Ostry ból oka: przyczyny, różnicowanie i postępowanie

Od redakcji: ze względu na długość oryginalnego testu podzielono go na części.

Ból oka jest jednym z częstych objawów, z którymi pacjenci zgłaszają się po pomoc. W wielu przypadkach ból współistnieje z zaczerwienieniem oczu, dlatego też oba artykuły poświęcone zaczerwienieniu oczu i dolegliwościom bólowym są komplementarne i należy je czytać razem. W niniejszym artykule zestawiono te choroby i stany oczu, w których ból jest objawem dominującym.

Postępowanie doraźne

Wywiad

1) Zapytaj o umiejscowienie i charakter bólu.

2) Spróbuj sprecyzować, czy ból jest zlokalizowany:
a. w strukturach związanych z oczami, np. w powiekach
b. w oku
c. za gałką oczną w głębi oczodołu.

3) Zapytaj o objawy towarzyszące:
a. pogorszenie/utrata widzenia
b. nadwrażliwość na światło (fotofobia)
c. zaczerwienienie gałki ocznej
d. ból głowy
e. pojawienie się kół tęczowych wokół źródeł światła (halo)
f. podwójne widzenie (diplopia)
g. ograniczenie ruchomości gałki ocznej.

Badanie

1) Oceń ostrość wzroku osobno prawego i lewego oka.

2) Sprawdź ruchomość gałek ocznych we wszystkich kierunkach spojrzenia.

3) Obejrzyj przedni odcinek gałki ocznej, oświetlając oko z przodu i z boku latarką lub wziernikiem okulistycznym. Oceń:
a. spojówkę
b. wygląd rogówki (jej gładkość, przezierność)
c. głębokość przedniej komory
d. wygląd tęczówki
e. kształt źrenic
f. reakcję źrenic na światło.

4) Palpacyjnie sprawdź napięcie gałki ocznej i porównaj je w obu oczach.

5) Jeśli jest to możliwe, obejrzyj dno oka po uprzednim rozszerzeniu źrenicy krótko działającym lekiem mydriatycznym (np. 0,5–1% tropikamid).

Ból oka związany z:

1. pogorszeniem/utratą widzenia
2. zaburzeniami ruchomości gałki ocznej
3. nagłym wystąpieniem podwójnego widzenia
4. nagłym pojawieniem się wytrzeszczu
5. silnym towarzyszącym bólem głowy

Lekarz pierwszego kontaktu może prowadzić postępowanie samodzielnie w przypadkach:

1) jęczmienia; leczenie obejmuje:
a. zastosowanie rozgrzewających kompresów przez 15–20 min 4 razy na dobę
b. masaż powieki w kierunku jej brzegu w celu udrożnienia zamkniętego ujścia gruczołu
c. niekiedy usunięcie rzęsy w centrum jęczmienia i 
d. podanie antybiotyku w postaci maści do oczu

2) ropnia powieki lub woreczka łzowego; stany te wymagają z reguły chirurgicznego nacięcia i założenia sączka, co można przeprowadzić w warunkach ambulatorium chirurgicznego lub okulistycznego; miejscowa antybiotykoterapia w postaci maści i ogólna antybiotykoterapia.

3) zapalenia spojówek, jak: a. pospolite zakażenia
b. alergiczne zapalenie spojówek lub
c. zapalenie spojówek na tle zespołu suchego oka

4) zapalenia nadtwardówki; zwykle ustępuje samoistnie, można jednak w przypadku silnych objawów zastosować miejscowo GKS lub NLPZ.

Leczenia specjalistycznego wymagają:

1. zapalenie rogówki
2. zapalenie twardówki
3. zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej (tęczówki i ciała rzęskowego)
4. urazy oraz
5. jaskra.

• Choroby powiek

• Choroby dróg łzowych

• Choroby oczodołu

• Choroby spojówki

• Choroby rogówki

• Choroby twardówki

• Choroby błony naczyniowej

• Neuropatia, migrena, astenopia

• Jaskra zamkniętego kąta przesączania (ostry atak jaskry)