Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
W amerykańskim badaniu kohortowym z retrospektywnym zbieraniem danych oceniono skuteczność rzeczywistą szczepienia skoniugowaną 13-walentną szczepionką przeciwko pneumokokom (PCV-13) lub polisacharydową 23-walentną (PPSV-23) albo oboma tymi preparatami w zapobieganiu inwazyjnej chorobie pneumokokowej (IChP) u osób w wieku 65–74 lat.
Wyjściową populację badania stanowiły osoby, które w latach 2005–2021 przynajmniej raz skorzystały ze świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej w ramach ubezpieczenia zdrowotnego dla weteranów oraz kwalifikowały się do szczepienia przeciwko pneumokokom (z badania wyłączono osoby w wieku ≥75 lat, ponieważ analiza wyszczepialności w USA wykazała, że wykonanie szczepienia przeciwko pneumokokom powyżej tego wieku jest bardzo mało prawdopodobne). IChP zdefiniowano jako wyizolowanie S. pneumoniae z krwi, płynu mózgowo-rdzeniowego, płynu stawowego lub innego miejsca jałowego w warunkach fizjologicznych lub potwierdzenie obecności materiału genetycznego pneumokoka metodą reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR). Uwzględniono tylko zachorowania pierwszorazowe. Aby ocenić skuteczność szczepienia przeciwko pneumokokom, porównano zachorowalność na IChP w grupie szczepionej i nieszczepionej. Akceptowano różne schematy szczepienia z użyciem PCV-13 i PPSV-23: tylko PCV-13, tylko PPSV-23, PCV-13 + PPSV-23 lub PPSV-23 + PCV-13. Mediana obserwacji wyniosła 6 lat.
Ostatecznie analizą objęto 3 044 067 osób (96% mężczyzn) w wieku 65–74 lat (mediana: 66 lat). Co najmniej 1 dawkę szczepionki przeciwko pneumokokom otrzymało 921 070 osób, a pozostałych 2 122 997 było nieszczepionych. Istotną część analizowanej populacji stanowiły osoby chore przewlekle, m.in. z przewlekłymi chorobami płuc, niewydolnością serca, cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami rytmu serca, niewydolnością nerek, przewlekłymi chorobami wątroby, nowotworami złośliwymi i otyłością. Ogółem rozpoznano 1731 przypadków IChP potwierdzonej laboratoryjnie (zapadalność: 5,36/100 000 osobolat). Wykazano, że szczepienie przeciwko pneumokokom w dowolnym schemacie, w porównaniu z brakiem szczepienia, zmniejszyło ryzyko IChP u dorosłych w wieku 65–74 lat. Szczepienie z użyciem PCV-13 zmniejszyło ryzyko IChP o 25% (hazard względny [HR]: 0,75 [95% CI: 0,56–1,01]), a szczepienie preparatem PPSV-23 bez uprzedniego podania PCV-13 – o 40% (HR: 0,60 [95% CI: 0,51–0,70]). Z kolei szczepienie przeciwko pneumokokom w schemacie PPSV-23, a następnie PCV-13 zmniejszyło ryzyko IChP o 42% (HR: 0,58 [95% CI: 0,46–0,72]). Największą skutecznością, wynoszącą 59% (HR: 0,41 [95% CI: 0,27–0,62]), charakteryzował się schemat PCV-13, a następnie PPSV-23. W analizie skorygowanej nie wykazano efektu ochronnego dla szczepienia z użyciem samej PCV-13 (HR: 1,0 [95% CI: 0,74–1,35]).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że największą skutecznością w zapobieganiu IChP charakteryzował się schemat z użyciem obu szczepionek, optymalnie polegający na podaniu PCV-13, a następnie PPSV-23. Wyniki badania potwierdzają aktualne zalecenia dotyczące stosowania obu tych preparatów.
