Rzadki wariant ektopii moczowodu u 50-letniego mężczyzny

Ciekawe przypadki z Polish Archives of Internal Medicine. Całkowite jednostronne zdwojenie prawego moczowodu z ektopowym ujściem do części sterczowej cewki moczowej, stwierdzone w USG przezodbytniczej

25.01.2023
Complete unilateral duplication of the right ureter with ectopic orifice into the prostatic urethra found by transrectal ultrasound
dr n. med. Krzysztof Balawender1,2, lek. Anna Pliszka2, dr n. med. Grzegorz Wysiadecki3, prof. dr hab. n. med. Jerzy Walocha4, dr hab. n. med. Wirginia Likus prof. SUM5, dr n. med. Andrzej Żytkowski6,7
1 Oddział Kliniczny Urologii i Urologii Onkologicznej, Szpital Miejski w Rzeszowie
2 Katedra Nauk Morfologicznych, Instytut Nauk Medycznych, Kolegium Nauk Medycznych, Uniwersytet Rzeszowski
3 Zakład Anatomii Prawidłowej i Klinicznej, Katedra Anatomii i Histologii, UM w Łodzi
4 Katedra i Zakład Anatomii, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum w Krakowie
5 Zakład Anatomii, Wydział Nauk o Zdrowiu w Katowicach, ŚUM w Katowicach
6 Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 1 im. Norberta Barlickiego w Łodzi
7 Wydział Filologiczny, Zakład Dialektologii Polskiej i Logopedii, Uniwersytet Łódzki

Tłumaczyła lek. Elżbieta Chmura-Gogól

Jak cytować: Balawender K., Pliszka A., Wysiadecki G., Walocha J., Likus W., Żytkowski A.: Praktyka kliniczna - ciekawe przypadki z Polish Archives of Internal Medicine. Całkowite jednostronne zdwojenie prawego moczowodu z ektopowym ujściem do części sterczowe cewki moczowej, stwierdzone w USG przezodbytniczej. Med. Prakt., 2022; 11: 100-102

Skróty: TK - tomografia komputerowa, URSL (ureterorenoscopic lithotripsy) - litotrypsja ureterorenoskopowa, USG - ultrasonografia

50-letni mężczyzna został przyjęty na oddział urologii z powodu występującego od 3 dni nasilającego się, kłującego bólu w okolicy lędźwiowej prawej, promieniującego do pachwiny prawej. USG ujawniła zdwojenie moczowodu prawego z  niewyraźnie widocznym nadliczbowym moczowodem o krętym przebiegu oraz znaczne poszerzenie prawego górnego układu kielichowo-miedniczkowego. W dolnej części poszerzonego ektopowego moczowodu (megaureter) stwierdzono hiperechogeniczne masy wskazujące na występowanie złogów. Ponieważ uwidocznienie ujścia dodatkowego moczowodu było niemożliwe w USG przezbrzusznej, wykonano USG przezodbytniczą. Ujawniła ona ektopowe ujście moczowodu w tylnej części gruczołu krokowego oraz złogi w dalszym odcinku moczowodu (ryc. A).

Ryc. Całkowite jednostronne zdwojenie moczowodu prawego z ektopowym ujściem do części sterczowej cewki moczowej. A - USG przezodbytnicza ukazująca ektopowe ujście moczowodu (UM) w tylnej części gruczołu krokowego (GK) i złogi (Z) w końcowej części moczowodu. B - schematyczny rysunek ilustrujący opisaną w niniejszym opracowaniu anomalię anatomiczną. Wada ta jest jednostronna i charakteryzuje się występowaniem 2 oddzielnych układów kielichowo-miedniczkowych: górnego (GUKM) i dolnego (DUKM), a także 2  moczowodów z oddzielnymi ujściami końcowymi po stronie prawej. Moczowód GUKM uznano za ektopowy, ponieważ uchodzi poza trójkątem pęcherzowym. CD - TK potwierdzająca zdwojenie moczowodu po stronie prawej, przy czym ujście dalsze moczowodu odprowadzającego mocz z GUKM znajduje się w części sterczowej cewki moczowej, a moczowód odprowadzający mocz z DUKM uchodzi typowo do pęcherza moczowego. GUKM nie ulegał wzmocnieniu kontrastowemu, więc nie został uwidoczniony w TK. Górny biegun nerki uległ zanikowi. Przebieg moczowodu ektopowego ustalono na podstawie widocznego w TK cewnika double J (DJ), który założono po uwidocznieniu ujścia moczowodu w USG przezodbytniczej. PM - pęcherz moczowy, ME - moczowód ektopowy, NL - nerka lewa, ML - moczowód lewy, NP - nerka prawa, MP - moczowód prawy

