Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Wskazówki Światowej Organizacji Zdrowia dotyczące opieki domowej nad chorymi na COVID-19 z łagodnymi objawami oraz postępowania z osobami z kontaktu

26.03.2020
World Health Organization (2020). Home care for patients with COVID-19 presenting with mild symptoms and management of their contacts: interim guidance, 17 March 2020

© World Health Organization 2020. Some rights reserved. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO

Jak cytować: Wskazówki Światowej Organizacji Zdrowia dotyczące opieki domowej nad chorymi na COVID-19 z łagodnymi objawami oraz postępowania z osobami z kontaktu. Med. Prakt., 2020; 4

Tłumaczyła: Magdalena Rot
Konsultowała: dr n. med. Weronika Rymer, Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych, Chorób Wątroby i Nabytych Niedoborów Odpornościowych, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Skróty: COVID-19 (coronavirus disease) – choroba spowodowana przez SARS-CoV-2, MERS-CoV (Middle East respiratory syndrome coronavirus) – koronawirus wywołujący bliskowschodni zespół niewydolności oddechowej, WHO (World Health Organization) – Światowa Organizacja Zdrowia

Wprowadzenie

Niniejsze wytyczne zostały opracowane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w odpowiedzi na potrzebę wydania zaleceń dotyczących opieki domowej nad pacjentami z podejrzeniem COVID-19, u których występują łagodne objawy choroby,a oraz określenia działań z zakresu zdrowia publicznego wobec osób z kontaktu. Niniejszy dokument stanowi adaptację wytycznych opublikowanych w czerwcu 2018 roku dotyczących zakażeń koronawirusem wywołującym bliskowschodni zespół niewydolności oddechowej (MERS-CoV)1 i uwzględnia oparte na danych naukowych wytyczne WHO poświęcone prewencji i kontroli w warunkach systemu opieki zdrowotnej ostrych chorób układu oddechowego stwarzających zagrożenie epidemią i pandemią2 oraz aktualny stan wiedzy o COVID-19.

Celem niniejszego dokumentu jest dostarczenie specjalistom od zdrowia publicznego oraz prewencji i kontroli zakażeń, osobom zarządzającym opieką zdrowotną oraz pracownikom medycznym wskazówek dotyczących opieki domowej nad pacjentami z podejrzeniem COVID-19 i łagodnymi objawami oraz postępowania z osobami, które miały z nimi kontakt. Wskazówki te są oparte na danych naukowych na temat COVID-19 i uwzględniają możliwość wdrożenia procedur prewencji i kontroli zakażeń w warunkach domowych. Określenie „opiekunowie” oznacza w tym dokumencie rodziców, małżonków oraz innych członków rodziny lub znajomych pacjenta bez formalnego przeszkolenia medycznego.

Definicje przypadków zakażenia koronawirusem wywołującym COVID-19 zamieszczono w dokumencie WHO pt. „Global Surveillance for human infection with coronavirus disease (COVID-19)”.

Wytyczne dotyczące działań z zakresu prewencji i kontroli zakażeń w placówkach ochrony zdrowia zawiera osobny dokument poświęcony temu zagadnieniu.

Gdzie się opiekować chorymi na COVID-19

WHO zaleca izolację i leczenie w warunkach szpitalnych wszystkich osób z laboratoryjnie potwierdzonym zakażeniem koronawirusem wywołującym COVID-19. Wszystkie osoby z podejrzeniem COVID-19 i objawami ciężkiego ostrego zakażenia układu oddechowego powinny zostać poddane segregacji (triaż) w miejscu pierwszego kontaktu z systemem opieki zdrowotnej i – w zależności od ciężkości choroby – odpowiedniemu leczeniu. WHO zaktualizowała wytyczne dotyczące leczenia pacjentów z ostrym zakażeniem układu oddechowego związanym z COVID-19, które obejmują również populacje o zwiększonym ryzyku (np. osoby starsze, kobiety w ciąży i dzieci). Jeżeli izolacja wszystkich pacjentów w warunkach szpitalnych nie jest możliwa, w pierwszej kolejności należy zapewnić hospitalizację osobom, u których prawdopodobieństwo ciężkiego przebiegu choroby jest największe, czyli pacjentom w stanie ciężkim lub krytycznym, a także chorym z łagodnymi objawami, jeśli są obciążeni zwiększonym ryzykiem z powodu wieku (>60 lat) lub chorób współistniejących (takich jak np. przewlekła choroba układu krążenia lub układu oddechowego, cukrzyca, choroba nowotworowa).

Jeśli nie ma możliwości izolacji w warunkach szpitalnych wszystkich chorych z łagodnymi objawami, osoby bez czynników ryzyka można izolować w innych obiektach (takich jak przystosowane do tego celu hotele, stadiony lub sale gimnastyczne) do czasu ustąpienia objawów i uzyskania ujemnych wyników badań laboratoryjnych w kierunku COVID-19. Innym rozwiązaniem dla tej grupy pacjentów (tzn. z łagodnymi objawami i bez czynników ryzyka) jest izolacja domowa.

