Opracowały: Anna Bagińska, dr n. med. Magdalena Kocot-Kępska
Skróty: BMI – wskaźnik masy ciała, ChSN – choroby sercowo-naczyniowe, CI – przedział ufności, OR – iloraz szans
Choroby współistniejące mogą nasilać ból oraz pogarszać rokowanie u osób z przewlekłym bólem krzyża. Ferreira i wsp. przeprowadzili badanie, którego celem była ocena częstości współwystępowania niezakaźnych chorób przewlekłych u dorosłych z przewlekłym bólem krzyża oraz wskazanie, które z nich wiążą się z największymi ograniczeniami w codziennym funkcjonowaniu.
Populacyjnym badaniem kohortowym objęto dorosłych mieszkańców Brazylii. Dane uzyskano z badania ankietowego 2019 National Health Survey przeprowadzonego przez Brazilian Institute of Geography and Statistics przy współpracy z Brazylijskim Ministerstwem Zdrowia w gospodarstwach domowych w pięciu makroregionach geograficznych Brazylii. W tak wyodrębnionej populacji oceniono częstość występowania przewlekłego bólu krzyża oraz niezakaźnych chorób przewlekłych, a także wpływ chorób przewlekłych na codzienną aktywność u osób z bólem krzyża. Wielochorobowość zdefiniowano jako współwystępowanie ≥1 choroby przewlekłej i bólu krzyża. Ograniczenia aktywności oceniano w 5-stopniowej skali – od braku ograniczeń do bardzo ciężkich utrudnień w codziennym funkcjonowaniu.
Do badania włączono 87 678 Brazylijczyków. Przewlekły ból krzyża zgłosiło 21,6% badanych. W porównaniu z badanymi bez bólu krzyża osoby z bólem krzyża częściej były płci żeńskiej (60% vs 51%) oraz cechowały się starszym wiekiem (51 vs 43 lata) i większymi wartościami BMI (27,1 vs 26,3 kg/m2). Spośród nich 68% deklarowało ograniczenia w codziennej aktywności, w tym u 33% były one łagodne, u 19% umiarkowane, a u 16% poważne lub bardzo poważne.
Wielochorobowość stwierdzono u 62,1% dorosłych z przewlekłym bólem krzyża. W tej populacji najczęściej notowano występowanie chorób sercowo-naczyniowych (ChSN; 40,5% badanych), zapalenia stawów lub chorób reumatycznych (19,3%) oraz depresji (19,3%), podczas gdy w podgrupie bez bólu krzyża – ChSN (22,8%), depresji (7,7%) i cukrzycy (6,7%). Częstość występowania wszystkich ocenianych chorób przewlekłych (poza wymienionymi powyżej także astmy, nowotworów, chorób układu oddechowego innych niż astma oraz zaburzeń psychicznych innych niż depresja) była większa u osób z przewlekłym bólem krzyża w porównaniu z osobami bez bólu krzyża.
Badani z bólem krzyża i współwystępującymi chorobami przewlekłymi częściej niż osoby z bólem krzyża lecz bez tych chorób deklarowały ciężkie i bardzo ciężkie ograniczenia aktywności (odpowiednio: 5,6% vs 1,9% oraz 14,7% vs 7,1%), podczas gdy w grupie bez chorób współwystępujących częściej notowano brak ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu (25,9% vs 41,5%).
W analizie regresji wykazano, że u chorych z przewlekłym bólem krzyża współwystępowanie zapalenia stawów lub chorób reumatycznych (OR 2,1; 95% CI: 1,9–2,4), chorób układu oddechowego innych niż astma (OR 1,8; 95% CI: 1,3 –2,5), depresji (OR 1,6; 95% CI: 1,4–1,8), ChSN (OR 1,5; 95% CI: 1,3–1,6) oraz cukrzycy (OR 1,3; 95% CI: 1,1–1,5) zwiększało ryzyko ograniczeń aktywności w porównaniu z niewystępowaniem tych chorób, podczas gdy astma, nowotwory oraz zaburzenia psychiczne inne niż depresja nie wpływały na to ryzyko.
W przeprowadzonym badaniu wykazano, że około 60% dorosłych Brazylijczyków z przewlekłym bólem krzyża doświadcza ≥1 choroby współistniejącej, najczęściej chorób sercowo-naczyniowych, zapalenia stawów/chorób reumatycznych i depresji (i wszystkie one występują w tej grupie częściej niż u osób bez przewlekłego bólu krzyża). W tej grupie obserwowano również wyraźnie większe ograniczenia aktywności związane z bólem krzyża niż u osób, u których ból występował jako jedyne schorzenie.