Pacjent został skierowany na litotrypsję ureterorenoskopową (URSL). Złogi zostały skruszone za pomocą lasera holmowego, a do ektopowego moczowodu wprowadzono cewnik podwójnie zagięty (double J). Tomografia komputerowa (TK) potwierdziła anomalię anatomiczną: całkowite zdwojenie prawego układu kielichowo-miedniczkowego i moczowodu. Moczowód drenujący górny układ kielichowo-miedniczkowy uchodził nieprawidłowo do części sterczowej cewki moczowej, podczas gdy moczowód odprowadzający mocz z dolnego układu kielichowo-miedniczkowego uchodził w trójkącie pęcherzowym po stronie prawej (ryc. B-D).
Górny układ kielichowo-miedniczkowy nie ulegał wzmocnieniu kontrastowemu i nie był widoczny w TK (ryc. C i D). Z  tego powodu przebieg ektopowego moczowodu ustalono na podstawie przebiegu wprowadzonego doń cewnika double J.
Po URSL u chorego występowały dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych, w związku z czym poddawano go leczeniu z powodu nawracających zakażeń dróg moczowych. Ostatecznie z powodu anomalii anatomicznej rozwinęło się roponercze. Dlatego też przeprowadzono heminefrektomię laparoskopową, obejmującą zanikową górną część nerki prawej, wraz z  górnym układem kielichowo-miedniczkowym i poszerzonym ektopowym moczowodem. Podczas dalszej rocznej obserwacji objawy ze strony dolnych dróg moczowych całkowicie ustąpiły.
Zdwojenie moczowodu jest wadą wrodzoną nerek i dróg moczowych, występującą z częstością 0,3-3,0%,1 2-6 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn2. Wada ta jest spowodowana powstaniem 2 oddzielnych pączków moczowodowych, z których każdy rozwija się w oddzielny układ kielichowo-miedniczkowy (górny i dolny) i oddzielny moczowód o osobnym ujściu dalszym.3 Wada ta może predysponować do utrudnionego odpływu moczu i tworzenia się moczowodu olbrzymiego (megaureter), co w konsekwencji może powodować nawracające zakażenie dróg moczowych. Inne potencjalne powikłania to refluks pęcherzowo-moczowodowy, zaleganie moczu prowadzące do kamicy moczowej oraz odmiedniczkowe zapalenie nerek.4
Celem tego doniesienia jest zwrócenie uwagi na rzadki wariant ektopii moczowodu, ponieważ wada ta może być przyczyną trudności diagnostycznych i operacyjnych (zwłaszcza podczas radykalnej prostatektomii). Właściwe uwidocznienie ektopowego moczowodu i jego ujścia poza pęcherzem moczowym może być wyzwaniem, co prowadzi do trudności w  diagnostyce obrazowej i konieczności stosowania różnych technik obrazowania. Łącznie około 16% moczowodów ektopowych nie można wykryć za pomocą pielografii z powodu braku układu kielichowego w obrębie bieguna górnego lub bardzo cienkiego i dysplastycznego miąższu nerki. Dlatego też mogą być potrzebne takie metody obrazowania jak TK, rezonans magnetyczny lub scyntygrafia z dimerkaptobursztynianem.5 Dokładne zebranie wywiadu i badanie przedmiotowe pozostają podstawowymi krokami diagnostycznymi.

Piśmiennictwo:

1. Houat A.P., Guimaraes C.T.S., Takahashi M.S. i wsp.: Congenital anomalies of the upper urinary tract: a  comprehensive review. Radiographics, 2021; 41: 462-486
2. Gangopadhyaya A.N., Uoadhayaya V.D., Panday A. i wsp.: Single system ectopic ureter in females: a single centre study. J. Indian Assoc. Pediatr. Surg., 2007; 4: 202-205
3. Arumugam S., Subbiah N.K., Mariappan Senthiappan A.: Double ureter: incidence, types, and its applied significance - a cadaveric study. Cureus, 2020; 12: e7760
4. Steyaert H., Lauron J., Merrot T. i wsp.: Functional ectopic ureter in case of ureteric duplication in children: initial experience with laparoscopic low transperitoneal ureteroureterostomy. J. Laparoendosc. Adv. Surg. Tech. A., 2009; 19 (supl. 1): S245-S247
5. Hansonb G.R., Gattia J.M., Gittesa G.K., Murphy J.P.: Diagnosis of ectopic ureter as a cause of urinary incontinence. J. Pediatr. Urol., 2007; 3: 53-57
Zobacz także
Wybrane treści dla pacjenta:
  • Tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny w okulistyce
  • Ultrasonografia (USG) naczyń obwodowych
  • Ostre zapalenie gruczołu krokowego (prostaty)
  • Łagodny przerost stercza
  • Ból podczas oddawania moczu (mikcji)
  • Tomografia komputerowa klatki piersiowej
  • USG układu moczowego
  • Ból w okolicy lędźwiowej (ból „w boku”; ból „pleców”)
  • Tomografia komputerowa
  • Ultrasonografia w prezentacji B
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Patronat