Opieka domowa nad pacjentami z podejrzeniem COVID-19 i łagodnymi objawami

Hospitalizacja osób z łagodnymi objawami może nie być możliwa z powodu przeciążenia systemu opieki zdrowotnej ani wymagana, chyba że istnieje obawa, że może dojść do nagłego pogorszenia ich stanu zdrowia.3 Dlatego w przypadku osób z łagodnymi objawami można rozważyć izolację domową, pod warunkiem że członkowie ich rodzin mają możliwość monitorowania ich stanu zdrowia i opiekowania się nimi.

Opiekę w warunkach domowych można również rozważyć w sytuacji, w której leczenie szpitalne jest niemożliwe lub niebezpieczne (np. z powodu ograniczonej liczby miejsc lub niewystarczających zasobów do sprawowania opieki w szpitalu).

W każdej z tych sytuacji pacjenci z łagodnymi objawami1 i bez przewlekłych chorób współistniejących (takich jak choroby płuc lub serca, niewydolność nerek, upośledzenie odporności), które zwiększają ryzyko wystąpienia powikłań, można objąć opieką w warunkach domowych. Taka decyzja wymaga jednak dokładnej oceny klinicznej stanu pacjenta oraz weryfikacji bezpieczeństwa jego środowiska domowego.b

Jeżeli to możliwe, pracownik medyczny powinien przeprowadzić ocenę warunków bytowych osoby, która ma zostać poddana izolacji domowej, i zweryfikować, czy pozwalają one na taką formę opieki, tj. czy pacjent i jego rodzina są w stanie wdrożyć działania ochronne zalecane w ramach izolacji domowej (np. przestrzegać zasad higieny rąk i układu oddechowego, utrzymywać czystość otoczenia, ograniczyć przemieszczanie się w obrębie domu/mieszkania i poza nim) i postępować właściwie w sytuacjach zagrożeń, takich jak przypadkowe wypicie płynu do dezynfekcji czy wywołanie pożaru przy stosowaniu środka do dezynfekcji rąk na bazie alkoholu.

W miarę możliwości przez cały okres opieki domowej, tj. do czasu całkowitego ustąpienia objawów u pacjenta, należy utrzymywać kontakt z placówką ochrony zdrowia lub służbami sanitarnymi. Aby dokładnie określić, jak długo powinna trwać izolacja domowa, potrzeba obszerniejszej wiedzy na temat COVID-19 i transmisji zakażenia.

Aby nie dopuścić do zakażenia osób przebywających w domu z pacjentem z podejrzeniem COVID-19, należy wszystkich domowników przeszkolić w zakresie zasad właściwej higieny rąk, podstawowych metod prewencji i kontroli zakażeń oraz najbezpieczniejszego sprawowania opieki nad pacjentem. Pacjentów i innych domowników należy na czas izolacji objąć stałym wsparciem i edukacją oraz monitorowaniem.

