Czy wykwit obrączkowaty jest odrębnym rodzajem pierwotnego wykwitu skórnego?

Odpowiedź

prof. dr hab. n. med. Wojciech Baran
Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Wśród wykwitów skórnych pierwotnych i wtórnych nie wyróżniamy wykwitu obrączkowatego. Określenie „wykwit obrączkowaty” obejmuje zarówno pojedynczą zmianę o takim kształcie (np. bąbel pokrzywkowy z centralnym spłaszczeniem), jak i kilka mniejszych wykwitów ułożonych obrączkowato (np. pęcherze w linijnej dermatozie pęcherzowej). Zmiany obrączkowate powstają zwykle jako efekt obwodowego rozszerzania się wykwitu z remisją zmian w części centralnej. Wystąpienie skórnych zmian obrączkowatych może być objawem wielu chorób.

Jak w przypadku każdej dermatozy, aby wstępnie określić przyczynę zmian obrączkowatych, należy zebrać wywiad od pacjenta i jego rodziców dotyczący początku zmian, pierwszej lokalizacji, objawów towarzyszących, zmian wykwitów w czasie oraz efektów dotychczasowego leczenia. Należy zwrócić uwagę na występowanie chorób skórnych u pacjenta oraz w rodzinie w przeszłości i obecnie – ma to znaczenie w przypadku chorób infekcyjnych (np. grzybicy skóry) oraz występujących rodzinnie (np. łuszczycy). Wiedza na temat morfologii zmian: czy są powierzchowne (np. łuski lub grudki), czy swoim wyglądem przypominają tarczę strzelniczą (zmiany dwubarwne lub trójbarwne – na obwodzie widoczny jest rumień, w centrum pęcherz lub zmiany krwotoczne), czy zajmują ograniczoną powierzchnię i są pojedyncze, bardzo nieliczne, czy też rozsiane po całym ciele, może pomóc w ustaleniu rozpoznania.

Korzystając z własnego doświadczenia i danych z piśmiennictwa dotyczących zmian obrączkowatych u dzieci, mogę stwierdzić, że do najczęstszych wykwitów obrączkowatych u dzieci należą: grzybica, pokrzywka i ziarniniak obrączkowaty. Grzybica objawia się obrączkowatym, rumieniowym wykwitem lub blaszką. Zmiany powiększają się odśrodkowo i towarzyszy im świąd. W powiększającej się zmianie zazwyczaj centralnie pojawia się przejaśnienie. Typowy bąbel pokrzywkowy jest dobrze odgraniczony i wyniosły ponad poziom skóry. Powstaje i utrzymuje się w tej samej lokalizacji do 24 godzin, potem ustępuje. Towarzyszy mu świąd lub pieczenie. Charakterystyczną cechą ziarniniaka obrączkowatego są pojedyncze lub liczne zmiany obrączkowate złożone z twardych grudek i guzków skórnych, bez łuski, zwykle umiejscowione na grzbietach rąk lub stóp. Wykwity przybierają barwę od cielistej do rumieniowatej lub fioletowej i na ogół nie wywołują dolegliwości.