W wrześniu 2025 roku rozpoczęto pilotaż programu badania przesiewowego noworodków w kierunku ciężkich złożonych niedoborów odporności (SCID). Niestety program wprowadzono w oderwaniu od innego powiązanego z tym obszaru – obowiązkowego szczepienia noworodków przeciwko gruźlicy (BCG). Wywołało to ogromne zamieszanie na oddziałach noworodkowych i wątpliwości lekarzy kwalifikujących do szczepienia BCG, ponieważ SCID jest przeciwwskazaniem do tego szczepienia. Kontekst całej sytuacji i merytoryczne wskazówki dla lekarzy neonatologów i pediatrów przedstawiliśmy w redakcyjnym artykule opublikowanym w styczniu br. w serwisie „Szczepienia” mp.pl, do którego lektury serdecznie zachęcamy – p. Wiele hałasu o nic?.
Tymczasem Ministerstwo Zdrowia przygotowało oficjalne pismo skierowane do ordynatorów/kierowników oddziałów ginekologiczno-położniczych i noworodkowych, w którym wskazano m.in., że:
- Rodzice i personel medyczny są obowiązani do szczepienia przeciwko gruźlicy nie później niż do dnia wypisu noworodka ze szpitala. Na obecnym etapie realizacji programu badań przesiewowych w kierunku SCID przepisy dotyczące szczepień nie uległy zmianie.
- Celem wykrycia SCID na etapie badań przesiewowych jest jak najszybsze rozpoczęcie leczenia dziecka.
- Odraczanie szczepienia przeciwko gruźlicy z powodu badania przesiewowego w kierunku SCID nie ma uzasadnienia prawnego ani merytorycznego, ponieważ SCID należy do grupy chorób rzadkich – częstość szacuje się na 1/55 000–60 000 urodzeń, a gruźlica, to choroba, która w dalszym ciągu stanowi znaczący problem zdrowotny w polskiej populacji – zapadalność jest szacowana na 9–11/100 000 ludności.
- Przed szczepieniem przeciwko gruźlicy lekarz przeprowadza wywiad z rodzice/opiekunem dziecka w kierunku ewentualnych ciężkich niedoborów odporności – jest to przyjętym standardem postępowania obowiązującym już przed rozpoczęciem programu badań przesiewowych w kierunku SCID. W razie obciążonego wywiadu rodzinnego lekarz odracza szczepienie przeciwko gruźlicy.
- W przypadku zakwalifikowania do szczepienia dziecka, u którego już po szczepieniu zostanie uzyskany wynik dodatni badania przesiewowego w kierunku SCID, należy podkreślić, że mając na uwadze brak możliwości stwierdzenia tego przeciwwskazania przed powstaniem obowiązku zaszczepienia dziecka, nie można kierować zarzutu przeciwko lekarzowi.
