Jeszcze w lutym sanepid ma rozpocząć kontrole kart szczepień dzieci i młodzieży w poradniach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Dzięki temu, jak mówi Główny Inspektor Sanitarny (GIS), po raz pierwszy poznamy pełny obraz stanu zaszczepienia przeciwko 13 chorobom zakaźnym. To będzie punkt wyjścia do uzupełniania szczepień oraz wprowadzenia elektronicznej Karty Szczepień (e-Karty Szczepień), co ma nastąpić do końca tego roku.
Dr Paweł Grzesiowski. Fot. GIS
O planowanej kontroli w poradniach POZ, gdzie realizowane są szczepienia obowiązkowe zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych, dr Paweł Grzesiowski mówił od wielu tygodni, między innymi w rozmowie opublikowanej na naszym portalu w styczniu (p. Bez e-Karty Szczepień nie ruszymy do przodu). – Jutro przekazujemy przygotowaną dokumentację dotyczącą kontroli kart szczepień wszystkich dzieci do działu prawnego. Jeśli otrzymamy zielone światło, to od przyszłego tygodnia kontrola ruszy w całej Polsce – poinformował dziennikarzy na wtorkowej konferencji prasowej poświęconej sytuacji epidemiologicznej.
Dr Paweł Grzesiowski stwierdził, że liczy na pełną współpracę z pracownikami poradni POZ. – Staramy się rozmawiać i z lekarzami, i z pielęgniarkami, a także informować wszystkich, że to nie jest kontrola w rozumieniu szukania jakichś błędów lub nieprawidłowości. Chcemy zrobić katalog zaszczepionych dzieci, chyba pierwszy raz od czasów powojennych, by poznać prawdziwe dane na temat zaszczepienia polskiej populacji przeciwko 13 chorobom zakaźnym – podkreślił.
Przegląd kart ma być także krokiem w stronę przejścia z papierowej na e-Kartę Szczepień w przypadku szczepień obowiązkowych. Na razie e-Karta Szczepień działa jedynie w przypadku szczepień zalecanych. – To będzie wyjściowa baza danych do scyfryzowanego systemu nadzoru nad szczepieniami ochronnymi w Polsce – powiedział dr Grzesiowski.
W tym tygodniu minister zdrowia Izabela Leszczyna zapowiedziała, że pracuje razem z GIS nad tym, by e-Karta Szczepień zaczęła działać jeszcze w tym roku.
W styczniu, zapowiadając kontrolę kart szczepień, dr Grzesiowski przyznał, że efektem kontroli może być ujawnienie kilku procent – czyli nawet kilkuset tysięcy – dzieci, które choć są objęte obowiązkiem szczepienia, „zniknęły z systemu”. – Po analizie danych jednego z województw wiemy, że właśnie około 5% dzieci znika z systemu. Znaczy to, że nie ma ich kart szczepień. Nie wiemy, czy były zaszczepione, czy nie. Spodziewamy się w związku z tym sporej pracy, bo w następnej kolejności będziemy musieli próbować te dzieci odnaleźć – powiedział. Kontrola dotyczy ok. 7,5 mln kart dzieci i młodzieży (do 19. rż.). To jednak nie wszystko, bo są jeszcze dzieci nieszczepione z powodu stwierdzonych w przeszłości przeciwwskazań zdrowotnych, a także te, których rodzice nie chcą szczepić z różnych innych powodów. GIS w rozmowie z mp.pl przyznał, że podawana przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Państwowy Zakład Higieny (NIZP-PZH) liczba odmów szczepień (w 2023 r. było ich 87 tys.) może być mocno niedoszacowana. Efektem kontroli mają być działania sanepidu w kierunku dotarcia do rodziców/opiekunów dzieci z brakami w kalendarzu szczepień, wyjaśnienie sytuacji i doprowadzenie do zaszczepienia dziecka.
W listopadzie 2024 roku ukazał się raport pokontrolny Najwyższej Izby Kontroli (NIK). Jeden z kluczowych wniosków dotyczy właśnie braku precyzyjnych danych na temat osób, które powinny być zaszczepione, ile z nich zaszczepiono oraz o liczbie odmów. W tym tygodniu informacją NIK na temat raportu zajmie się sejmowa Komisja Zdrowia. Posłowie wysłuchają też informacji ministra zdrowia na temat rozwiązania zasygnalizowanych przez kontrolerów problemów. Raport NIK zawiera ostrzeżenie, że dalsze zwiększanie się liczby odmów zgody na szczepienia obowiązkowe może doprowadzić do utraty odporności zbiorowej i tym samym stwarza ryzyko wybuchu epidemii.
Obowiązek szczepień ochronnych dla dzieci i młodzieży nakłada ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenie ministra zdrowia.
