonkowymi, z cechami wyraźnej atypii, często o agresywnym przebiegu. Stwierdzano także przypadki guzów o mieszanym utkaniu. Na zdjęciu guz o budowie odpowiadającej typowi I; część kanałów naczyniowych zaznaczono strzałkami.

Śródbłoniak krwionośny złośliwy


Śródbłoniak krwionośny złośliwy (haemangioendothelioma malignum - hemangiosarcoma)

Do czynników etiologicznych nowotworu należą wcześniejsze ekspozycje na związki arsenu, chlorek winylu (monomer) i dwutlenek toru (thorotrast). Oprócz klinicznych objawów przypominających raka wątrobowokomórkowego mogą występować zaburzenia krzepnięcia i krwotoki do jamy brzusznej. Histologicznie stwierdza się zatokowate i jamiste przestrzenie wyścielone nowotworowymi komórkami śródbłonka, miejscami lite masy nowotworowe, a ogniskowo hepatocyty ulegające zmianom atroficznym (strzałka).

Przerzuty czerniaka złośliwego w wątrobie


Przerzut czerniaka do wątroby (melanoma malignum metastaticum hepatis)

Przerzut czerniaka oznaczono strzałkami. Przerzuty nowotworowe do wątroby występują około 20 razy częściej niż nowotwory pierwotne wątroby. Do wątroby przerzutują najczęściej raki przewodu pokarmowego (żołądka, jelita grubego, trzustki i pęcherzyka żółciowego), płuc, sutka, nerki oraz czerniak.

Nacieki w wątrobie w przebiegu CLL


Nacieki białaczkowe w wątrobie (lymphadenosis hepatis)

Nacieki drobnoguzkowe w przewlekłej białaczce limfatycznej (biopsja gruboigłowa)

Nacieki w wątrobie w przebiegu CML


Nacieki białaczkowe w wątrobie (myelosis hepatis)

Nacieki rozsiane (w sinusoidach) w przewlekłej białaczce szpikowej.

Ogniskowy rozrost guzkowaty wątroby


Ogniskowy rozrost guzkowaty wątroby (hyperplasia focalis nodularis)

Ograniczony, zwykle pojedynczy guz o średnicy do kilku centymetrów, zbudowany z obszarów hepatocytów porozdzielanych przegrodami włóknistymi, odchodzącymi od centralnej blizny. Otaczający miąższ niezmieniony. Guz jest zwykle wykrywany przypadkowo w czasie badania USG, laparoskopii lub laparotomii, najczęściej u młodych kobiet. Wiązany jest z ogniskowym zaburzeniem ukrwienia. W biopsji gruboigłowej duże trudności w różnicowaniu z marskością wątroby. Bardzo ważne dane kliniczne, że zmiana jest ogniskowa !!! Zdjęcie przedstawia obszar centralnej blizny z poszerzonymi naczyniami krwionośnymi i odchodzącymi od niej przegrodami łącznotkankowymi.

Microhamartoma


Microhamartoma (von Meyenburg complex)

Drobne zmiany o średnicy do ok. 4-5 mm, pojedyncze lub mnogie, ściśle związane z przestrzeniami wrotnymi. Zwykle stwierdzane przypadkowo; położone podtorebkowo mogą makroskopowo imitować przerzuty. Histologicznie stwierdza się poszerzone rozgałęziające się przewody żółciowe wyścielone nabłonkiem kostkowym i otoczone włóknistą tkanką.

Hamartoma mesenchymale


Hamartoma

strona 1 z 2

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.