Zgodnie z polskim programem szczepień ochronnych (PSO) i rozporządzeniem (Dz.U. 2023 poz. 2077 t.j.) szczepienie przeciwko pneumokokom jest obowiązkowe dla:
- dzieci do ukończenia 5. roku życia
- dzieci i młodzieży do ukończenia 19. roku życia z grup ryzyka zakażeń pneumokokowych (po urazie lub z wadą ośrodkowego układu nerwowego przebiegającą z wyciekiem płynu mózgowo-rdzeniowego; przed wszczepieniem lub po wszczepieniu implantu ślimakowego; przed leczeniem immunosupresyjnym lub biologicznym albo po takim leczeniu; z wrodzonymi lub nabytymi niedoborami odporności, z nowotworami, małopłytkowością idiopatyczną, sferocytozą wrodzoną; z wrodzonymi wadami serca i przewlekłymi chorobami serca; z przewlekłą niewydolnością nerek lub zespołem nerczycowym; z chorobami metabolicznymi, w tym cukrzycą; z przewlekłymi chorobami płuc, w tym astmą)
- dzieci, młodzieży i dorosłych przed przeszczepieniem macierzystych komórek krwiotwórczych lub po takim zabiegu; przed przeszczepieniem narządów miąższowych lub po takim zabiegu; z anatomiczną lub czynnością asplenią.
Preparaty przeznaczone do obowiązkowego szczepienia przeciwko pneumokokom kupuje Ministerstwo Zdrowia. Aktualnie (stan na marzec 2026 r.) do realizacji tego szczepienia resort zdrowia zakupił skoniugowaną szczepionkę 10-walentną, 13-walentną i 15-walentną. Preparaty przeznaczone są do szczepienia w różnych grupach populacji (p. tab.). Wydawane są świadczeniodawcom posiadającym umowę z NFZ przez powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne na podstawie zapotrzebowania zgłoszonego na formularzu „Zapotrzebowania na szczepionki” (p. www.gov.pl/web/gis/zasady-dystrybucji-szczepionek).
| Tabela. Szczepionki przeciwko pneumokokom kupione przez Ministerstwo Zdrowia do realizacji obowiązkowego PSO (stan na marzec 2026 r.)a | |
|---|---|
| Szczepionka (nazwa handlowa) | Dla kogo zakupiono szczepionkę? |
| PCV-10 (Synflorix) |
|
| PCV-13 (Prevenar 13) | do kontynuacji schematu z użyciem PCV-13 dla:
|
| PCV-15 (Vaxneuvance) | do rozpoczęcia szczepienia przeciwko pneumokokom lub kontynuacji schematu rozpoczętego PCV-13 w razie jej braku dla:
|
| a Opracowano na podstawie 1.–4. pozycji piśmiennictwa. b Osoby po urazie lub z wadą ośrodkowego układu nerwowego przebiegającą z wyciekiem płynu mózgowo-rdzeniowego; przed wszczepieniem lub po wszczepieniu implantu ślimakowego; przed leczeniem immunosupresyjnym lub biologicznym albo po takim leczeniu; z wrodzonymi lub nabytymi niedoborami odporności, z nowotworami, małopłytkowością idiopatyczną, sferocytozą wrodzoną; z wrodzonymi wadami serca i przewlekłymi chorobami serca; z przewlekłą niewydolnością nerek lub zespołem nerczycowym; z chorobami metabolicznymi, w tym cukrzycą; z przewlekłymi chorobami płuc, w tym astmą. c Osoby przed przeszczepieniem macierzystych komórek krwiotwórczych lub po takim zabiegu; przed przeszczepieniem narządów miąższowych lub po takim zabiegu; z anatomiczną lub czynnością asplenią MZ – Ministerstwo Zdrowia, PCV – skoniugowana szczepionka przeciwko pneumokokom, PCV-10 – 10-walentna PCV, PCV-13 – 13-walentna PCV, PCV-15 –15-walentna PCV, PSO – program szczepień ochronnych | |
Piśmiennictwo:
1. Główny Inspektorat Sanitarny. Dystrybucja szczepionek. www.gov.pl/web/gis/zasady-dystrybucji-szczepionek (dostęp: 12.03.2026)2. Zapotrzebowanie na szczepionki do powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej. Wersja 05.01.2026 r. www.gov.pl/attachment/7aa75c41-a064-4b1e-937b-7576b8e8ea25 (dostęp: 12.03.2026)
3. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2025 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2026. (Dz. U. MZ. 2025.85)
4. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. 2023 poz. 2077 t.j.)
