Opracowała Małgorzata Ściubisz
W szwedzkim populacyjnym badaniu kohortowym z prospektywnym zbieraniem danych oceniono skuteczność 4-walentnej szczepionki przeciwko HPV (HPV-4) w zapobieganiu zachorowaniom na inwazyjnego raka szyjki macicy u młodych kobiet. W Szwecji program powszechnych szczepień przeciwko HPV z użyciem preparatu 4-walentnego rozpoczęto w 2007 roku i objęto nim dziewczęta w wieku 13–17 lat. W 2012 roku rozpoczęto szczepienia wychwytujące w populacji dziewcząt i młodych kobiet w wieku 13–18 lat, a program powszechnych szczepień przesunięto na dziewczęta w wieku 10–12 lat.
W latach 2006–2017 (okres prowadzenia programu powszechnych szczepień) do badania kwalifikowano dziewczęta i młode kobiety w wieku ≥10 lat (nieszczepione przeciwko HPV, z ujemnym wywiadem w kierunku raka szyjki macicy), które obserwowano do ukończenia 30. roku życia pod kątem wystąpienia inwazyjnego raka szyjki macicy (rozpoznanie w klasyfikacji ICD-10 zgodne z kodem C53 [nowotwór złośliwy szyjki macicy]). Dane demograficzne i kliniczne, m.in. dotyczące statusu szczepienia i zachorowania na raka szyjki macicy, uzyskano z oficjalnych krajowych rejestrów.
Ostatecznie do badania zakwalifikowano (1) 518 319 dziewcząt i młodych kobiet szczepionych HPV-4 oraz (2) 528 347 dziewcząt i młodych kobiet nieszczepionych przeciwko HPV. W okresie obserwacji raka szyjki macicy rozpoznano u 19 kobiet szczepionych HPV-4 (skumulowana zapadalność: 47/100 000) oraz u 538 kobiet nieszczepionych (skumulowana zapadalność: 94/100 000). Po uwzględnieniu poprawki na znane czynniki zakłócające wykazano, że u kobiet szczepionych HPV-4, w porównaniu z kobietami nieszczepionymi, ryzyko wystąpienia inwazyjnego raka szyjki macicy było >60% mniejsze (iloraz współczynników zapadalności – IRR: 0,37 [95% CI: 0,21–0,57]). Największy efekt ochronny obserwowano u kobiet, które HPV-4 otrzymały w wieku <17 lat – ryzyko rozwoju inwazyjnego raka szyjki macicy w tej populacji szczepionych kobiet, w porównaniu z kobietami nieszczepionymi, było o 88% mniejsze (IRR: 0,12 [95% CI: 0,00–0,34]). Korzystny efekt szczepienia obserwowano również u kobiet, które HPV-4 otrzymały w wieku 17–30 lat – ryzyko rozwoju inwazyjnego raka szyjki macicy w tej populacji szczepionych kobiet, w porównaniu z kobietami nieszczepionymi, było o 53% mniejsze (IRR: 0,47 [95% CI: 0,27–0,75]). Z uwagi na małą liczbę przypadków inwazyjnego raka szyjki macicy w populacji zaszczepionych kobiet ocena skuteczności HPV-4 w zależności od liczby podanych dawek preparatu była niemożliwa.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że w populacji szwedzkich kobiet w wieku 10–30 lat szczepienie HPV-4 związane było ze znacznym zmniejszeniem ryzyka rozwoju inwazyjnego raka szyjki macicy.
