Opracowała Małgorzata Ściubisz, redaktor serwisu „Szczepienia”
W brytyjskim badaniu obserwacyjnym z prospektywnym zbieraniem danych oceniono bezpieczeństwo 4-walentnej „żywej” donosowej szczepionki przeciwko grypie (LAIV-4) u dzieci chorych na astmę umiarkowaną lub ciężką albo z nawracającymi świstami wydechowymi.
Badanie przeprowadzono w sezonie epidemicznym grypy 2016/2017 w 14 specjalistycznych poradniach dziecięcych zajmujących się leczeniem astmy. Do badania kwalifikowano dzieci w wieku 2–18 lat z rozpoznaną astmą oraz regularnie przyjmujące wziewne GKS. Spośród dzieci w wieku przedszkolnym (2–5 lat) dodatkowo kwalifikowano te, u których w ciągu ostatniego roku wystąpiły ≥2 epizody zaostrzenia świstów wymagające doustnego podania GKS lub hospitalizacji. Kryteria wykluczenia obejmowały: stan wymagający inwazyjnego wspomagania oddychania z powodu choroby układu oddechowego w ciągu ostatnich 2 lat, ostre zaostrzenie objawów astmy w ciągu 72 h przed szczepieniem, przeciwwskazania do podania LAIV-4. Oceniano m.in. kontrolę astmy przed szczepieniem i w ciągu 4 tygodni po szczepieniu za pomocą odpowiednich dla wieku kwestionariuszy (Test for Respiratory and Asthma Control for Kids [TRACK], Asthma Control Questionnaire [ACQ], Children’s Asthma Control Test [(c)ACT]) oraz częstość epizodów ciężkiego zaostrzenia astmy, takich jak (1) konieczność zastosowania systemowych GKS lub zwiększenie dawki podtrzymującej przez ≥3 dni lub (2) nieplanowana konsultacja lekarska na oddziale ratunkowym lub hospitalizacja z powodu astmy wymagające podania systemowych GKS.
W badaniu uczestniczyło 478 dzieci (60% chłopcy) w wieku 2–18 lat (mediana: 9,3 lat), w tym 208 (44%) przyjmujących wziewne GKS w dużych dawkach i 122 (31%) z ciężką astmą. Po przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego LAIV-4 podawano pod nadzorem personelu medycznego (1 lub 2 dawki w odstępie ≥4 tyg.). W ciągu 4 tygodni obserwacji nie odnotowano istotnych zmian w kontroli astmy przed szczepieniem i po szczepieniu zarówno w grupie dzieci w wieku ≥5 lat, 5–11 lat (ocena na podstawie kwestionariusza (c)ACT i ACQ), jak i ≥12 lat (ocena na podstawie kwestionariusza ACQ). U dzieci w wieku <5 lat nie zaobserwowano również różnicy w zakresie objawów oddechowych przed szczepieniem i po szczepieniu. Ogółem wykazano, że odsetek dzieci, u których uzyskano poprawę kontroli astmy (8,8%), był podobny do odsetka dzieci, u których obserwowano pogorszenie (11,6%), co przemawia za tym, że objawy wskazujące na pogorszenie kontroli astmy nie były związane z podaniem LAIV-4. Ciężkie zaostrzenie astmy wymagające krótkotrwałego podania systemowych GKS odnotowano u 47 (14,7%) dzieci, w tym u 4 w ciągu 72 h po szczepieniu. Nie= zaobserwowano, aby wystąpienie zaostrzenia zależało od ciężkości astmy, wyjściowego stopnia kontroli astmy lub wyjściowej czynności płuc.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że choć zgodnie z niektórymi zaleceniami LAIV-4 jest przeciwskazana u dzieci chorych na astmę lub z nawracającymi świstami wydechowymi, to wyniki tego badania wskazują, że szczepionka ta jest bezpieczna u tych dzieci, w tym z ciężką lub nieodpowiednio kontrolowaną astmą.
