W przeglądzie systematycznym piśmiennictwa z metaanalizą oceniono związek między szczepieniem a występowaniem RZS.
Przeszukano 3 elektroniczne bazy publikacji medycznych za okres do września 2024 roku. W celu identyfikacji dodatkowych badań przejrzano artykuły uwzględnione w innych przeglądach systematycznych na ten temat. Kwalifikowano badania: (1) obejmujące populację chorych na RZS i osób bez takiego rozpoznania bez względu na wiek; (2) w których ekspozycją było jakiekolwiek szczepienie, w tym przeciwko grypie, ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV), COVID-19; (3) oceniające związek między szczepieniem a występowaniem RZS lub jego zaostrzeniem; (4) w których zastosowano metodykę badania kliniczno-kontrolnego lub kohortowego. Jakość poszczególnych badań oceniono według Newcastle Ottawa Scale (skala do oceny jakości badań bez randomizacji – przyp. red.). Metaanalizę przeprowadzono zgodnie z wytycznymi Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses (PRISMA).
Ostatecznie do przeglądu zakwalifikowano 16 badań obserwacyjnych z grupą kontrolną, w tym 12 badań kohortowych i 4 badania kliniczno-kontrolne, obejmujących łącznie populację 25 949 597 osób w wieku 9–80 lat. Badania przeprowadzono w Europie (6), Ameryce Północnej (5) oraz Azji (9). Okres obserwacji wahał się od około 11 dni do 9 lat. Badania dotyczyły szczepionki przeciwko HPV (6), grypie (5), COVID-19 (3) oraz WZW typu B, wąglikowi, tężcowi i półpaścowi (po 1 badaniu). 9 badań charakteryzowało się wysoką jakością (małym ryzykiem błędów systematycznych), 5 badań oceniono jako umiarkowanej jakości, a pozostałe 2 badania jako niskiej jakości.
Ogółem w metaanalizie obejmującej 16 badań nie wykazano związku między szczepieniem a występowaniem RZS (RR: 1,03 [95% CI: 0,95–1,11]). W analizie wrażliwości nie stwierdzono, aby którekolwiek badanie miało istotny wpływ na oszacowany wynik. Związku między szczepieniem a występowaniem RZS nie stwierdzono również w analizie w podgrupach – RR wyniosło: 0,92 (95% CI: 0,87–0,98) dla 3 badań z okresem obserwacji <1 roku (wynik sugeruje efekt ochronny wobec RZS) i 0,99 (95% CI: 0,91–1,09) dla 9 badań z okresem obserwacji wynoszącym ≥1 rok; 1,27 (95% CI: 0,78–2,08) dla 6 badań dotyczących szczepionki przeciwko HPV; 1,10 (95% CI: 0,98–1,23) dla 5 badań dotyczących szczepionki przeciwko grypie i 0,94 (95% CI: 0,82–1,07) dla 3 badań dotyczących szczepionki przeciwko COVID-19. Ponadto nie stwierdzono związku między szczepieniem a występowaniem RZS w zależności od metodyki badania oraz jakości danych – RR wyniosło: 0,98 (95% CI: 0,91–1,05) dla 12 badań kohortowych i 2,32 (95% CI: 0,98–5,50) dla 4 badań kliniczno-kontrolnych oraz 1,02 (95% CI: 0,93–1,12) dla 9 badań o wysokiej jakości i 1,56 (95% CI: 0,81–3,01) dla 7 badań o umiarkowanej lub niskiej jakości.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że nie stwierdzono związku między szczepieniem a występowaniem RZS. W interpretacji wyników należy wziąć pod uwagę m.in. okres obserwacji, rodzaj szczepionki oraz analizowaną populację. W kolejnych badaniach należy zweryfikować potencjalny efekt ochrony wobec RZS w krótkim czasie po szczepieniu.
