Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Pandemia SARS-CoV-2: Kontrola zakażeń w szpitalu i w opiece długoterminowej wśród pacjentów i personelu - strona 2

03.04.2020
mgr Estera Jachowicz, prof. dr. hab. n. med. Piotr B. Heczko, dr. hab. n. med. Jadwiga Wójkowska-Mach
Katedra Mikrobiologii, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum

Również technika zdejmowania półmaski filtrującej ma ogromne znaczenie. Trzeba to zrobić w rękawiczkach – świeżo założonych – które nie były skontaminowane wcześniejszą pracą przy pacjencie. Nie należy dotykać części filtrującej, a po jej zdjęciu natychmiast umyć ręce20.

Personel sprzątający pomieszczenia, w którym przebywa pacjent z SARS-COV-2 (przypadek potwierdzony bądź nie), powinien pracować w wodoodpornym fartuchu z długim rękawem, rękawiczkach i masce chirurgicznej, a w pomieszczeniach, gdzie realizuje się procedury z ryzykiem wytworzenia bioaerozoli, półmasce filtrującej PPF. Dotyczy to również personelu zajmującego się odbieraniem śmieci z sali zajętej przez pacjentów z COVID-19.

Dezynfekcja powierzchni stałych i rąk

Podczas obecnej pandemii jeszcze ważniejsze niż zwykle staje się utrzymanie higieny rąk i higieny środowiska, szczególnie dekontaminacja powierzchni szpitalnych.

Higiena rąk w pandemii COVID-19 powinna być realizowana przede wszystkim poprzez mycie wodą i mydłem. Wybór metody higieny rąk – mycie zamiast dezynfekcji – wynika z narażenia na obecność wydzielin z dróg oddechowych, które mogą zawierać wirusa – charakterystycznych przy COVID-19, tj. jeżeli objawy obejmują m.in. kaszel i duszności. Równoważną metodą jest dezynfekcja rąk preparatami na bazie alkoholu. Najbardziej skuteczne są roztwory alkoholowe zawierające 60–80% alkoholu, przy czym wyższe poziomy są słabsze, co wynika z konieczności dodania wody, która ułatwia denaturację białka. W odniesieniu do wirusa SARS-CoV-2 dane z piśmiennictwa wskazują dwa preparaty na bazie 80% etanolu oraz 75% 2-propanolu9. Nie jest wskazane stosowanie obu metod łącznie: nie ma potrzeby dezynfekować umytych rąk.

Do dezynfekcji środowiska nieożywionego, powierzchni i elementów często dotykanych WHO rekomenduje 0,1% podchloryn sodu, który skutecznie zabija wirusa już w 1. minucie, oraz 70% etanol21; dodatkowo proponuje się 2% aldehyd glutarowy22,23.

Środki podane powyżej rekomenduje również European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC), alternatywnie proponuje stosowanie 0,05% podchlorynu sodu (NaClO, rozcieńczenie 1:100, jeśli stosuje się domowy 5% wybielacz). Czyszczenie toalet, umywalek łazienkowych i urządzeń sanitarnych należy przeprowadzać ostrożnie, unikając rozpryskiwania. Wszystkie tkaniny (ręczniki, pościel, zasłony) należy prać w 90°C z dodatkiem zwykłego detergentu do prania. Jeśli ze względu na właściwości materiału nie można zastosować prania w 90°C, zależy dodać do prania wybielacz lub inne produkty do odkażenia tkanin24. W piśmiennictwie dyskutuje się również stosowanie 0,5% nadtlenku wodoru, chociaż nie został on uwzględniony ani w zaleceniach WHO, ani ECDC, natomiast pojawia się w dokumentach amerykańskiego Centre for Disease Prevention (CDC)25.

ECDC zwraca dodatkowo uwagę na ważny, chociaż często zaniedbywany element dekontaminacji środowiska – jego wcześniejszą sanityzację, która obejmuje wietrzenie oraz sprzątanie z zastosowaniem detergentu9.
W salach pacjentów z COVID-19 powinien się znajdować przeznaczony do ich dyspozycji drobny sprzęt, tj. stetoskop, ciśnieniomierz i inne sprzęty możliwe do pozostawienia9.

