Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
W kanadyjskim badaniu kliniczno-kontrolnym przeprowadzonym metodą kohorty pośredniej oceniono skuteczność rzeczywistą 2 skoniugowanych szczepionek przeciwko pneumokokom: 10-walentnej (PCV-10) i 13-walentnej (PCV-13), w zapobieganiu inwazyjnej chorobie pneumokokowej (IChP) wywołanej przez typ 19A pneumokoka u dzieci w wieku <5 lat. Dane do badania uzyskano z krajowego nadzoru epidemiologicznego nad IChP oraz rejestru szczepień.
Wyjściową populację badania stanowiły dzieci mieszkające w prowincji Quebec, a okres obserwacji obejmował lata 2009–2023, w których powszechne szczepienia dzieci przeciwko pneumokokom realizowano kolejno preparatem PCV-10, PCV-13 lub PCV-10/PCV-13 w schemacie 2+1 w populacji ogólnej lub 3+1 w grupach ryzyka. Grupę przypadków utworzyły dzieci, które zachorowały na IChP wywołaną typem 19A pneumokoka, a grupę kontrolną dzieci z IChP, u których zidentyfikowano typ pozaszczepionkowy, tzn. typ nieuwzględniony w składzie PCV-13 lub typ niespokrewniony z typem szczepionkowym (za typy spokrewnione uznaje się typy serologiczne pneumokoka należące do tej samej grupy serologicznej). Za zaszczepione uznawano dzieci, które ≥1 dawkę szczepionki otrzymały ≥14 dni przed pobraniem materiału do badań mikrobiologicznych. Skuteczność PCV-10 i PCV-13 oszacowano, porównując odsetek zaszczepionych ≥1 dawką danej szczepionki w grupie dzieci chorych na IChP wywołaną przez serotyp 19A oraz w grupie kontrolnej.
W analizowanym okresie w populacji dzieci w wieku 2–59 miesięcy zgłoszono 1181 zachorowań na IChP, w tym 1002 zachorowania, w przypadku których określono typ serologiczny pneumokoka. W 261 przypadkach (26%) wykryto serotyp 19A (grupa przypadków), w 174 przypadkach (17%) inne serotypy szczepionkowe, a w 85 (8%) – typ spokrewniony z typem szczepionkowym. U 482 dzieci zidentyfikowano typ pozaszczepionkowy. Po wykluczeniu dzieci z nieznanym statusem szczepienia lub które zaszczepiono <14 dni przed pobraniem materiału do badań mikrobiologicznych, ostateczną grupę przypadków utworzyło 248 dzieci z IChP wywołaną typem 19A pneumokoka, a grupę kontrolną 457 dzieci z IChP wywołaną typem pozaszczepionkowym.
Wykazano, że skuteczność ≥1 dawki PCV-10 w zapobieganiu IChP wywołanej serotypem 19A wyniosła 57% (95% CI: od -1 do 82), a ≥1 dawki PCV-13 – 62% (95% CI: 16–83). Z kolei 3 dawki PCV-10 zmniejszyły ryzyko IChP wywołanej serotypem 19A o 69% (95% CI: 17–88), a 3 dawki PCV-13 o 76% (95% CI: 39–90). Mieszany schemat szczepienia przeciwko pneumokokom (2 dawki PCV-10 + 1 dawka PCV-13) zmniejszył ryzyko IChP wywołanej przez serotyp 19A aż o 86% (95% CI: 64–95). W analizie uwzględniającej szczepienie zrealizowane zgodnie z zaleceniami dla wieku wykazano, że u dzieci w wieku 2–4 miesięcy 1 dawka PCV-10 zmniejszyła ryzyko IChP wywołanej serotypem 19A o 18% (95% CI: od -362 do 84), a 1 dawka PCV-13 o 73% (95% CI: od -67 do 96); u dzieci w wieku 5–12 miesięcy skuteczność 2 dawek PCV-10 i PCV-13 wyniosła odpowiednio 46% (95% CI: od -31 do 80) i 34% (95% CI: od -65 do 74), a u dzieci w wieku ≥13 miesięcy skuteczność 3 dawek (przy czym trzecią dawkę podawano w wieku ≥11 mies.) wyniosła 70% (95% CI: 20–89) dla PCV-10, 77% (95% CI: 41–91) dla PCV-13 i 87% (95% CI: 65–95) dla schematu mieszanego.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że schemat szczepienia przeciwko pneumokokom składający się tylko z dawek PCV-10 charakteryzował się mniejszą skutecznością w zapobieganiu zachorowaniom na IChP wywołaną serotypem 19A niż schemat z użyciem wyłącznie PCV-13. Z kolei skuteczność schematu mieszanego, składającego się z 2 dawek PCV-10 i 1 dawki PCV-13, była podobna do skuteczności 3-dawkowego schematu z użyciem PCV-13.
