Przedprzegrodowe zapalenie tkanek oczodołu (phlegomona seu cellulitis preseptale)
Zapalenie umiejscowione przed przegrodą oczodołową, wtórne do zakażeń powiek (powikłanie jęczmienia, uszkodzenia skóry powiek, ugryzienia przez owady), zwykle u dzieci.
Objawy: obrzęk powiek i okołooczodołowy, ból, zadrażnienie gałki ocznej. Prawidłowe: ruchomość gałek ocznych, ostrość wzroku i reakcje źrenic. Nie stwierdza się wytrzeszczu.
Postępowanie: ogólna antybiotykoterapia; u dzieci – hospitalizacja.
Pozaprzegrodowe zapalenie tkanek oczodołu, ropowica oczodołu (phlegomona seu cellulitis orbitale)
Zakażenie tkanek miękkich poza przegrodą oczodołu wywołane przez bakterie (S. aureus, S. pneumoniae, S. pyogenes, do 5. rż. często H. influenzae), także przez szczepy beztlenowe.
Przyczyny: zatokowopochodne (najczęściej spotykane, wtórne do zakażenia zatoki sitowej; typowo u dzieci i młodych dorosłych), z przyległych struktur (progresja choroby z zapalenia worka łzowego, zakażeń w obrębie twarzy, czyraka, zwłaszcza wargi górnej lub nozdrzy, chorób zębów, zakażeń powiek), pourazowe (48–72 h po urazie penetrującym przegrodę oczodołu), pooperacyjne (po zabiegach na gałce ocznej w przypadku np. odwarstwienia siatkówki, chirurgicznego leczenia zeza, DCR).
Objawy: nagły, jednostronny ból oka i oczodołu, podwójne widzenie, bardzo silne przekrwienie i obrzęk spojówek (chemosis), obrzęk, zaczerwienienie i tkliwość powiek, wytrzeszcz, ograniczenie ruchomości gałki ocznej. Ponadto: gorączka, złe samopoczucie, leukocytoza, przyspieszone OB, tkliwe, powiększone przyuszne węzły chłonne. W przypadku zajęcia szczytu oczodołu lub zatoki jamistej upośledzenie ostrości wzroku i zaburzenia odruchów źrenicznych.
Postępowanie: stan zagrażający utratą wzroku, a nawet życia, wymagający pilnego leczenia szpitalnego. Konsultacja laryngologiczna, okulistyczna, niekiedy neurochirurgiczna. Monitorowanie funkcji wzroku co 4 h (reakcje źrenic, ostrość wzroku, widzenie barw). Morfologia krwi obwodowej z rozmazem i posiewy z krwi, TK oczodołu.
Antybiotykoterapia ogólna. Przy braku skuteczności antybiotykoterapii, pogorszeniu ostrości wzroku, zaburzeniach odruchów źrenicznych – leczenie chirurgiczne (drenaż oczodołu, drenaż zakażonej zatoki).
Inne przyczyny bólu w oczodole
Bóle promieniujące z zatok obocznych nosa, bóle promieniujące z zębów, guzy oczodołu, zapalenie gruczołu łzowego (dacryoadenitis), grzybicze zakażenia oczodołu (promienica oczodołowa, mukormykoza), guz rzekomy oczodołu, zespół Tolosy i Hunta, zapalenie mięśni oczodołu (myosistis), bóle samoistne.
Objawy: ból zlokalizowany przede wszystkim w głębi tkanek, poza gałką oczną. Ból przy ruchach gałki ocznej (a nie powiek) wskazuje na udział nerwu wzrokowego lub mięśni gałkoruchowych. Chorobom oczodołu często towarzyszy wytrzeszcz i/lub zaburzenia ruchomości gałki ocznej. Bóle nad- lub podoczodołowe – częsty objaw nerwobólów poszczególnych gałęzi nerwu trójdzielnego lub innych nerwów tej okolicy czy stanów zapalnych zatoki czołowej lub szczękowej.
Czytaj dalej: Choroby spojówki
