×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Jak zmniejszyć stężenie cholesterolu całkowitego i frakcji LDL we krwi

dr n. med. Dominika Wnęk, dietetyk

Zmiana sposobu żywienia i zwiększenie aktywności fizycznej, to elementy konieczne w terapii zaburzeń lipidowych. Nie należy o tym zapominać nawet w przypadku skutecznej farmakoterapii.


Fot. pixabay.com

Modyfikacja stylu życia, czyli zmiana sposobu żywienia i zwiększenie aktywności fizycznej, to elementy konieczne w terapii zaburzeń lipidowych. Nie należy o tym zapominać nawet w przypadku skutecznej farmakoterapii. Aby obniżyć stężenie cholesterolu całkowitego i frakcji LDL, należy wprowadzić do diety kilka zmian.

W pierwszej kolejności zwraca się uwagę na konieczność ograniczenia spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych oraz tłuszczów trans. Nasycone kwasy tłuszczowe zawierają głównie produkty pochodzenia zwierzęcego (tłuste mięsa i wędliny, podroby, boczek, słonina) oraz tłuste przetwory mleczne (śmietana, tłuste sery podpuszczkowe, pleśniowe i topione). Wśród produktów roślinnych, które stanowią źródło nasyconych kwasów tłuszczowych, należy wymienić olej palmowy i kokosowy. Natomiast niekorzystne dla zdrowia tłuszcze trans znajdują się w produktach typu fast food, gotowych wyrobach garmażeryjnych, chipsach, dostępnych w handlu wyrobach cukierniczych i piekarniczych oraz wszelkich produktach wysokoprzetworzonych (gotowe zupy i sosy).

Istotna zmiana w diecie wpływająca na zmniejszenie stężenia cholesterolu polega na zwiększeniu spożycia błonnika pokarmowego. W praktyce sprowadza się to do wprowadzenia do diety takich produktów, jak: płatki owsiane, gryczane, orkiszowe, grube kasze – gryczana, jęczmienna, pęczak, makarony razowe i ryż brązowy. Bardzo dobrym źródłem błonnika pokarmowego są także warzywa i owoce (zaleca się spożycie 5 porcji na dzień). Inne istotne elementy to ponadto ograniczenie spożycia alkoholu, redukcja masy ciała oraz zwiększenie aktywności fizycznej. W zaleceniach Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego dotyczących leczenia zaburzeń lipidowych (2019 r.) wskazuje się także możliwość wprowadzenia do diety żywności funkcjonalnej wzbogaconej fitosterolami.

Fitosterole (sterole roślinne)

Fitosterole roślinne naturalnie występują w roślinach oleistych (rzepak, słonecznik, kukurydza), a także w dużych ilościach w różnych orzechach, migdałach, nasionach sezamu i dyni oraz nasionach roślin strączkowych. Wśród najczęściej występujących fitosteroli wymienia się ß-sitosterol, kampesterol i stigmasterol. Związki te należą do tej samej grupy co cholesterol, mogą więc z nim konkurować w procesie wchłaniania jelitowego.

Wprawdzie fitosterole występują w licznych produktach żywnościowych, jednak ich spożycie zazwyczaj nie osiąga ilości odpowiadającej dawce terapeutycznej. Średnie spożycie steroli z pożywienia wynosi od około 250 mg/dzień w Europie Północnej do około 500 mg/dzień w krajach śródziemnomorskich.

Badania wskazują, że spożycie 2 g fitosteroli dziennie skutecznie obniża stężenie cholesterolu całkowitego i frakcji LDL o około 7–10%. Związki te nie wpływają jednak na stężenia frakcji HDL oraz triglicerydów. We wspomnianych wcześniej Wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego dotyczących leczenia zaburzeń lipidowych wskazano, że stosowanie żywności funkcjonalnej zawierającej sterole i stanole roślinne (≥2 g/d z głównym posiłkiem) można rozważyć u osób:

  1. ze zwiększonym stężeniem cholesterolu i umiarkowanym lub małym całkowitym ryzykiem sercowo-naczyniowym, które się nie kwalifikują do leczenia farmakologicznego
  2. z grupy dużego lub bardzo dużego ryzyka sercowo-naczyniowego, którzy nie osiągają docelowego stężenia frakcji cholesterolu LDL podczas leczenia statyną lub nie tolerują leków z tej grupy, w ramach uzupełnienia farmakoterapii
  3. dorosłych i dzieci (w wieku >6 lat) z hipercholesterolemią rodzinną.

Piśmiennictwo

Mach F, Baigent C, Catapano AL i wsp.: 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk: The Task Force for the management of dyslipidaemias of the European Society of Cardiology (ESC) and European Atherosclerosis Society (EAS) European Heart Journal 2020; 41 (1): 111–188

dr n. med. Dominika Wnęk
Dietetyk, wieloletni pracownik Zakładu Biochemii Klinicznej UJ CM oraz aktywny uczestnik trzech ramowych programów Unii Europejskiej: Lipgene, NuGO oraz Bioclaims. Wielokrotny wykładowca w ramach kursów doskonalących dla dietetyków realizowanych przez Polskie Towarzystwo Dietetyki.
Zainteresowania badawcze skupiają się głównie na zagadnieniach dotyczących otyłości i wpływu składników diety na ekspresję genów i procesy komórkowe (nutrigenomika). Swoje doświadczenie w leczeniu otyłości zdobywała, pracując w Poradni Leczenia Zaburzeń Lipidowych i Otyłości, działającej przy Zakładzie Biochemii Klinicznej UJ CM oraz jako uczestniczka licznych kursów i konferencji organizowanych w kraju i za granicą.
Obecnie związana jest z wydawnictwem Medycyna Praktyczna, gdzie pełni funkcję redaktora w serwisie „Dieta i ruch”.

02.06.2021
Zobacz także

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.