Zakłady opieki długoterminowej

Szczególnie ważna jest kontrola zakażeń w instytucjach przewlekłej opieki medycznej, w których zgromadzenie licznych chorych w starszym wieku z wieloma chorobami jest zwykle skontrastowane z nielicznym wykwalifikowanym personelem medycznym i pielęgniarskim. W piśmiennictwie opisano epidemiologię niedawnego zakażenia COVID-19 w zakładzie przewlekłej opieki w stanie Washington w USA26. Zakażenie objęło 101 rezydentów, 50 osób z personelu i 16 osób odwiedzających, co pokazuje ogromne zagrożenie ze strony wirusa o potencjalnie szerokiej możliwości rozprzestrzenia. Niestety wśród pacjentów geriatrycznych charakterystyczna jest odmienność obrazu klinicznego wielu chorób, w tym również COVID-19. Typowe objawy COVID-19 obejmują gorączkę, kaszel i duszność, natomiast w tej grupie mogą się pojawić objawy nietypowe: ból gardła, dreszcze, zwiększone splątanie, nieżyt nosa lub przekrwienie błony śluzowej nosa, ból mięśni, zawroty głowy, złe samopoczucie, ból głowy, nudności i biegunka27.

Zatem opierając się na doświadczeniu autorów, wprowadzenie właściwej kontroli opiera się przede wszystkim na całkowitym ograniczeniu odwiedzin, wykrywaniu i usuwaniu z instytucji zakażonych osób z personelu, monitorowaniu rezydentów i wprowadzaniu standardowych metod izolacyjnych, co może mieć wpływ na ograniczenie liczby zakażonych rezydentów. Monitorowanie oznacza codzienny wywiad w kierunku obecności objawów choroby, nie tylko gorączki – u pacjentów geriatrycznych choroba może mieć nietypowy obraz kliniczny bez gorączki. Niestety wydaje się, że te postulaty są trudne do zrealizowania. Istnieje jednak jeden bardzo ważny element kontroli zakażeń, którego należy przestrzegać, zresztą nie tylko w instytucjach przewlekłej opieki – szkolenie personelu przez członków zespołu kontroli zakażeń, jeśli taki jest w instytucji, lub przez zewnętrznych specjalistów w zakresie zasad izolacji – wprowadzanych barier izolacyjnych i dezynfekcji rąk, i powierzchni.

Podsumowanie

Chociaż spełnienie wszystkich zasad kontroli zakażeń w sytuacji stałego zagrożenia zakażeniem, zarówno pochodzącym z zewnątrz od osób przyjmowanych do szpitala i personelu transportu medycznego, jak i członków personelu własnego szpitala, pracujących lub konsultujących w innych szpitalach, jest bardzo trudne, to jednak cały personel, a przede wszystkim zespól kontroli zakażeń musi podjąć to wyzwanie. Dotyczy to zwłaszcza kontroli zakażeń wśród personelu – każdy lekarz i lekarka, każda pielęgniarka czy pielęgniarz są niezbędnie potrzebni.

