Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
W amerykańskim badaniu obserwacyjnym z retrospektywnym zbieraniem danych oceniono, czy szczepienie przeciwko ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV) wiązało się z mniejszym ryzykiem raka jamy ustnej i gardła.
Wyjściową populację badania stanowili pacjenci, którzy w latach 2015–2022 korzystali ze świadczeń zdrowotnych w szpitalach i innych placówkach medycznych związanych z Uniwersytetem Florydy. Spośród 1 743 953 pacjentów 56 654 miało udokumentowane szczepienie przeciwko HPV 2 dawkami preparatu 2-, 4- lub 9-walentnego (53% uczestników otrzymało 2 dawki szczepionki 9-walentnej). Pozostali pacjenci nie byli szczepieni przeciwko HPV. W analizowanej populacji ogółem zidentyfikowano 4131 pacjentów z rakiem jamy ustnej i gardła (rozpoznanie w klasyfikacji ICD-10 zgodne z kodami C01-C14: nowotwór złośliwy nasady języka, powierzchni grzbietowej nasady języka, nieruchomej część języka, tylnej trzeciej części języka, nowotwór złośliwy innych i nieokreślonych części języka, nowotwór złośliwy dziąsła, dna jamy ustnej, podniebienia, nowotwór złośliwy innych i nieokreślonych części jamy ustnej, nowotwór złośliwy ślinianki przyusznej, innych i nieokreślonych dużych gruczołów ślinowych, nowotwór złośliwy migdałka, nowotwór złośliwy części ustnej gardła, części nosowej gardła, nowotwór złośliwy zachyłka gruszkowatego, nowotwór złośliwy części krtaniowej gardła, nowotwór złośliwy o innym i nieokreślonym umiejscowieniu w obrębie wargi, jamy ustnej i gardła). W analizie skorygowanej o znane czynniki zakłócające oceniono ryzyko raka jamy ustnej i gardła w zależności od statusu szczepienia przeciwko HPV, wieku, płci, palenia tytoniu oraz uzależnienia od alkoholu.
Ogółem w analizowanej populacji rozpoznano 4131 (0,23%) przypadków raka jamy ustnej i gardła, większość u mężczyzn (70%). Wykazano, że szczepienie przeciwko HPV ogółem wiązało się z mniejszym o >90% ryzykiem raka jamy ustnej i gardła (iloraz szans [OR]: 0,08 [95% CI: 0,04–0,12]). Ponadto wykazano, że czynnikami ryzyka raka jamy ustanej i gardła są: płeć męska (OR: 2,51 [95% CI: 2,37–2,65]), nałogowe palenie tytoniu (OR: 2,28 [95% CI: 2,11–2,47]), spożywanie alkoholu (OR: 5,02 [95% CI: 4,57–5,5]) i straszy wiek (OR: 48,97 [95% CI: 31,50–82,11]). Efekt ochronny szczepienia odnotowano również po uwzględnieniu poprawki na czynniki ryzyka, takie jak płeć (OR: 0,09 [95% CI: 0,04–0,18]), wiek (OR: 0,27 [95% CI: 0,13–0,49]), palenie tytoniu (OR: 0,01 [95% CI: 0,00–0,04]) i nadużywanie alkoholu (OR: 0,08 [95% CI: 0,05–0,14]).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że szczepienie przeciwko HPV wiązało się ze znacznie mniejszym ryzykiem raka jamy ustnej i gardła. Efekt ochronny obserwowano nawet po uwzględnieniu poprawki na znane czynniki ryzyka raka jamy ustnej i gardła, takie jak płeć męska, palenie tytoniu lub nadmierne spożycie alkoholu.
