Czy szczepienia zalecane (np. przeciwko sezonowym zakażeniom, jak grypa, RSV) można przeprowadzić w domu pacjenta, jeśli z powodu trudności z mobilnością lub obciążenia chorobami nie jest w stanie wychodzić z domu i w związku z tym szczepienia nie można wykonać w poradni?
W przypadkach uzasadnionych medycznie szczepienia zalecane można zrealizować w domu, jeśli stan zdrowia pacjenta uniemożliwia opiekę ambulatoryjną, tzn. w innym miejscu niż gabinet zabiegowy/punkt szczepień poradni POZ.1
Kwalifikację i szczepienie zalecane może przeprowadzić w miejscu zamieszkania pacjenta (np. w wieku podeszłym) nie tylko lekarz, lecz także pielęgniarka2 posiadająca kwalifikacje do przeprowadzania szczepień ochronnych zgodne z wymogami zawartymi w przepisach o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.3 Produkty immunologiczne do szczepień ochronnych znajdują się na liście produktów leczniczych ordynowanych przez pielęgniarki w ramach samodzielnego wykonywania świadczeń zapobiegawczych.4 Opiekę pielęgniarską nad zadeklarowanymi pacjentami, którzy ze względu na problemy zdrowotne wymagają udzielania systematycznych świadczeń pielęgniarskich w warunkach domowych i nie są objęci na podstawie odrębnej umowy świadczeniami pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej, pielęgniarka POZ sprawuje zgodnie z ustalonym indywidualnym planem opieki.5 Indywidualny Plan Zdrowotny w ramach programu „Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej” zawiera rekomendowane szczepienia.6
Warunki realizacji takiego świadczenia zdrowotnego powinny być takie same jak w przypadku innych procedur zabiegowych wykonywanych w domu pacjenta (np. podawania leków we wstrzyknięciach). Ze względu na rodzaj procedury, czas i warunki transportu szczepionek przeznaczonych dla pacjenta należy zagwarantować zachowanie łańcucha chłodniczego (przenośna lodówka) oraz zapewnić obserwację pacjenta po iniekcji. Neseser pielęgniarski powinien zawierać kompletny zestaw przeciwwstrząsowy.7
Przypisy:
1. Zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 2) Ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r., poz. 515) oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1427 z późn. zm.).2. Na podstawie art. 19 ust. 5a i 5b Ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn.: Dz.U. 2025 r., poz. 1675).
3. Zgodne z § 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r., poz. 782); Stanowisko NIPiP w sprawie kwalifikacji uprawnień do realizacji szczepień dostępne pod adresem: https://nipip.pl/komunikat-w-sprawie-uprawnien-do-wykonywania-szczepien-ochronnych-przez-pielegniarki-i-polozne-na-podstawie-nowego-programu-kursu-specjalistycznego-w-zakresie-szczepien-ochronnych-dla-pielegniarek-i-p/
4. Na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie wykazu substancji czynnych zawartych w lekach, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych ordynowanych przez pielęgniarki i położne oraz wykazu badań diagnostycznych, na które mają prawo wystawiać skierowania pielęgniarki i położne (tekst jedn.: Dz.U. z 2025, poz. 1074) – dotyczy personelu, który posiada kwalifikacje określone w art. 12a ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 15).
5. § 25 ust. 3 zarządzenia Nr 22/2025/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 31 marca 2025 r. w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna, NFZ.2025.22 z dnia 2025.03.31 z późn. zm.
6. Cz. VI załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1427 z późn. zm.).
7. Zgodnie z warunkami realizacji świadczeń pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej określonymi rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1427 z późn. zm.). Trwają prace legislacyjne nad projektem nowelizacji przepisów określających nowy skład zestawów przeciwwstrząsowych – dostęp: https://legislacja.gov.pl/projekt/12400253
