Nowe 5-walentne szczepionki przeciwko meningokokom

Inwazyjną chorobę meningokokową (IChM) wywołuje 12 różnych grup serologicznych meningokoków, ale za większość przypadków odpowiadają meningokoki grupy A, B, C, W oraz Y. W Polsce najczęstszą przyczyną IChM są meningokoki serogrupy B i C, ale od kilku lat obserwuje się zwiększenie częstości zachorowań wywołanych przez serogrupę W (trend ten widoczny jest w całej Europie). Zachorowania wywołane przez meningokoki serogrupy A oraz Y obserwuje się w Polsce rzadko.

Aktualnie pełna profilaktyka IChM wymaga podania 2 szczepionek w osobnych wstrzyknięciach – przeciwko meningokokom grupy B (Trumenba lub Bexsero) oraz przeciwko meningokokom grupy A, C, W, Y.

W październiku 2023 roku amerykański Urząd ds. Żywności i Leków (FDA) zarejestrował pierwszą 5-walentną szczepionkę przeciwko meningokokom serogrupy A, B, C, W oraz Y (PENBRAYA [firmy Pfizer]). Aktualnie szczepionka ta przeznaczona jest do stosowania u nastolatków i młodych dorosłych w wieku 10–25 lat. W badaniach klinicznych wykazano, że szczepionka jest immunogenna, bezpieczna i dobrze tolerowana. PENBRAYA to preparat składający się z 2 zarejestrowanych już wcześniej szczepionek tej firmy – przeciwko meningokokom grupy B (MenB-FHbp [Trumenba]) oraz przeciwko meningokokowym grupy A, C, W, Y (MenACWY-TT [Nimenrix]).

Niedawno zakończyło się również badanie kliniczne III fazy, obejmujące nastolatków i młodych dorosłych w wieku 10–25 lat, kolejnej 5-walentnej szczepionki przeciwko meningokokom A, B, C, W oraz Y (firmy GSK), w którym wykazano jej immunogenność oraz dobry profil bezpieczeństwa i tolerancji. To również preparat składający się z 2 zarejestrowanych już wcześniej szczepionek tej firmy – przeciwko meningokokom grupy B (4CMenB [Bexsero]) oraz przeciwko meningokokowym grupy A, C, W, Y (MenACWY-CRM [Menveo]). Firma złożyła wniosek o rejestrację do FDA.

Na świecie zarejestrowana jest też 5-walentna szczepionka przeciwko meningokokom grupy A, C, W, Y oraz X. Aktualnie zalecana do stosowania przez WHO w tzw. pasie meningkokowym w Afryce, rozciągającym się od Senegalu do Etiopii.

Szczepionki 5-walentne mogą w przyszłości usprawnić realizację profilaktyki IChM. Aktualnie nie są jeszcze zarejestrowane w krajach Unii Europejskiej.