Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
We włoskim populacyjnym badaniu kohortowym z retrospektywnym zbieraniem danych oceniono skuteczność rzeczywistą szczepienia ciężarnych przeciwko krztuścowi (preparatem zawierającym toksoid tężcowy, zmniejszoną dawkę toksoidu błoniczego i bezkomórkowe komponenty krztuśca [Tdap]) i grypie w profilaktyce biernej hospitalizacji lub konsultacji na szpitalnym oddziale ratunkowym (SOR) związanych z krztuścem lub grypą u ich dzieci w pierwszych 6 miesiącach życia. Dane do badania uzyskano z oficjalnego rejestru świadczeń zdrowotnych udzielonych w regionie Lombardii w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego oraz innych krajowych rejestrów (np. szczepień).
We Włoszech szczepienie ciężarnych przeciwko krztuścowi (optymalnie między 27. a 36. tc.) i grypie (w dowolnym trymestrze ciąży) jest powszechnie zalecane i bezpłatne (tak jak w Polsce – przyp. red.).
Wyjściową populację badania stanowiły ciężarne w wieku 12–55 lat, które w okresie od stycznia 2018 roku do listopada 2022 roku urodziły dziecko między 22. a 42. tygodniem ciąży (uwzględniono tylko urodzenia żywe). W analizie dotyczącej skuteczności szczepienia przeciwko grypie uwzględniono dzieci urodzone w okresie od września do lutego (aby pierwsze miesiące życia dziecka przypadały na sezon infekcyjny). Zidentyfikowano pary matka–dziecko, w których kobieta otrzymała szczepienie przeciwko krztuścowi lub grypie w dowolnym okresie ciąży (do czasu porodu). Grupę kontrolną utworzyły odpowiednio dobrane z populacji wyjściowej pary matka–dziecko, w których ciężarna nie była szczepiona przeciwko krztuścowi lub grypie. Częstość hospitalizacji lub konsultacji na SOR z powodu grypy (rozpoznanie w klasyfikacji ICD-9 zgodne z kodem 487) albo krztuśca (rozpoznanie w klasyfikacji ICD-9-CM zgodne z kodem 033; 484.3) w pierwszych 6 miesiącach życia dziecka porównano w grupie dzieci matek szczepionych i nieszczepionych w okresie ciąży.
Do oceny skuteczności szczepionki przeciwko grypie zakwalifikowano 84 348 par matka–dziecko. Dawkę szczepionki przeciwko grypie w okresie ciąży otrzymało 5359 matek, większość w III trymestrze ciąży (96,4%), a pozostałe były nieszczepione. Ostatecznie grupę szczepioną przeciwko grypie utworzyło 5347 pary matka–dziecko, a grupę kontrolną 5347 par nieszczepionych. Z kolei do oceny skuteczności Tdap zakwalifikowano 171 141 par matka–dziecko. Dawkę Tdap w okresie ciąży otrzymało 70 119 matek, głównie w III trymestrze ciąży, a pozostałe były nieszczepione. Ostatecznie grupę szczepioną przeciwko krztuścowi utworzyło 53 448 par matka–dziecko, a grupę kontrolną 53 448 par nieszczepionych.
Ogółem w analizowanej populacji niemowląt do 6. miesiąca życia zapadalność na grypę i krztusiec wymagające hospitalizacji lub konsultacji na SOR wyniosła odpowiednio 392/100 000 osobolat i 51/100 000 osobolat. Wykazano, że niemowlęta urodzone przez matki zaszczepione w ciąży przeciwko grypie, w porównaniu z niemowlętami matek nieszczepionych, obciążone były o 70% (95% CI: 9–90) mniejszym ryzykiem hospitalizacji lub konsultacji na SOR z powodu grypy (hazard względny [HR]: 0,30 [95% CI: 0,10–0,91]). Podobnie niemowlęta urodzone przez matki zaszczepione w ciąży przeciwko krztuścowi, w porównaniu z niemowlętami matek nieszczepionych, obciążone były o 89% (95% CI: 12–98) mniejszym ryzykiem hospitalizacji lub konsultacji na SOR z powodu krztuśca (HR: 0,11 [95% CI: 0,02–0,88]). W analizie wrażliwości uwzględniającej tylko okres przed pandemią COVID-19 otrzymano podobne wyniki.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że szczepienie ciężarnych przeciwko grypie i krztuścowi znacznie zmniejsza ryzyko hospitalizacji lub konsultacji na SOR z powodu grypy lub krztuśca u ich dzieci w pierwszych 6 miesiącach życia. Wyniki badania potwierdzają zasadność aktualnych zaleceń dotyczących szczepienia ciężarnych (p. Szczepienie kobiet w ciąży – cz. I – przyp. red.).
