Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Przeniesienie szczepionkowego wirusa ospy wietrznej i półpaśca na osobę z kontaktu

18.11.2019
Transmission of vaccine-strain varicella-zoster virus: a systematic review
Marin M. i wsp.
Pediatrics, 2019 Sep;144(3). pii: e20191305. doi: 10.1542/peds.2019-1305

Opracowała Małgorzata Ściubisz, redaktor serwisu „Szczepienia”

Pytanie o ryzyko przeniesienia szczepionkowego (atenuowanego) wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV) od osoby zaszczepionej, która rozwinęła osutkę po szczepieniu, na osobę z kontaktu często nurtuje nie tylko pacjentów, ale i lekarzy. Zespół naukowców z Centers for Disease Control and Prevention (CDC) prowadził przegląd systematyczny piśmiennictwa i przeanalizował opisane przypadki przeniesienia na osoby z kontaktu szczepionkowego VZV od osób immunokompetentnych oraz z niedoborami odporności.

Autorzy przeszukali 4 elektroniczne bazy publikacji medycznych (Medline, Embase, Cochrane Library oraz Cumulative Index to Nursing and Allied Health Literature) za okres do grudnia 2018 roku. Ostatecznie do przeglądu zakwalifikowali 20 artykułów, w tym głównie dotyczących populacji Stanów Zjednoczonych (15), a także Australii (2), Chin (1), Japonii (1) oraz Europy (1; nie wskazano kraju).

W 5 artykułach opisano przypadki 6 osób bez niedoborów odporności (2 dzieci i 4 dorosłych), u których w ciągu 12–24 dni po szczepieniu przeciwko ospie wietrznej rozwinęła się pęcherzykowa osutka (najczęściej o łagodnym nasileniu; 2–40 wykwitów). W wyniku kontaktu z tymi osobami (najczęściej domowego) na ospę wietrzną zachorowało 8 osób w wieku od 4 miesięcy do 39 lat bez niedoborów odporności (przypadki wtórne, potwierdzone laboratoryjnie zakażenie wirusem szczepionkowym). U osób z kontaktu pęcherzykowa osutka pojawiała się 16–21 dni po ekspozycji na szczepionkowy VZV i miała łagodne nasilenie (najczęściej 25–30 wykwitów; zakres: 10–100). W kolejnych 5 artykułach opisano także 5 przypadków przeniesienia szczepionkowego wirusa VZV od osób bez niedoborów odporności, które od 8 miesięcy do 2 lat po szczepieniu zachorowały na półpasiec. W wyniku kontaktu z tymi osobami (najczęściej domowego), na ospę wietrzną zachorowało 5 osób w wieku 2–35 lat, bez niedoborów odporności. U osób z kontaktu osutka ospopodobna pojawiła się 14–19 dni po wystąpieniu pierwszych objawów półpaśca u osób będących źródłem zakażenia i miała łagodny przebieg (najczęściej 50–100 wykwitów). U 1 osoby z kontaktu wystąpiły objawy podrażnienia opon mózgowo-rdzeniowych, ale bez ogniskowych objawów neurologicznych. Marin i wsp. nie odnaleźli w piśmiennictwie opisu przypadku przeniesienia na osobę z kontaktu szczepionkowego VZV po szczepieniu przeciwko półpaścowi.

W kilku publikacjach opisano także przypadki przeniesienia szczepionkowego VZV na osoby z kontaktu od dzieci z niedoborami odporności, u których po szczepieniu przeciwko ospie wietrznej wystąpiła osutka. W badaniach tych autorzy za przyczynę zachorowania na ospę wietrzną lub serokonwersji bez osutki u rodzeństwa zaszczepionych dzieci uznali kontakt z wirusem szczepionkowym, jednak często bez potwierdzenia laboratoryjnego. Ekspozycja na ospę wietrzną lub półpasiec była ściśle monitorowana i jeżeli nie odnotowano innego źródła narażenia, uznawano, że źródłem ekspozycji było rodzeństwo, u którego po szczepieniu przeciwko ospie wietrznej wystąpiła osutka. W 1 artykule opisano przypadki przeniesienia wirusa szczepionkowego na nieodporne rodzeństwo od dzieci chorujących na ostrą białaczkę szpikową będących w remisji, u których po szczepieniu przeciwko ospie wietrznej wystąpiła osutka. Spośród 93 dzieci z kontaktu na ospę wietrzną zachorowało 16 (17%). Osutka pojawiała się 14–22 dni po kontakcie i miała łagodne nasilenie (śr. 35 wykwitów; zakres 1–200), bez objawów ogólnoustrojowych. U kolejnych 5 dzieci z kontaktu stwierdzono jedynie serokonwersję bez osutki. Zaobserwowano również, że ryzyko przeniesienia wirusa szczepionkowego korelowało dodatnio z liczbą wykwitów ospowych u szczepionych dzieci. Z kolei w innym badaniu wśród 124 dzieci z kontaktu z osobami, u których po podaniu pierwszej dawki szczepionki przeciwko ospie wietrznej nie wystąpiła osutka, nie odnotowano żadnego przypadku przeniesienia wirusa szczepionkowego. Nie udokumentowano także przypadku przeniesienia wirusa szczepionkowego na osoby z kontaktu od dzieci, u których ospopodobna osutka wystąpiła po podaniu drugiej dawki szczepionki.

Autorzy przeglądu zwrócili w dyskusji uwagę, że przytoczone opisy przypadków należy rozpatrywać w kontekście bardzo dużej liczby dawek szczepionek przeciwko ospie wietrznej podawanych w krajach, z których pochodzą analizowane publikacje. W samych Stanach Zjednoczonych w latach 1995–2013 wykorzystano ponad 140 000 000 dawek szczepionki przeciwko ospie wietrznej. Tym samym Morin i wsp. wyciągnęli wniosek, że ryzyko przeniesienia wirusa szczepionkowego ze zdrowej osoby bez niedoborów odporności na osobę z kontaktu jest minimalne i istnieje jedynie wówczas, gdy u osoby zaszczepionej wystąpi osutka ospopodobna. Wyniki przeglądu potwierdzają słuszność aktualnych zaleceń, aby osoby, u których po szczepieniu przeciwko ospie wietrznej wystąpi osutka, unikały kontaktu z osobami podatnymi na zakażenie należącymi do grup ryzyka ciężkiego przebiegu ospy wietrznej do czasu zaschnięcia wszystkich zmian. Warto w tym miejscu przypomnieć, że kontakt (np. domowy) z nieodpornymi na ospę osobami z niedoborem odporności, kobietami w ciąży czy noworodkami nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia przeciwko ospie wietrznej.

Reklama

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Przegląd badań