Planowana przez Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS) dr. Pawła Grzesiowskiego kontrola kart szczepień obowiązkowych wszystkich dzieci w Polsce dostarczy rzeczywistych danych o tym, ile z nich jest niezaszczepionych. – Będą to liczby większe niż podawane obecnie – poinformował w czwartek sejmową komisję zdrowia główny inspektor sanitarny dr Paweł Grzesiowski.
Sejmowa komisja zdrowia przyjęła w czwartek informację Ministra Zdrowia (MZ) i GIS na temat programu szczepień ochronnych u dzieci i młodzieży oraz stopnia realizacji szczepień zalecanych w populacji w Polsce. Przedstawiciele Najwyższej Izby Kontroli (NIK) przekazali też posłom dane na temat wyniku kontroli programu szczepień, która zakończyła się w ub. roku.
W Polsce obowiązek szczepień ochronnych ze względu na wiek obejmuje około 7,5 mln dzieci i młodzieży.
Obligatoryjność szczepień nakłada ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenie ministra zdrowia. Obecnie obowiązek dotyczy ochrony przed 13 chorobami zakaźnymi.
NIK wykazała w swoim raporcie (opublikowanym w listopadzie 2024 r. i omówionym w czwartek podczas posiedzenia komisji), że brakuje dokładnych danych o liczbie osób, które powinny być zaszczepione, ilu osobom wykonano szczepienia oraz o liczbie odmów. Z gromadzonych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Państwowy Zakład Higieny statystyk wynika, że w ostatnich latach liczba odmów szczepień zwiększyła się z około 40 tys. w 2018 roku do ponad 87 tys. w 2023 roku (to ostatnie dostępne dane). NIK ostrzega, że dalsze zwiększanie się liczby odmów szczepień obowiązkowych może doprowadzić do wybuchu epidemii groźnych dla życia chorób.
– Uznajemy wiele punktów z tej kontroli za istotne – przyznał podczas posiedzenia komisji GIS. Podkreślił, że obejmowała ona okres, kiedy inspekcja sanitarna miała inne kierownictwo. Dr Grzesiowski przedstawił posłom swój plan na poprawę programu szczepień obowiązkowych. – Podjęliśmy konkretne działania, by pozyskać pełny obraz sytuacji zaszczepienia dzieci w Polsce – podkreślił.
Te działania to przegląd papierowych kart szczepień wszystkich dzieci w Polsce przez inspektorów sanepidu w ponad 8000 punktów szczepień, a następnie cyfryzacja systemu przez wprowadzenie elektronicznej Karty Szczepień (e-Karty Szczepień).
GIS przyznał, że obecny system jest nieszczelny i przestarzały, oparty na papierowej dokumentacji, często niedostępny dla powiatowych inspektorów sanitarnych. Jego zdaniem po wprowadzeniu e-Karty Szczepień wiele z problemów, które wskazała NIK, „z automatu” zniknie.
Jednocześnie dr Grzesiowski podkreślił, że wyniki kontroli kart szczepień pokażą rzeczywiste dane o niezaszczepionych dzieciach i liczby te będą większe niż obecnie znane (ponieważ te są niepełne).
Poseł PiS Janusz Cieszyński ocenił, że planowana kontrola kart szczepień powinna zostać odwołana, ponieważ dostarczy ona mnóstwa pracy inspektorom sanepidu, a nie przełoży się na konkretną wiedzę o stanie zaszczepienia. Tłumaczył, że dane pozyskane tą drogą będą musiały być w zbiorczych arkuszach zanonimizowane – ze względu na wymogi prawne. – To sparaliżuje pracę inspekcji sanitarnej, a wyciągniemy z tego jedną dziesiątą efektów, które można by osiągnąć. Jeszcze można się z tego wycofać – przekonywał.
GIS wyjaśnił, że zanonimizowane będą dane dzieci, które mają wykonane wszystkie szczepienia zgodnie z kalendarzem. Natomiast te dotyczące dzieci, które nie zostały zaszczepione, będą mogły być użyte – zgodnie z przepisami – do dalszej analizy. A właśnie te dane GIS chce pozyskać podczas kontroli.
Wiceminister zdrowia Jerzy Szafranowicz przekazał, że według danych z 2023 roku (ostatnie dostępne) stan zaszczepienia populacji dzieci i młodzieży w Polsce przeciwko chorobom zakaźnym objętych programem obowiązkowym wynosi w zależności od województwa: od 93,2% w woj. podkarpackim do 98,1% w woj. łódzkim.
