Opracowała mgr Małgorzata Ściubisz
Skróty: CI (confidence interval) – przedział ufności, HPV (human papillomavirus) – ludzki wirus brodawczaka, HSIL+ (high-grade squamous intraepithelial lesion) – zmiany śródnabłonkowe co najmniej dużego stopnia, HR (hazard ratio) – hazard względny
W duńskim populacyjnym badaniu kohortowym z retrospektywnym zbieraniem danych oceniono skuteczność rzeczywistą (efektywność) szczepienia przeciwko HPV w zapobieganiu HSIL+ odbytu i rakowi odbytu u młodych kobiet. Dane pozyskano z oficjalnych krajowych rejestrów.
Analizą objęto okres od października 2006 r. do grudnia 2021 r., a populację badania stanowiły wszystkie kobiety w wieku 17–32 lat mieszkające w Danii, wyjściowo bez rozpoznania HSIL+ odbytu lub raka odbytu. Większość kobiet objętych analizą kwalifikowała się do programu szczepień przeciwko HPV w okresie jego realizacji preparatem 4-walentnym (preparat 2-walentny stosowano w latach 2016–2017, a 9-walentny od 2017 r.). Kobiety obserwowano do momentu rozpoznania HSIL+ odbytu na podstawie badania histologicznego (na potrzeby analizy HSIL+ odbytu obejmuje: zmiany śródnabłonkowe średniego lub dużego stopnia, HSIL, raka in situ i raka płaskonabłonkowego odbytu). Maksymalny okres obserwacji wnosił 15 lat.
Ostatecznie populację badania utworzyło 968 881 kobiet w wieku 17–32 lat (7 290 830 osobolat). W momencie rozpoczęcia badania 374 489 kobiet otrzymało już ≥1 dawkę szczepionki przeciwko HPV przed ukończeniem 17. roku życia, a 594 392 kobiety były nieszczepione. W dalszym okresie obserwacji zaszczepiono 198 214 kobiet w wieku 17–32 lat, a pozostałych 396 178 kobiet nadal było niezaszczepionych. Wśród kobiet zaszczepionych przeciwko HPV: 71,8% otrzymało 3 dawki szczepionki, 21,4% – 2 dawki, a 6,8% – 1 dawkę.
Ogółem w grupie kobiet nieszczepionych rozpoznano 37 przypadków HSIL+ odbytu, u kobiet zaszczepionych ≥1 dawką przed ukończeniem 17. roku życia rozpoznano 5 przypadków, a u kobiet zaszczepionych ≥1 dawką w wieku 17–32 lat – 26 przypadków. W całej analizowanej populacji kobiet w okresie 15 lat obserwacji rozpoznano 5 przypadków raka odbytu.
Ogółem wykazano, że kobiety zaszczepione przeciwko HPV ≥1 dawką, w porównaniu z kobietami nieszczepionymi, obciążone były o 41% mniejszym ryzykiem HSIL+ odbytu (HR: 0,59 [95% CI: 0,35–0,99]). Skuteczność szczepienia zależała jednak od wieku jego wykonania. U kobiet zaszczepionych przeciwko HPV przed ukończeniem 17. roku życia ≥1 dawka szczepionki zmniejszyła ryzyko HSIL+ odbytu o 70% (HR: 0,30 [95% CI: 0,10–0,87]), natomiast u kobiet szczepionych w wieku 17–32 lat ryzyko HSIL+ odbytu było podobne do ryzyka obserwowanego u kobiet nieszczepionych (HR: 1,21 [95% CI: 0,73–2,03]). Podobne wyniki otrzymano w analizie uwzględniającej tylko zmiany przedrakowe.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że szczepienie przeciwko HPV zmniejszyło ryzyko HSIL+ odbytu w ogólnej populacji młodych kobiet. Największe korzyści ze szczepienia odniosły kobiety, które zaszczepiono w młodszym wieku, tzn. przed ukończeniem 17. roku życia.