Piśmiennictwo

1. Zhu N., Zhang D., Wang W., et al.: A Novel Coronavirus from Patients with Pneumonia in China, 2019. N Engl J Med (2020) 382, 727-733.
2. Yin Y., Wunderink R.G.: MERS, SARS and other coronaviruses as causes of pneumonia. Respirology (2018) 23, 130–137.
3. Zhang Ch., Shi L., Wang F-S.: Liver injury in COVID-19: management and challenges. Dostępna dn. 30.03.20 na: www.thelancet.com/gastrohep Published online March 4, (2020).
4. WHO - Modes of transmission of virus causing COVID-19: implications for IPC precaution recommendations. Dostępne dn. 30.03.20 na: https://www.who.int/news-room/commentaries/detail/modes-of-transmission-of-virus-causing-covid-19-implications-for-ipc-precaution-recommendations
5. van Doremalen N., Bushmaker T., Morris D.H. et al.: Aerosol and Surface Stability of SARS-CoV-2 as Compared with SARS-CoV-1. New England Journal of Medicine. (2020).
6. Holshue M.L., DeBolt Ch., Lindquist S., et al.: First Case of 2019 Novel Coronavirus in the United States. N Engl J Med (2020) 382, 929-936.
7. Gu J., Han B., Wang J.: COVID-19: Gastrointestinal manifestations and potential fecal-oral transmission. Gastroenterology (2020).
8. To K.K., Tsang O.T., Chik-Yan Yip C., et al.: Consistent detection of 2019 novel coronavirus in saliva. Clin Infect Dis. (2020) Feb 12.
9. Kampf G., Todt D., Pfaender S., et al.: Persistence of coronaviruses on inanimate surfaces and its inactivation with biocidal agents. J Hosp Inf (2020) 104, 246-251.
10. Warnes S.L., Little Z.R., Keevil C.W.: Human Coronavirus 229E Remains Infectious on Common Touch Surface Materials. mBio (2015) 10(6), 1697-15.
11. Rabenau H.F., Cinatl J., Morgenstern B., et al.: Stability and inactivation of SARS coronavirus. Med Microbiol Immunol (2005) 194, 1-6.
12. Sizun J., Yu M.W., Talbot P.J.: Survival of human coronaviruses 229E and OC43 in suspension and after drying on surfaces: a possible source of hospital-acquired infections. Journal of Hospital Infection (2000) 46, 55-60.
13. Moore C.M., Bell D.J.: COVID-19 Dostępne dn. 06.04.20 na: https://radiopaedia.org/articles/covid-19-summary?lang=us
14. WHO Laboratory testing for coronavirus disease 2019 (COVID-19) in suspected human cases. Dostępne dn. 30.03.20 na: https://apps.who.int/iris/handle/10665/331329
15. Koronawirus - Wytyczne na wniosek Prezesa KRDL (aktualizacja) - Krajowa Izba Diagnostów Laboratoryjnych. Dostępne w dn. 30.03.20 na: https://kidl.org.pl/news/view?id=875
16. Kilmarx, P.H., Clarke K.R., Dietz P.M., et al.: Ebola Virus Disease in Health Care Workers — Sierra Leone, 2014. Dostępne dn. 06.04.20 na: http://www.cdc.gov/mmwr/preview/ mmwrhtml/mm6349a6.htm
17. ECDC: Hospital capacity estimates - update 14-day cumulative notification rate 2/4; 1.04.2020
18. European Centre for Disease Prevention and Control. Guidance for wearing and removing personal protective equipment in healthcare settings for the care of patients with suspected or confirmed COVID-19. Stockholm: ECDC; 2020
19. European Centre for Disease Prevention and Control. Infection prevention and control for COVID-19 in healthcare settings – March 2020. ECDC: Stockholm; 2020
20. WHO. Annex G. Use of disinfectants: alcohol and bleach. Infection prevention and control of epidemic-and pandemic-prone acute respiratory infections in health care. WHO, Geneva; (2014) 65–66. Dostępne dn. 30.03.20 na: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/112656/9789241507134_eng.pdf?sequence=1
21. 3M Biuletyn techniczny, 2020, Ochrona dróg oddechowych, FAQ: Opieka zdrowotna
22. Hulkower R.L., Casanova L.M., Rutala W.A., et al.: Inactivation of surrogate coronaviruses on hard surfaces by health care germicides. Am J Infect Control (2011) 39, 401- 7.
23. Sattar S.A., Springthorpe V.S., Karim Y., et al.: Chemical disinfection of non-porous inanimate surfaces experimentally contaminated with four human pathogenic viruses. Epidemiology and Infection (1989) 102, 493-505.
24. European Centre for Disease Prevention and Control. Disinfection of environments in healthcare and nonhealthcare settings potentially contaminated with SARS-CoV-2. ECDC: Stockholm; 2020.
25. U.S. Environmental Protection Agency: List N: Disinfectants for Use Against SARS-CoV-2 Dostępne dn. 06.04.20: na https://www.epa.gov/pesticide-registration/list-n-disinfectants-use-against-sars-cov-2
26. McMichael T.M., Currie D.W., Clark S., et al.: Epidemiology of Covid-19 in a long-term care facility in King County, Washington. N Engl J Med (2020) March 27.
27. Kimball A., Hatfield K.M., Arons M., et al.: Asymptomatic and Presymptomatic SARS-CoV-2 Infections in Residents of a Long-Term Care Skilled Nursing Facility — King County, Washington, March 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep (2020).
strona 2 z 2

Aktualna sytuacja epidemiologiczna w Polsce

COVID-19 - zapytaj eksperta

Masz pytanie dotyczące zakażenia SARS-CoV-2 (COVID-19)?
Zadaj pytanie ekspertowi!

Partnerem serwisu jest