Opracowały: Małgorzata Ściubisz, Iwona Rywczak
W amerykańskim badaniu obserwacyjnym o charakterze ekologicznym oceniono wpływ powszechnych szczepień niemowląt przeciwko rotawirusom (RV) na wskaźniki hospitalizacji z powodu ostrej biegunki i biegunki RV we wszystkich grupach wiekowych. Dane dotyczące hospitalizacjach w latach 2006–2013 uzyskano ze szpitali z 26 stanów. W analizowanym okresie odnotowano 13 527 516 hospitalizacji z powodu ostrej biegunki, w tym 224 099 z powodu biegunki RV. Miesięczne wskaźnik hospitalizacji z okresu przed wprowadzeniem szczepień (lata 2000–2006) porównano z: (1) miesięcznymi wskaźnikami hospitalizacji po wprowadzeniu programu szczepień (lata 2008–2013), (2) miesięcznymi wskaźnikami hospitalizacji po wprowadzeniu szczepień dotyczącymi lat parzystych (2008, 2010, 2012) i nieparzystych (2009, 2011, 2013) oraz (3) miesięcznymi wskaźnikami hospitalizacji po wprowadzeniu programu szczepień dla każdego roku kalendarzowego. Z analizy wyłączono rok 2007 jako „rok przejściowy” (zalecenie szczepień przeciwko RV obowiązywało od września 2006 r.). Porównując okres braku szczepień przeciwko RV, z okresem po ich wprowadzeniu, znamienne zmniejszenie częstości hospitalizacji z powodu ostrej biegunki stwierdzono w najmłodszej grupie wiekowej 0–4 lat (iloraz wskaźników [IRR]: 0,54 [95% CI: 0,34–0,85), efekt ten był nieznacznie większy w latach parzystych niż nieparzystych (IRR odpowiednio: 0,50 i 0,58). W grupach wiekowych 5–19, 20–59 oraz ≥60 lat uzyskane wyniki nie były statystycznie istotne. W odniesieniu do biegunki RV wskaźniki hospitalizacji zmniejszyły się we wszystkich grupach wiekowych. Największą redukcję (o >85%) odnotowano u dzieci do ukończenia 4. roku życia (IRR: 0,14 [95% CI: 0,09–0,23]). Wskaźniki hospitalizacji zmniejszyły się wyraźniej w latach parzystych niż nieparzystych (IRR odpowiednio: 0,10 i 0,20). U dzieci i młodzieży w wieku 5–19 lat częstość hospitalizacji zmniejszyła się ogółem o 57% (IRR: 0,43 [95% CI: 0,31–0,59]), a u dorosłych w wieku 20–59 lat o 35% (IRR: 0,65 [95% CI: 0,54–0,79]). Efekt ten był coraz większy w kolejnych latach parzystych, natomiast w kolejnych latach nieparzystych różnice we wskaźnikach hospitalizacji pomiędzy porównywanymi okresami było coraz mniejsze, a w latach 2011 i 2013 statystycznie nieistotne. Podobne zmiany we wskaźnikach hospitalizacji z powodu biegunki RV zaobserwowano w grupie wiekowej ≥60 lat. W okresie realizacji szczepień przeciwko RV częstość hospitalizacji zmniejszyła się ogółem o 24% (IRR: 0,76 [95% CI: 0,61–0,96]), przy czym wynik był statystycznie istotny dla lat parzystych (IRR: 0,51 [95% CI: 0,39–0,66]), natomiast w latach nieparzystych wartości nie zmieniły się istotnie.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że 6 lat prowadzenia szczepień przeciwko RV miało widoczny wpływ na epidemiologię zakażeń RV wymagających hospitalizacji w całej populacji. We wszystkich grupach wiekowych pojawił się taki sam trend w zapadalności na biegunkę RV, ze zwiększaniem się wskaźników hospitalizacji co 2 lata. Wyniki te potwierdzają, że najmłodsze dzieci są głównym źródłem transmisji wirusa w populacji. Ocena pośrednich efektów szczepień przeciwko RV w dłuższym okresie obserwacji wskazuje, że po początkowym znacznym zmniejszeniu zapadalności w całej populacji niedługo po wprowadzeniu programu szczepień, w kolejnych latach zmiany w epidemiologii w różnych grupach wiekowych są bardziej złożone.
