Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
W populacyjnym badaniu kohortowym z retrospektywnym zbieraniem danych przeprowadzonym w Danii oceniono związek między wczesną ekspozycją (narażeniem) na glin zawarty w szczepionkach (których antygeny są adsorbowane na solach glinu) a występowaniem chorób autoimmunizacyjnych, atopowych lub alergicznych i zaburzeń neurorozwojowych w późniejszym okresie życia dziecka. Dane do badania uzyskano z oficjalnych rejestrów krajowych.
W Danii szczepienia w ramach programu powszechnego są bezpłatne dla wszystkich dzieci. Wyszczepialność jest duża i w populacji dzieci w wieku do 2 lat w 2023 r. w zależności od szczepienia wyniosła 93–97%. W ciągu ostatnich 25 lat do kalendarza szczepień wprowadzono szczepionki przeciwko nowym chorobom oraz odpowiedniki szczepionek przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi innych producentów. Z kolei szczepionki starszej generacji zastąpiono nowszymi. Glin, na przykład w postaci soli (wodorotlenek glinu lub fosforan glinu), jest dodawany do szczepionek od kilkudziesięciu lat jako adiuwant zwiększający ich immunogenność. Zawartość glinu w poszczególnych szczepionkach różni się, dlatego zmiany w krajowym programie szczepień skutkowały różną ekspozycją na glin w różnych kohortach urodzeniowych. Dało to podstawę do zaplanowania niniejszego badania.
Populację badania utworzyło 1 224 176 dzieci urodzonych w Danii w latach 1997–2018, które do ukończenia 2. roku życia mieszkały w kraju. Na podstawie skumulowanej dawki glinu w szczepionkach podawanych zgodnie z PSO w pierwszych 2 latach życia wyodrębniono 3 kohorty dzieci eksponowanych na: (1) >0–1,5 mg glinu – 42 990 dzieci, (2) >1,5–3 mg glinu – 701 571 dzieci oraz (3) >3–4,5 mg glinu – 464 378 dzieci. Natomiast 15 237 dzieci nie było eksponowanych na glin pochodzący ze szczepionek. Związek między 36 wybranymi chorobami autoimmunizacyjnymi, 9 chorobami atopowymi lub alergicznymi oraz 5 zaburzeniami neurorozwojowymi (rozpoznanie w klasyfikacji ICD-10 w warunkach szpitalnych lub w przypadku niektórych chorób atopowych lub zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi [ADHD] na podstawie realizacji recept) oceniono, porównując ryzyko przypadające na każdy dodatkowy 1 mg glinu z ryzykiem przypadającym na dawkę o 1 mg mniejszą. Mediana okresu obserwacji: do ukończenia 5 lat.
Nie wykazano związku między ekspozycją na glin zawarty w szczepionkach a występowaniem chorób autoimmunizacyjnych (skorygowany hazard względny [aHR]: 0,98 [95% CI: 0,94–1,02]), atopowych lub alergicznych (aHR: 0,99 [95% CI: 0,98–1,01]) i zaburzeń neurorozwojowych (aHR: 0,93 [95% CI: 0,90–0,97]) w późniejszym okresie życia dziecka. W analizie dotyczącej poszczególnych chorób nie wykazano związku między ekspozycją na glin zawarty w szczepionkach a występowaniem m.in. reumatoidalnego zapalenia stawów (aHR: 1,10 [95% CI: 0,72–1,68]), młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (aHR: 1,05 [95% CI: 0,94–1,16]), cukrzycy typu 1 (aHR: 1,03 [95% CI: 0,92–1,15]), celiakii (0,98 [95% CI: 0,87–1,10]), plamicy Schönleina i Henocha (aHR: 0,96 [95% CI: 0,90–1,03]), małopłytkowości immunologicznej (aHR: 1,13 [95% CI: 0,97–1,31]), łuszczycy (aHR: 0,81 [95% CI: 0,64–1,03]), alergicznego nieżytu nosa i spojówek (aHR: 0,99 [95% CI: 0,97–1,01]), atopowego zapalenia skóry (aHR: 1,02 [95% CI: 1,00–1,04]), astmy (aHR: 0,96 [95% CI: 0,94–0,98]), alergii na pokarmy (aHR: 0,84 [95% CI: 0,79–0,89]), alergii na leki (aHR: 0,96 [95% CI: 0,90–1,02]), zaburzeń ze spektrum autyzmu (aHR: 0,93 [95% CI: 0,89–0,97]) i ADHD (aHR: 0,90 [95% CI: 0,84–0,96]).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że nie wykazano związku między wczesną ekspozycją (narażeniem) na glin zawarty w szczepionkach (których antygeny są adsorbowane na solach glinu) a występowaniem określonych chorób autoimmunizacyjnych, atopowych lub alergicznych oraz zaburzeń neurorozwojowych w późniejszym okresie życia dziecka.