Wszyscy domownicy powinni przestrzegać następujących zaleceń:
1) pacjenta należy umieścić w odpowiednio wentylowanym, jednoosobowym pomieszczeniu (tj. z otwieralnymi drzwiami i oknami)
2) należy ograniczyć poruszanie się pacjenta po domu i przestrzeń dzieloną z pozostałymi domownikami oraz zadbać o odpowiednią wentylację pomieszczeń wspólnych (np. kuchni, łazienki) przez otwieranie okien
3) pozostali domownicy powinni przebywać w innym pokoju, a gdy jest to niemożliwe, zachować odległość ≥1 metra od chorego (np. spać w oddzielnym łóżku)c
4) należy ograniczyć liczbę opiekunów. Najlepiej, by chorym opiekowała się jedna osoba – zdrowa, bez chorób przewlekłych i upośledzonej odporności. 3 Odwiedziny powinny być zabronione do czasu całkowitego wyzdrowienia chorego i ustąpienia objawów COVID-19.
5) należy przestrzegać zasad higieny rąk po każdym kontakcie z pacjentem lub przedmiotami z jego bezpośredniego otoczenia,4 a także przed przygotowaniem i po przygotowaniu posiłku, przed jedzeniem, po skorzystaniu z toalety oraz za każdym razem, kiedy ręce są widocznie zabrudzone. Jeśli ręce nie są widocznie brudne, można je dezynfekować środkiem na bazie alkoholu. W przypadku widocznych zabrudzeń należy użyć wody i mydła.
6) po umyciu rąk wodą i mydłem należy je osuszyć, używając jednorazowych ręczników papierowych. W razie ich braku należy używać czystych ręczników z tkaniny i często je wymieniać.
7) pacjenta należy zaopatrzyć w maseczkę medyczną, d aby zapobiec rozprzestrzenianiu się wydzielin z dróg oddechowych. Pacjent powinien nosić maseczkę tak często, jak to możliwe, i codziennie ją wymieniać. Osoby, które nie tolerują maseczek medycznych, powinny rygorystycznie przestrzegać zasad higieny dróg oddechowych, tzn. podczas kaszlu i kichania zakrywać usta i nos jednorazową chusteczką papierową. Materiały użyte do zakrycia ust i nosa należy natychmiast wyrzucić lub uprać (np. chusteczki z tkaniny należy prać w wodzie z mydłem lub detergentem).
8) opiekunowie powinni stosować maseczki medyczne zakrywające usta i nos, kiedy przebywają z pacjentem w jednym pomieszczeniu. Maseczek nie należy dotykać ani poprawiać podczas noszenia. Maseczkę zmoczoną lub zabrudzoną wydzieliną z dróg oddechowych należy niezwłocznie wymienić na nową, czystą i suchą. Maseczkę należy zdejmować, stosując odpowiednią technikę: rozwiązać troczki, nie dotykając przedniej części maseczki. Po zdjęciu maseczkę należy natychmiast wyrzucić i umyć lub zdezynfekować ręce.
9) należy unikać bezpośredniego kontaktu z płynami ustrojowymi, w szczególności z wydzielinami z ust i dróg oddechowych, oraz z kałem. Podczas higieny jamy ustnej i dróg oddechowych oraz kontaktu z kałem, moczem lub odpadami należy stosować jednorazowe rękawiczki i maseczkę. Przed zdjęciem oraz po zdjęciu rękawiczek i maseczki należy umyć lub zdezynfekować ręce.
10) nie należy ponownie używać jednorazowych masek i rękawiczek
11) pacjent powinien korzystać z pościeli oraz sztućców przeznaczonych tylko dla niego. Przedmioty te należy po użyciu umyć lub uprać w wodzie z mydłem; wówczas można ich używać wielokrotnie.
12) należy codziennie czyścić i dezynfekować często dotykane powierzchnie w pokoju, w którym przebywa pacjent (np. stolik nocny, ramy łóżka i inne meble). W pierwszej kolejności zaleca się mycie takich powierzchni wodą z mydłem lub zwykłym domowym detergentem, a następnie, po ich spłukaniu – dezynfekcję domowym środkiem dezynfekującym zawierającym roztwór podchlorynu sodu o stężeniu 0,1% (tj. 1000 ppm).
13) łazienkę i toaletę należy sprzątać i dezynfekować co najmniej raz dziennie. W pierwszej kolejności zaleca się mycie wszystkich powierzchni wodą z mydłem lub zwykłym domowym detergentem, a po spłukaniu dezynfekcję domowym środkiem dezynfekującym zawierającym roztwór podchlorynu sodu o stężeniu 0,1%.
14) odzież pacjenta, jego pościel i ręczniki należy prać w wodzie ze zwykłym proszkiem lub detergentem w temperaturze 60–90°C, a następnie dokładnie wysuszyć. Skażoną pościel powinno się umieścić w osobnym worku na pranie. Należy unikać potrząsania brudną pościelą/odzieżą oraz kontaktu skażonych materiałów ze skórą i ubraniami.
15) podczas czyszczenia powierzchni lub kontaktu z odzieżą bądź pościelą zabrudzoną płynami ustrojowymi należy stosować rękawiczki i odzież ochronną (np. foliowe fartuchy). W zależności od sytuacji można stosować rękawiczki jedno- lub wielorazowego użytku. Rękawiczki wielorazowe należy po każdym użyciu wymyć wodą z mydłem i zdekontaminować roztworem podchlorynu sodu o stężeniu 0,1%. Rękawiczki jednorazowe (np. nitrylowe lub lateksowe) po użyciu należy wyrzucić. Przed założeniem i po zdjęciu rękawiczek należy umyć lub zdezynfekować ręce.
16) rękawiczki, maseczki oraz inne odpady powstałe w trakcie domowej opieki nad pacjentem należy wyrzucić do umieszczonego w pokoju pacjenta kosza na śmieci z pokrywą, a następnie przekazać do utylizacji zgodnie z zasadami dotyczącymi gospodarki odpadami zakaźnymi.e Obowiązek zapewnienia utylizacji odpadów zakaźnych spoczywa na miejscowym organie inspekcji sanitarnej.
17) należy unikać wszelkich innych rodzajów narażenia na kontakt z przedmiotami skażonymi znajdującymi się w bezpośrednim otoczeniu pacjenta (np. nie należy używać tej samej szczoteczki do zębów, dzielić się papierosami ani współdzielić sztućców, naczyń, kubków, ręczników, myjek lub pościeli)
18) pracownicy ochrony zdrowia sprawujący opiekę nad pacjentem w warunkach domowych powinni przeprowadzić ocenę ryzyka i na tej podstawie dobrać odpowiednie środki ochrony indywidualnej, a także przestrzegać zaleceń w zakresie ochrony przed zakażeniem drogą kropelkową i przez kontakt
19) osoby z potwierdzonym COVID-19 i łagodnymi objawami, nad którymi sprawowana jest opieka w domu, mogą zostać zwolnione z izolacji po dwukrotnym uzyskaniu ujemnego wyniku badania metodą PCR, przy czym odstęp między badaniami nie może być krótszy niż 24 godziny. W razie braku możliwości wykonania badań WHO zaleca pozostawienie pacjenta w izolacji przez dodatkowe 2 tygodnie od ustąpienia objawów.

strona 1 z 2