Zapalenie i zakażenie spojówek - strona 2

Zalecane płukanie z worka spojówkowego wydzieliny przy użyciu 0,9% NaCl przed podaniem leków. Antybiotyki niekiedy podaje się wyłącznie w celu zapobiegania nadkażeniu bakteryjnemu.

Chlamydiowe zapalenie spojówek (wtrętowe zapalenie spojówek)

Definicja: zapalenie spojówek wywołane przez Chlamydia trachomatis serotypy D-K, choroba przenoszona drogą płciową zwykle u młodszych osób w okresie aktywności seksualnej lub występująca u noworodków (zakażenia w trakcie porodu, objawy pojawiają się po 5–14 dniach od porodu). Jaglica (wywoływana przez Chlamydia trachomatis serotypy A, B, Ba, C) praktycznie się już nie występuje w krajach rozwiniętych.

Objawy: przewlekłe (utrzymujące się dłużej niż 16–28 dni) i nawracające; zwykle jednostronne zapalenie spojówek, zadrażnienie powierzchowne, wydzielina śluzowo-ropna, odczyn grudkowy spojówki, powiększone węzły chłonne, niekiedy zmiany w rogówce (np. nacieki, łuszczka).

Postępowanie: płukanie worka spojówkowego przy użyciu 0,9% NaCl.

Leczenie: u chorego(j) i partnera(ki) seksualnego(j) stosuje się azytromycynę w pojedynczej dawce 1 g p.o., alternatywnie można stosować klarytromycynę, tetracyklinę, doksycyklinę lub erytromycynę.

Alergiczne zapalenie spojówek

Sezonowe alergiczne zapalenie spojówek (SAC – seasonal allergic conjunctivitis)

Objawy: sezonowe; typowe alergeny: na wiosnę – pyłki drzew; w lecie – pyłki traw, jesienią – pyłki chwastów.

Przewlekłe (przetrwałe) alergiczne zapalenie spojówek (PAC – persistent allergic conjunctivitis)

Objawy: przez cały rok; typowe alergeny domowe – roztocza kurzu domowego, naskórek zwierząt.

Wiosenne zapalenie spojówek i rogówki (VKC – vernal keratoconjunctivitis)

Przewlekłe obustronne zapalenie spojówek powiązane z dodatnim wywiadem indywidualnym i/lub rodzinnym w kierunku występowania chorób atopowych (np. astma, wyprysk lub sezonowy alergiczny nieżyt nosa).

Klasyczny objaw: brodawki olbrzymie na spojówce tarczki powieki górnej („kamienie brukowe”).

Atopowe zapalenie rogówki i spojówek (AKC – atopic keratoconjunctivitis)

Obustronne zapalenie rogówki, spojówek i powiek ściśle związane z atopowym zapaleniem skóry.

Olbrzymiobrodawkowe zapalenie spojówek (GPC – giant papillary conjunctivitis)

Alergiczne zapalenie spojówki (typowe objawy dotyczą tarczki powieki górnej, w której stwierdza się brodawki „olbrzymie” [średnica >0,3 mm]). GPC stanowi reakcję immunologiczną na ciała obce (soczewki kontaktowe, protezy oczne, uwypuklające się plomby twardówkowe, wystające szwy po wcześniejszych zabiegach chirurgicznych).

Kontaktowe zapalenie spojówek (CAC – contact allergic conjunctivitis)

Zapalenie spowodowane działaniem toksycznym lub alergicznym (leki okulistyczne, środki konserwujące, substancje chemiczne zawarte w kosmetykach, np. lakierach do włosów).

Objawy: świąd, przekrwienie naczyń spojówki (zadrażnienie powierzchowne), obrzęk spojówki (aż do chemozy) i powiek, brak wyczuwalnych przyusznych węzłów chłonnych, typowe objawy ogólne związane z alergicznym nieżytem nosa.

Postępowanie: niespecyficzne – unikanie narażenia na działanie alergenów, zmiana strefy klimatycznej w okresie pylenia uczulającej rośliny, noszenie okularów ochronnych z zasłoniętymi bokami, ograniczenie do minimum wychodzenia z domu w czasie słonecznej i wietrznej pogody, zamykanie okien, zmiana odzieży po powrocie do domu, umycie włosów, stosowanie zimnych kompresów; w przypadku alergenów całorocznych w mieszkaniu unikanie dywanów, wykładzin, zasłon, kotar, narzut wełnianych, pierza (używanie pościeli przeciwalergicznej), wietrzenie pomieszczeń, unikanie nawilżaczy powietrza.

Leczenie:

1. Preparaty sztucznych łez – łagodzą objawy, nawilżają oczy i wypłukują alergeny z worka spojówkowego i powierzchni oka.
2. Miejscowe leki przeciwhistaminowe (np. lewokabastyna, emedastyna). Skutecznie zmniejszają świąd i zaczerwienienie. Podawane ogólnie nie zmniejszają znacząco objawów alergii ocznej.
3. Leki o podwójnym/wielotorowym działaniu (np. olopatadyna). Działają przeciwhistaminowo i stabilizująco na komórki tuczne.
4. NLPZ (np. ketorolak, diklofenak sodowy). Zmniejszają świąd i przekrwienie spojówki.
5. Leki zwężające naczynia krwionośne (np. nafazolina, fenylefryna, oksymetazolina, tetrahydrozolina). Dopuszczalne jest jedynie krótkotrwałe stosowanie, ponieważ powodują one przekrwienie spojówki z odbicia. Leki dostępne bez recepty i często nadużywane. Częste stosowanie prowadzi do toksycznego uszkodzenia rogówki i stałego, silnego przekrwienia oczu.
6. GKS. Mogą powodować powikłania (m.in. jaskra, zaćma) i nie powinny być przepisywane przez lekarzy pierwszego kontaktu, a jedynie przez okulistów w celu krótkotrwałego leczenia oraz u chorych opornych na leki konwencjonalne.
7. Stabilizatory komórek tucznych (np. kromoglikan sodu, lodoksamid). Nie łagodzą one objawów i należy je stosować profilaktycznie.

Ophthalmology. A short textbook. 2nd ed., Thieme (1985)

Czytaj dalej: Zespół suchego oka

Zaczerwienienie oka (czerwone oko) – spis treści