Dotychczas amerykański Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP) zalecał szczepienie przeciwko pneumokokom wszystkim dorosłym w wieku ≥65 lat oraz w wieku 19–64 lat z dodatkowymi czynnikami ryzyka inwazyjnej choroby pneumokokowej (IChP). Na posiedzeniu w grudniu 2024 roku ACIP podjął decyzję o rozszerzeniu kryteriów wiekowych dla szczepienia przeciwko pneumokokom.
Zgodnie z zaleceniami ACIP ze stycznia 2025 roku szczepienie przeciwko pneumokokom zaleca się:1
- wszystkim dorosłym w wieku ≥50 lat,
- dorosłym w wieku 19–49 lat z dodatkowymi czynnikami ryzyka IChP.
W pozostałym zakresie dotychczasowe zalecenia nie zmieniły się (p. Jak szczepić dorosłych przeciwko pneumokokom?).2
Decyzję o rozszerzeniu wskazań wiekowych do szczepienia przeciwko pneumokokom u dorosłych podjęto na podstawie opublikowanych i nieopublikowanych danych naukowych dotyczących zachorowalności i umieralności z powodu IChP, wyszczepialności przeciwko pneumokokom w populacji USA oraz immunogenności i bezpieczeństwa dostępnych szczepionek. Uwzględniono również wyniki analizy efektywności kosztowej. Według ACIP rozszerzenie wskazań wiekowych do szczepienia przeciwko pneumokokom na osoby w wieku ≥50 lat (zamiast ≥65 lat) zwiększy wyszczepialność w populacji oraz zmniejszy zachorowalność i umieralność z powodu IChP w grupie wiekowej 50–64 lat.1
W sierpniu 2024 roku ACIP wydał także zalecenia dotyczące stosowania skoniugowanej 21-walentnej szczepionki przeciwko pneumokokom (PCV-21). Wskazał, że jest to jedna z dostępnych opcji szczepienia dla dorosłych. Aktualnie szczepionka ta nie jest zarejestrowana w krajach Unii Europejskiej i nie jest dostępna w Polsce.3
Zgodnie z polskim Programem Szczepień Ochronnych na 2025 rok (p. Program Szczepień Ochronnych na 2025 rok dla dzieci i dorosłych) szczepienie przeciwko pneumokokom zaleca się dorosłym: 4
- >50. roku życia (szczególnie >65. rż.);
- z przewlekłą chorobą serca, przewlekłą chorobą płuc, przewlekłą chorobą wątroby, w tym z marskością wątroby, przewlekłą chorobą nerek i zespołem nerczycowym, z cukrzycą;
- z wyciekiem płynu mózgowo-rdzeniowego, implantem ślimakowym;
- z anatomiczną lub czynnościową asplenią: sferocytozą i innymi hemoglobinopatiami, z wrodzoną i nabytą asplenią;
- z zaburzeniami odporności: wrodzonymi i nabytymi niedoborami odporności, zakażeniem HIV, białaczką, chorobą Hodgkina, uogólnioną chorobą nowotworową związaną z leczeniem immunosupresyjnym, w tym przewlekłą glikokortykosteroidoterapią lub radioterapią, szpiczakiem mnogim;
- uzależnionym od alkoholu, palącym papierosy.
Szczepienie zaleca się realizować w schemacie z użyciem PCV-13 + PPSV-23 lub PCV-20.
Piśmiennictwo:
1. Kobayashi M. Leidner A.J., Gierke R. i wsp.: Expanded recommendations for use of pneumococcal conjugate vaccines among adults aged ≥50 years: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices – United States, 2024. MMWR Morb. Mortal. Wkly Rep., 2025; 74: 1–82. Kobayashi M., Pilishvili T., Farrar J.L. i wsp.: Pneumococcal Vaccine for Adults Aged ≥19 Years: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices, United States, 2023. MMWR Recomm. Rep. 2023; 72 (No. RR-3): 1–39
3. Kobayashi M., Leidner A.J., Gierke R. i wsp.: Use of 21-valent pneumococcal conjugate vaccine among u.s. adults: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices – United States, 2024. MMWR Morb. Mortal. Wkly Rep. 2024; 73: 793–798
4. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2024 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2025. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 2024, poz. 93