European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) opublikowało raport dotyczący zachorowań na tężec w krajach Unii Europejskiej (UE) w 2022 roku. Jakie są najważniejsze wnioski?
1. W 2022 roku w 26 krajach UE zgłoszono łącznie 56 zachorowań na tężec (zapadalność: 0,02/100 000), w tym 16 przypadków potwierdzonych i 34 prawdopodobne (p. ramka). Podobnie jak w poprzednim roku, 40% wszystkich przypadków zgłoszono we Włoszech, natomiast w Polsce rozpoznano 5 zachorowań (0,01/100 000).
2. Zachorowania na tężec dotyczyły głównie starszych dorosłych w wieku ≥65 lat – ta grupa wiekowa odpowiadała za 81% wszystkich zgłoszonych przypadków. ECDC zwraca uwagę, że większa zapadalność na tężec w populacji osób starszych prawdopodobnie wynika z mniejszego odsetka zaszczepionych lub zmniejszenia się ochrony wraz z upływem czasu od szczepienia. Tężec istotnie częściej rozpoznawano u kobiet niż u mężczyzn.
3. Ogółem tężec istotnie częściej rozpoznawano u kobiet niż u mężczyzn, ale w młodszych grupach wiekowych 6–49 lat dominowały zachorowania u mężczyzn.
4. Dane kliniczne dostępne były dla 40 przypadków tężca. Zgłoszono 7 (13%) przypadków śmiertelnych, w tym 6 dotyczyło osób w wieku ≥80 lat. Liczba przypadków śmiertelnych zgłoszonych w 2022 roku była podobna do obserwowanej w latach 2018–2021 (7–11 zgonów).
5. Przeanalizowano również wskaźnik wyszczepialności trzecią dawką szczepionki przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (DTP-3) w populacji dzieci w wieku 12 miesięcy. W 2022 roku odsetek dzieci w wieku 12 miesięcy zaszczepionych DTP-3 ogółem wyniósł 94%, a w zależności od kraju wahał się od 84 do 99%. W Polsce wyniósł 90%. ECDC zwróciło uwagę, że w latach 2018–2022 w 12 krajach wyszczepialność DTP-3 zmniejszyła się o 1–13% w zależności od kraju (w Polsce o 6%).
Tężec – definicja na potrzeby nadzoru epidemiologicznegoa
Kryteria kliniczne
Każda osoba, która spełnia ≥1 z następujących 3 kryteriów:
1. bolesne skurcze mięśni, najczęściej mięśni żuchwy i karku, powodujące szczękościsk i tzw. uśmiech sardoniczny,
2. bolesne skurcze mięśni tułowia,
3. uogólnione skurcze, często wygięcie tułowia w łuk w stronę grzbietową ze zgięciem kończyn górnych i wyprostowaniem dolnych (opisthotonus)
Kryteria laboratoryjneb
nie dotyczy
Kryteria epidemiologiczne
nie dotyczy
Klasyfikacja przypadku
przypadek możliwy – nie dotyczy
przypadek prawdopodobny – każda osoba spełniające kryteria kliniczne, przy braku innej bardziej prawdopodobnej przyczyny
przypadek potwierdzony – każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne
a Na podstawie: European Commission (EC). Official Journal of the European Union. Commission Implementing Decision. (2018/945/EU) of 22 June 2018 on the communicable diseases and related special health issues to be covered by epidemiological surveillance as well as relevant case definitions. Brussels 2018
b W kilku krajach UE na potrzeby nadzoru epidemiologicznego stosuje się definicję uwzględniającą kryteria laboratoryjne, co pozwala zakwalifikować przypadek jako potwierdzony (każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne). W praktyce rozpoznanie opiera się wyłącznie na wywiadzie lekarskim i obrazie klinicznym. Badania bakteriologiczne i serologiczne są nieprzydatne.
