W amerykańskim badaniu kliniczno-kontrolnym typu test-negative design oceniono skuteczność rzeczywistą szczepienia przeciwko grypie w zapobieganiu ciężkim postaciom tej choroby u dzieci w wieku od 6 miesięcy do 17 lat.
Analizą objęto 5 sezonów epidemicznych grypy (okres od 6 listopada 2015 r. do 8 kwietnia 2020 r.). Wyjściową populację badania stanowiły dzieci w wieku od 6 miesięcy do 17 lat, które z powodu objawów ostrej infekcji układu oddechowego wymagały hospitalizacji lub konsultacji na szpitalnym oddziale ratunkowym (SOR) w 8 ośrodkach należących do sieci New Vaccine Surveillance Network (system aktywnego nadzoru nad wirusowymi zakażeniami układu oddechowego i pokarmowego w populacji dzieci). Kwalifikowano dzieci, u których objawy choroby utrzymywały się <14 dni. Kryteria wykluczające m.in.: gorączka lub neutropenia związane z chorobą nowotworową, hospitalizacja w ciągu ostatnich 4 dni, hospitalizacja z innej przyczyny niż zakażenie układu oddechowego. Dzieci objęto badaniem w kierunku zakażenia wirusem grypy metodą reakcji łańcuchowej polimerazy z odwrotną transkrypcją (RT-PCR) w materiale z dróg oddechowych. Informację o statusie szczepienia przeciwko grypie uzyskano od rodziców/opiekunów dziecka, a następnie zweryfikowano w oficjalnym rejestrze szczepień lub kontaktując się z lekarzem rodzinnym. Skuteczność szczepienia obliczono, porównując odsetek dzieci zaszczepionych w grupie przypadków i w grupie kontrolnej. Analizowano następujące punkty końcowe odpowiadające różnemu nasileniu choroby: (1) grypa wymagająca tylko konsultacji na SOR (bez konieczności hospitalizacji), (2) grypa o niekrytycznym przebiegu (wymagająca hospitalizacji, ale bez konieczności zastosowania zaawansowanego leczenia), (3) grypa o krytycznym przebiegu (wymagająca hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii [OIT], intubacji, zastosowania pozaustrojowej oksygenacji przezbłonowej [ECMO] lub zakończona zgonem).
Ostatecznie do badania zakwalifikowano 15 728 dzieci w wieku od 6 miesięcy do 17 lat (85,5% w wieku do 8 lat; 55,4% chłopców). Grupę przypadków utworzyło 2710 dzieci z potwierdzonym zakażeniem wirusem grypy, a grupę kontrolną 13 018 dzieci, u których grypę wykluczono. Odsetek dzieci zaszczepionych ≥1 dawką szczepionki przeciwko grypie różnił się w zależności od sezonu epidemicznego. Ogółem skuteczność rzeczywista szczepienia przeciwko grypie w zapobieganiu chorobie wymagającej konsultacji na SOR lub hospitalizacji wyniosła 55,7% (95% CI: 51,6–59,6). Różniła się nieco w zależności od typu wirusa grypy i wyniosła 64,9% (95% CI: 59–70,1) wobec zachorowań wywołanych szczepem A(H1N1) pdm09, 56,4% (95% CI: 49,6–62,4) wobec zachorowań wywołanych wirusem typu B oraz 45,8% (95% CI: 37,6–52,9) wobec zachorowań wywołanych szczepem A(H3N2). Szczepienie charakteryzowało się także nieco większą skutecznością u dzieci w wieku od 6 miesięcy do 8 lat (58,1% [95% CI: 53,7–62,1]) niż u dzieci w wieku 9–17 lat (42,6% [95% CI: 29,2–53,5]). Biorąc pod uwagę nasilenie objawów, skuteczność szczepienia wyniosła 52,8% (95% CI: 46,6–58,3) w zapobieganiu grypie wymagającej tylko konsultacji na SOR; 52,3% (95% CI: 44,8–58,8) w zapobieganiu grypie o niekrytycznym przebiegu wymagającej hospitalizacji oraz 50,4% (95% CI: 29,7–65,3) w zapobieganiu grypie o krytycznym przebiegu. Zaobserwowano również, że dzieci, które mimo szczepienia zachorowały na grypę, wymagały krótszej hospitalizacji niż dzieci nieszczepione. Co najmniej 1 przewlekłą chorobę towarzyszącą stwierdzono u 39,9% dzieci chorych na grypę, w tym u 27,5% dzieci chorych na grypę wymagającą konsultacji na SOR oraz u 60% dzieci chorych na grypę wymagającą hospitalizacji. Największy odsetek stanowiły dzieci z przewlekłymi chorobami układu oddechowego (24,7%), chore na otyłość (21%), przewlekłe choroby układu pokarmowego lub wątroby (6,1%), układu sercowo-naczyniowego (4,8%) i układu krwiotwórczego (4,2%). Ogółem szczepienie przeciwko grypie miało nieco mniejszą skuteczność u dzieci z przewlekłymi chorobami towarzyszącymi niż u dzieci bez takich chorób (odpowiednio: 47,2% [95% CI: 39,6–54] oraz 60,2% [95% CI: 55–64,8]).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że w grupie dzieci w wieku od 6 miesięcy do 17 lat szczepienie przeciwko grypie o połowę zmniejszyło ryzyko choroby o ciężkim przebiegu wymagającej konsultacji na SOR, hospitalizacji bez konieczności zastosowania zaawansowanego leczenia oraz hospitalizacji na OIT. Zwrócili uwagę, że szczepienie jest jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania grypie i jej powikłaniom u dzieci. Zwiększenie wyszczepialności w tej populacji może się przełożyć na zmniejszenie zachorowalności na grypę, a także częstości wizyt na SOR i hospitalizacji w sezonie infekcyjnym.
