Jaką specjalizację powinien mieć lekarz wydający zaświadczenie o odroczeniu szczepień, aby takie zaświadczenie było zasadną podstawą dla lekarza POZ do takiego odroczenia? Czy można zakwestionować takie zaświadczenie, jeżeli lekarz POZ uzna je za niezgodne z aktualną wiedzą medyczną?
Przepisy prawa nie określają rodzaju specjalizacji lekarskiej wymaganej do przeprowadzenia konsultacji specjalistycznej, której wynik daje podstawę do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego.1 Z przepisów prawa wynika jednak, że powinna ona odpowiadać przeciwwskazaniom do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, dającym podstawy do długotrwałego odroczenia wykonania szczepienia i stwierdzonym przez lekarza podczas badania kwalifikacyjnego. W przypadku gdy lekarz POZ w badaniu kwalifikacyjnym nie widzi podstaw do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, nie kieruje pacjenta do konsultacji specjalistycznej i wydaje orzeczenie o braku przeciwskazań do szczepienia obowiązkowego w oparciu o pozytywny wynik lekarskiego badania kwalifikacyjnego. Od tego orzeczenia przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu do Komisji Lekarskiej działającej przez Rzeczniku Praw Pacjenta.2 Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy ma 30 dni na wniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza POZ (zakwestionowanie braku przeciwskazań do szczepienia obowiązkowego). Termin ten liczony jest od daty wydania przez lekarza POZ zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania kwalifikacyjnego. W tym ustawowym trybie weryfikuje się zgodność z aktualną wiedzą medyczną orzeczenia lekarza POZ o stanie zdrowia pacjenta. Lekarz POZ nie ma jednak uprawnień do wniesienia do Komisji Lekarskiej swojego sprzeciwu wobec orzeczenia innego lekarza (specjalisty), lecz powinien samodzielnie ocenić stan zdrowia pacjenta i wydać swoją opinię, niezależnie od treści zaświadczenia od specjalisty, które tylko może wziąć pod uwagę, lecz nie jest nim związany.
Tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej w celu długotrwałego odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych określono w § 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 782). Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne lekarza POZ dało podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, powinien odnotować w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
W przypadku gdy lekarz POZ sprawujący opiekę nad pacjentem nie był lekarzem kierującym pacjenta na konsultację, niezależnie od otrzymanego zaświadczenia, może zwrócić się do lekarskiej praktyki zawodowej lub poradni specjalistycznej, z której wystawiono zaświadczenie lekarskie, o udostępnienie lekarzowi POZ źródłowej dokumentacji medycznej z leczenia pacjenta3 w celu zapewnienia ciągłości świadczeń zdrowotnych (w tym przypadku – realizacji szczepień zgodnie z obowiązującym kalendarzem szczepień) i w ten sposób zapoznać się z aktualnym stanem zdrowia pacjenta dającym podstawy do odroczenia szczepień obowiązkowych. Zgoda pacjenta na udostępnienie dokumentacji szczepień w tym trybie nie jest wymagana.
Przypisy:
1. art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1675).2. Na podstawie art. 31 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz.581).
3. Na podstawie art. 26 ust. 3 pkt 1) ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 581).
