Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Rozpoznanie, leczenie i profilaktyka wtórna udaru niedokrwiennego mózgu i napadów przemijającego niedokrwienia mózgu. Wytyczne European Stroke Organisation (2008)

01.12.2010
opracowanie na podstawie: Guidelines for management of ischaemic stroke and transient ischaemic attack 2008. The European Stroke Organisation (ESO) Executive Committee and the ESO Writing Committee
ESO Writing Committee: P.A. Ringleb, M.-G. Bousser, G. Ford, P. Bath, M. Brainin, V. Caso, Á. Cervera, A. Chamorro, C. Cordonnier, L. Csiba, A. Davalos, H.-C. Diener, J. Ferro, W. Hacke, M. Hennerici, M. Kaste, P. Langhorne, K. Lees, D. Leys, J. Lodder, H.S. Markus, J.-L. Mas, H.P. Mattle, K. Muir, B. Norrving, V. Obach, S. Paolucci, E.B. Ringelstein, P.D. Schellinger, J. Sivenius, V. Skvortsova, K.S. Sunnerhagen, L. Thomassen, D. Toni, R. von Kummer, N.G. Wahlgren, M.F. Walker, J. Wardlaw
Cerebrovascular Diseases, 2008; 25: 457–507

Od Redakcji: Artykuł przedstawia praktyczne informacje wybrane z obszernego dokumentu, który w całości w przekładzie na język polski zostanie opublikowany jako wydanie specjalne "Medycyny Praktycznej". Pominięto m.in. zagadnienia dotyczące organizacji opieki nad chorymi ze świeżym udarem mózgu, edukację społeczeństwa i pracowników opieki zdrowotnej w zakresie rozpoznawania wczesnych objawów udaru, prewencję pierwotną oraz te zalecenia, których realizacja w Polsce byłaby bardzo trudna. Przy każdym zaleceniu podano w nawiasach kwadratowych jego siłę według kryteriów podanych w tabeli. Poprzednia wersja europejskich zaleceń, wydanych przez European Stroke Initiative (EUSI), ukazała się w przekładzie na język polski w nr. 11/2003 "Medycyny Praktycznej".

Opracowanie redakcyjne, na podstawie tłumaczenia dr. med. Wojciecha Turaja
Konsultował prof. dr hab. med. Hubert Kwieciński, Katedra i Klinika Neurologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Skróty: ASA – kwas acetylosalicylowy, INR – międzynarodowy współczynnik znormalizowany, MR – rezonans magnetyczny, PEG – gastrostomia przezskórna, rtPA – rekombinowany tkankowy aktywator plazminogenu, TIA – napadu przemijającego niedokrwienia mózgu, TK – tomografia komputerowa

Tabela. Definicje siły zaleceńa

A potwierdzona przydatność/wartość predykcyjna lub nieprzydatność/brak wartości predykcyjnej dla metody diagnostycznej albo potwierdzona skuteczność, nieskuteczność lub szkodliwość dla interwencji terapeutycznej; wymaga przekonujących danych z >=1 badania klasy I lub przekonujących i zgodnych danych z >=2 badań klasy II
B potwierdzona przydatność/wartość predykcyjna lub nieprzydatność/brak wartości predykcyjnej dla metody diagnostycznej albo potwierdzona skuteczność, nieskuteczność lub szkodliwość dla interwencji terapeutycznej; wymaga przekonujących danych z >=1 badania klasy II lub zgodnych wyników licznych badań klasy III
Cpotwierdzona przydatność/wartość predykcyjna lub nieprzydatność/brak wartości predykcyjnej dla metody diagnostycznej albo potwierdzona skuteczność, nieskuteczność lub szkodliwość dla interwencji terapeutycznej; wymaga danych z >=2 badań klasy III
GCPnajlepsze postępowanie zalecane na podstawie doświadczenia osób opracowujących wytyczne; zwykle oparte na danych IV klasy wiarygodności, wskazuje na dużą niepewność kliniczną

a na podstawie: Brainin M. i wsp., Eur J. Neurol., 2004; 11: 577–581. Klasyfikacja wiarygodności danych naukowych (I–IV) – p. pełna wersja wytycznych.
GCP – dobra praktyka kliniczna


Kierowanie i transport chorych

  • Świeży udar mózgu powinno się traktować jako stan naglący, podobnie jak świeży zawał serca, dlatego należy dołożyć wszelkich starań, by uniknąć opóźnienia w podjęciu leczenia.
  • W przypadku chorego z podejrzeniem świeżego udaru mózgu zaleca się [B]:
       1) natychmiastowe wezwanie pogotowia ratunkowego
       2) priorytetowy transport do najbliższego ośrodka z oddziałem leczenia udaru mózgu, który może zapewnić bardzo wczesną diagnostykę i odpowiednie leczenie; pacjenci przyjęci w ciągu 3 godzin od początku udaru mogą być kandydatami do dożylnego leczenia trombolitycznego
       3) w izbie przyjęć pilną ocenę neurologiczną i za pomocą badań laboratoryjnych oraz obrazowych dokładne rozpoznanie, podjęcie decyzji dotyczących leczenia i zastosowanie właściwego leczenia w szpitalu przyjmującym chorego [B].
  • Wszystkich chorych ze świeżym udarem mózgu powinno się leczyć na oddziałach udarowych [A].
  • Zaleca się pilne kierowanie pacjentów z podejrzeniem napadu przemijającego niedokrwienia mózgu (transient ischaemic attack – TIA) do oceny neurologicznej i niezwłocznego leczenia na oddziale udarowym [B].

  • Konferencje i szkolenia

    15-16.06.2019 - Cholerzyn 445, Kraków
    Advanced Life Support Provider Course

    Napisz do nas

    Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
    Pomóż redagować portal.
    Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.