Opracowała mgr Małgorzata Ściubisz
W amerykańskim badaniu obserwacyjnym z retrospektywnym zbieraniem danych oceniono częstość epizodu omdlenia związanego z podaniem szczepionki we wstrzyknięciu oraz urazów w wyniku upadku związanego z omdleniem po szczepieniu u nastolatków.
Wyjściową populację badania stanowiły dzieci i nastolatki w wieku 9–18 lat korzystające ze świadczeń zdrowotnych w placówkach zarządzanych przez Kaiser Permanente Northwest w USA, u których w okresie od stycznia 2013 roku do grudnia 2019 roku wykonano jakiekolwiek szczepienie lub rutynowo pobrano krew (do badania profilu lipidów wykonywanego przesiewowo u nastolatków w USA). Następnie przejrzano ręcznie dokumentację medyczną nastolatków w celu identyfikacji epizodów omdlenia (rozpoznanie w klasyfikacji ICD-9 lub ICD-10 zgodne z kodami 780.2 lub R55 [omdlenie lub zapaść]) po szczepieniu lub pobraniu krwi, a także urazów w wyniku upadku związanego z omdleniem przy tych procedurach (rozpoznanie w klasyfikacji ICD-9 zgodne z kodami 800–829, 830–839, 840–848, 850–854, 860–869, 870–897, 920–924 lub w klasyfikacji ICD-10 zgodne z kodami S00-S09, S10-S19, S20-S29, S30-S39, S40-S69, S70-S79, S80-S99, T07-T19). Uwzględniono wszystkie epizody, również występujące wielokrotnie u tej samej osoby.
W analizowanym okresie wykonano łącznie 197 642 szczepienia, zwykle 1 szczepienie na wizycie (70%), rzadziej podawano 2 (17%) lub ≥3 (13%) szczepionki na jednej wizycie. Zidentyfikowano 549 epizodów omdlenia, które wystąpiły w tym samym dniu co szczepienie, przy czym 70 z nich miało miejsce w okresie po szczepieniu. Personel medyczny ocenił, że 10,7% (59 z 549) epizodów omdleń było wywołanych reakcją pacjenta na procedurę szczepienia (omdlenie wystąpiło natychmiast po szczepieniu). Na tej podstawie oszacowano, że w populacji nastolatków w wieku 9–18 lat częstość omdleń związanych z procedurą szczepienia ogółem wyniosła 2,99/10 000 wykonanych szczepień (95% CI: 2,27–3,85). Stwierdzono również, że epizody omdlenia występowały częściej, gdy na jednej wizycie podawano 2 szczepionki (3,95/10 000 wykonanych szczepień [95% CI: 2,09–6,70]) lub ≥3 szczepionki (9,94/10 000 wykonanych szczepień [95% CI: 6,43–14,67]), niż gdy na jednej wizycie podawano 1 szczepionkę (1,51/10 000 wykonanych szczepień [95% CI: 0,93–2,30]). Częstość omdleń związanych z podaniem szczepionki przeciwko HPV była podobna do częstości po podaniu innych szczepionek rutynowo zalecanych nastolatkom.
W tym samym okresie wykonano również 12 246 pobrań krwi do badania profilu lipidów. Zidentyfikowano 64 epizody omdlenia, które wystąpiły w tym samym dniu co pobranie krwi. Personel medyczny ocenił, że 29,9% (20 z 64) epizodów omdleń było wywołanych reakcją na procedurę pobrania krwi. Na tej podstawie oszacowano, że w populacji nastolatków w wieku 9–18 lat częstość omdleń związanych z procedurą pobrania krwi wyniosła 16,33/10 000 wykonanych pobrań (95% CI: 9,98–25,21).
Oceniono również częstość urazów w wyniku upadku z powodu omdlenia związanego z tymi procedurami. Łącznie zidentyfikowano 12 przypadków urazów, w tym 9 (15%) związanych z omdleniem po szczepieniu i 3 (15%) związane z omdleniem po pobraniu krwi. Większość urazów (11 z 12) wystąpiła w obrębie twarzy lub głowy – były to drobne stłuczenia lub otarcia wymagające jedynie zaopatrzenia w ramach pierwszej pomocy w gabinecie szczepień. Jeden pacjent doznał wstrząśnienia mózgu (rekonwalescencja trwała ponad miesiąc). Do 4 z 9 upadków z powodu omdlenia związanego ze szczepieniem doszło w trakcie rutynowej obserwacji po szczepieniu, gdy pacjent przebywał w pozycji siedzącej.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że u nastolatków w wieku 9–18 lat omdlenie związane z procedurą szczepienia występuje rzadziej niż omdlenie związane z rutynowym pobraniem krwi do badań. Zaobserwowano, że częstość omdleń związanych ze szczepieniem była większa, gdy na jednej wizycie podawano ≥2 szczepionki. W trakcie rutynowej obserwacji po szczepieniu pacjent powinien przebywać w stabilnej pozycji siedzącej, a nawet leżącej, co pozwoli zapobiec urazom w wyniku upadku z powodu omdlenia.
